Evde kullanılan mikrodalga fırın kadar bile güçlü olmayan bir radar sistemi, Ay’ın Dünya’dan çekilen en iyi görüntülerini ortaya seriyor.

Mikrodalga fırın kadar bile güçlü olmayan bir radar ışını kullanan araştırmacılar, Ay’ın şimdiye dek Dünya’dan çekilen en yüksek çözünürlüklü görüntülerini elde etmişler.

Amerikan Gökbilim Derneğinin bu hafta düzenlenen 241’nci buluşmasındaki bir basın toplantısında sunulan yeni görüntüler, NASA’nın Apollo 15 uzay görevinin iniş yaptığı yer ile Ay’ın güneydeki yükseltili bölgelerinde önemli çarpışma yerlerinden biri olan Tycho kraterini gösteriyor.

ABD Ulusal Radyo Gökbilimi Gözlemevi (NRAO) ve Green Bank Gözlemevinin radar bölümü başkanı Patrick Taylor, araştırmacıların görüntüleri günümüzde dünyanın en büyük çevrilebilen radyo teleskobu olan 100 metre çapındaki Green Bank Teleskobu (GBT) ile aldıklarını aktarıyor. Bilim insanları, özel tasarlanan bu teleskop tipinin çanağını gökyüzünün farklı kısımlarına yöneltebiliyor. GBT, Ay’ın yüzeyini aydınlatan radyo dalgaları gönderiyor. Bu dalgaların Ay yüzeyinden Dünya’ya dönen yankıları ise Hawaii’de konuşlu Çok Uzun Taban Hat Teleskop Dizisi’nde yer alan 25 metre genişliğindeki dört teleskopla yakalanmış.

Görüntüler yakalandığı sırada GBT’de bulunan prototip bir radar cihazı sadece 700 Watt enerji aktarmış. Taylor’a göre bu miktar, “Bir ev eşyası veya bir düzine ampulün gücüne denk.” Fakat bu kadar düşük enerjiyle bile Apollo 15’in iniş bölgesi etrafında yer alan 1,5 metre kadar ufak özellikleri ve Tycho kraterindeki 5 metre kadar küçük özellikleri saptayabilmiş.

Araştırmacılar yine aynı cihazla, Ay ile Dünya arasındaki mesafenin beş katından uzak bir mesafeden geçen 1 kilometre çapındaki bir asteroit hakkında bilgi toplamış. Söz konusu asteroit boyutu ve yörüngesi sebebiyle tehlikeli olabilecek asteroitler sınıfında yer alıyor. Fakat Taylor cismin bu noktada Dünya için tehdit oluşturmadığını söylüyor.

Taylor cihazın asteroidi görmekle kalmayıp, aynı zamanda asteroidin boyutu, hızı, dönüş hızı, bileşimi ile yüzeyinden ne kadar ışık saçtığını da belirlediğini ve tüm bunları “evinizdeki mikrodalgadan daha düşük enerji kullanarak” yaptığını söylüyor.

Taylor ve çalışma takımı, cihazın yaklaşık 700 kat (500 kilowatt) daha fazla enerji aktarabilecek daha ileri bir halini geliştirmek istiyor. Böyle bir sistemle Ay’da jeolojik çalışmalar yürütülebilir, doğal uydumuzun etrafındaki uzay çöpleri tespit edilebilir ve gezegenimizi tehdit edebilecek asteroitler aranıp belirlenebilir.

Bu sayede GBT, daha önce benzer amaçlarla kullanılan fakat 2020 yılında çöken Porto Riko’daki dünyanın en büyük radyo teleskobu Arecibo Gözlemevinin yerini alabilir.

Alıntı: popsci.com.tr

The post Ay’ın Dünya’dan Çekilen En Net Görüntüleri appeared first on Hekimce Bakış.

Gökbilimciler NASA’nın James Webb Uzay Teleskobu’nu kullanarak ilk defa başka bir yıldızın etrafında dönen bir ötegezegen tespit ettiklerini aktarıyor. Resmi adı LHS 475 b olan gezegen, %99’una kadar ulaşan çapıyla Dünya ile neredeyse aynı boyutta. Araştırma takımına, her ikisi de Johns Hopkins Üniversitesi Uygulamalı Fizik Laboratuvarında çalışan bilim insanları Kevin Stevenson ile Jacob Lustig Yaeger öncülük etmiş.

Araştırma takımı NASA’nın TESS uydusundaki ilginç hedefleri titizlikle inceledikten sonra, bu hedefi Webb ile gözlemlemeye karar vermiş. Webb’in Yakın Kızılötesi Tayfölçeri (NIRSpec), gezegeni yıldızının önünden sadece iki defa geçtikten sonra net bir şekilde yakalamış. “Gezegenin orada olduğuna şüphe yok. Webb’in elde ettiği muhteşem veriler bu durumu doğruluyor” diyor Lustig Yaeger. “Bahsettiğimiz bu kayalık gezegen aynı zamanda çok ufak olduğundan, gözlemevi için oldukça etkileyici bir hedef” diye ekliyor Stevenson.

NASA’nın Washington’daki Genel Merkezinde Astrofizik Bölümü başkanı olan Mark Clampin de Yaeger’a katılarak, “Dünya boyutundaki kayalık bir gezegene yönelik yapılan bu ilk gözlemin sonuçları, Webb ile birlikte kayalık gezegenlerin atmosferlerini inceleme bakımından gelecekteki pek çok olasılığa kapı aralıyor” diyor. “Webb, Güneş sistemimizin ötesindeki Dünya benzeri gezegenlere yeni bir gözle bakmamızı sağlıyor.”

Günümüzde çalışan tüm teleskoplar içerisinde sadece Webb Dünya boyutundaki ötegezegenlerin atmosferlerini tanımlayabiliyor. Araştırma takımı, gezegenin atmosferinin iletim tayfını analiz ederek atmosferinde neler bulunduğunu belirlemeye çalışmış. Veriler söz konusu cismin Dünya boyutundaki karasal bir gezegen olduğunu gösterse de, bilim insanları gezegende atmosfer olup olmadığını henüz bilmiyor. Kendisi de Johns Hopkins Üniversitesi Uygulamalı Fizik Laboratuvarında çalışan Erin May, “Gözlemevinin verileri çok güzel” diyor. “Teleskop o kadar hassas ki, çok çeşitli molekülleri kolaylıkla tespit edebiliyor. Fakat gezegenin atmosferiyle ilgili henüz kesin bir yargıya varamıyoruz.”

Araştırma takımı gezegende neyin bulunduğuna henüz karar veremese de, neyin bulunmadığını kesin olarak söyleyebiliyor. “Bazı karasal tipteki atmosferleri eleyebiliyoruz” diye açıklıyor Lustig Yaeger. “Satürn’ün uydusu Titan gibi metanın baskın olduğu yoğun bir atmosferi olamaz.”

Araştırma takımı ayrıca gezegenin atmosferi olmayabilse de, saf bir karbondioksit atmosferi gibi bazı atmosferik bileşenlerin olasılıklar dahilinde bulunduğunu da belirtiyor. “Mantığa aykırı gibi görünse de, %100 karbondioksitten oluşan bir atmosfer çok daha özlü olacağından tespit etmesi çok zor olur” diyor Lustig Yaeger. Takımın saf bir karbondioksit atmosferini hiç atmosfer bulunmama olasılığından ayırabilmesi için çok daha hassas ölçümler yapılması gerekiyor. Araştırmacılar, bu Yaz yapılacak gözlemler ile beraber ilave tayf bilgileri elde etmeyi planlıyor.

Webb, gezegenin Dünya’dan birkaç yüz derece daha sıcak olduğunu da ortaya çıkarmış. Bu sebeple gezegende bulutların olduğu tespit edilirse, gezegenin karbondioksit atmosferi bulunan ve sürekli olarak kalın bulutlarla örtülü olan Venüs’e daha çok benzediği düşünülebilir. “Küçük, kayalık ötegezegenleri incelemenin en ön saflarında bulunuyoruz” diyor Lustig Yaeger. “Atmosferlerinin neye benziyor olabileceğini henüz bilmiyoruz ve araştırmaya daha yeni başladık.”

Araştırmacılar, gezegenin yörünge etrafındaki dönüşünü sadece iki günde tamamladığını da doğruluyor. Bu bilgi, Webb’in hassas ışık eğrisiyle neredeyse anında ortaya çıkmış. LHS 475 b kendi yıldızına bizim Güneş sistemimizdeki diğer tüm gezegenlerden daha yakın olduğundan, gezegenin kırmızı cüce yıldızı Güneş’in sıcaklığının yarısına yakın bir sıcaklıkta. Bu yüzden araştırmacılar, gezegende hâlâ bir atmosferin olabileceğini düşünüyor.

Araştırmacıların bulguları, daha küçük boyutlu kırmızı cüce yıldızların etrafında dönen Dünya boyutundaki gezegenleri belirleme olasılıklarını gün yüzüne çıkarıyor. “Bu kayalık gezegenin onaylanması, görevdeki araçların ne kadar hassas olduğunu gösteriyor” diyor Stevenson. Lustig Yaeger ise “Üstelik bu, yapılacak çok sayıda keşfin sadece ilki” sözleriyle Stevenson’u onaylıyor. “Bu teleskopla birlikte yeni hududumuz kayalık ötegezegenler.”

Octans takımyıldızında yer alan LHS 475 b, sadece 41 ışık yıllık uzaklığıyla görece yakın bir gezegen.

Alıntı: popsci.com.tr

The post Webb İlk Ötegezegenini Buldu appeared first on Hekimce Bakış.

NASA’nın Dünya dışındaki en yeni ve en büyük gözlemevi olan James Webb Uzay Teleskobu, Haziran ayından beri evrenin dudak uçuklatıcı görüntülerini topluyor. Gökbilimciler elde ettikleri sonuçları, teleskobun ayarlamaları bile bitmeden internet üzerinden hızla paylaşıyor. Şimdiye dek keşfedilen en uzak galaksinin gözlemi gibi bazı bulgular rekor kırıyor. Araştırmacılar arasında ise bir tartışma patlak vermiş durumda. Bilim çok mu hızlı ilerliyor? Gözlemlerin hakem denetiminden geçmeden önce paylaşılmasıyla, ilk keşif yapan olmanın getireceği şöhret için titizlikten feragat mı ediliyor?

Ortalık şu günlerde durulurken, gökbilimcilerin pek çoğu ilk sonuçların bilgilendirici olduğu kanaatinde. Fakat çığır açan yeni bir gözlemeviyle çalışmak ve dağlar kadar veriyi incelemek için ellerini çabuk tutan araştırmacılar, stresli şartlar altında çalıştıklarını belirtiyorlar. 2023 yılı ve sonrasında ise heyecan verici sonuçları hızlı biçimde halka sunmak ile özenli, sürdürülebilir bilim yapmak için gereken zaman arasında denge kurarak da bu senaryoyu iyileştirmeyi umuyorlar.

ABD Uzay Teleskobu Enstitüsünün JWUT projesinde çalışan Klaus Pontoppidan, “Bilimin bu kadar hızlı yapıldığını görmek aslında beni çok heyecanlandırıyor” diyor. “Bilim böyle işler… Ayarlamayla ilgili sorunlar varsa, diğer takımlar kontrol eder ve sonrasında hatalar düzeltilir.”

JWUT Dünya’ya her gün yaklaşık 60 gigabayt veri aktarıyor. Ortalama bir telefonun taşıyabileceği büyüklükte olan bu miktar kulağa fazla gibi gelmeyebilir fakat sürekli devam eden veri akışı, şimdiye kadar 12.000 gigabayta ulaşmış durumda; yani bir oda dolusu dizüstü bilgisayarı dolduracak kadar. Çok daha fazlası ise yolda. JWUT’nin sunduğu yeni görüntüler ile evren hakkında mümkün olduğu kadar fazla bilgi toplamaya çalışan gökbilimciler, bu kıymetli verilerin her bitini sıkı bir incelemeye tabi tutacak.

Bu analizin bir bölümü, Erken Bilim Yayını (ERS) şeklinde bilinen programlar yoluyla teleskop neredeyse faaliyete geçer geçmez başlamış ve böylelikle JWUT’den alınan veriler Haziran ile Temmuz aylarında halka açılmıştı.

Bristol Üniversitesinde çalışan gökbilimci Hannah Wakeford da bu erken bilim yayın programlarının bir kısmında görev almış. Kendisi her ne kadar bilimsel keşiflerden heyecan duysa da, son derece yoğun bir çalışma ortamına da maruz kalmış. Temmuz’un ortasından beri hiç ara vermemiş. İlk başlardaki bu acele sonuçları eleştiren Wakeford, “olağanüstü hızla yapılan bilimin yetersiz veya eksik çalışmalarla sonuçlandığını” belirtiyor. “Bu ille de kabahatin bilim insanlarında olması demek değil ama yayın yapmaya yönelik dış baskının çok büyük olması demek.”

Diğer taraftan Franklin & Marshall College üniversitesinde çalışan astrofizikçi Ryan Trainor, yaşanan bu coşkunluğu “modern bilimsel sürecin parçası” şeklinde gördüğünü aktarıyor; “Özellikle de büyük bir keşfi yapan ilk kişi olmanın baskısı düşünüldüğünde.” Wakeford ve Trainor’un ifadeleri birbirini dışlayan türden değil. Yayın yapma yarışı, bilimin hem kabul edilen bir bölümünü oluşturuyor hem de muhtemel bir tehlike barındırıyor. Gökbilimi meslek hayatı haline getirmeye çalışanlar için bir fikri ilk yayımlayan kişi olmak ve takdir edilmek, kötü olsa da yararlı bir şey.

JWUT’nin fırlatılmasının üzerinden bir yıl geçtiği şu günlerde, gökbilimin hızıyla ilgili tartışmalar yeniden gün yüzüne çıktı; fakat tartışma bu sefer araştırma takımlarınca ortaya atılan gözlemler bağlamında yaşanıyor. NASA, söylenenlere göre teleskobun bütün verilerini derhal açıp, gökbilimcilere veriler üzerinde plan ve tasarlama yapma süresi sunan ‘özel dönemleri’ kaldırmayı kaldırmayı planlıyor. Şimdilik belli bir zaman sınırı olmayan bu değişim, Beyaz Saray’ın 2026 itibariyle açık erişimli bilim çağrısıyla aynı çizgide ilerliyor olabilir.

Özel dönemleri kaldırma yanlısı olanlar, veriye herkesin erişmesinin daha eşitlikçi olacağını ve herkese yeni teleskobun çıkartacağı harikaları keşfetme şansı sunacağını söylüyor. Fakat birçok gökbilimci bu görüşe katılmıyor ve bilim insanlarının fikirlerini koruyacak özel dönemler olmazsa, alanlarının rekabetçi olamayacağını aktarıyorlar. Yayın telaşı iş-özel yaşam dengesini de baltalayarak, yeterince hızlı çalışamayanlar için dezavantaj oluşturacak. Bu kişilere çocuk bakmakla uğraşan ebeveynler, daha düşük kaynak ile daha küçük okullarda çalışan gökbilimciler, kariyerinin başlarında olan ve hâlâ öğrenim gören öğrenciler ve diğer birçok insan da dahil.

“JWUT önümüzdeki 20 yıllık gözlem süresi boyunca çığır açan, paradigmaları altüst eden bilimsel bulgular sunacak” diyor Wakeford. “Neden bilim insanlarını rahat bırakmıyor ve onlara titiz şekilde çalışmaları için zaman verip, bu sırada da zihinsel ve bedensel sağlıklarını korumuyoruz?”

Lafayette College üniversitesinde çalışan gökbilimci Stephaine Douglas da “Bunun bir eşitlik meselesi” olduğu konusunda hemfikir. “Camiamızın daha korunmaya muhtaç üyelerini korumamız gerekiyor.”

Ancak NASA’da teleskoptan sorumlu bilim insanları için bu o kadar basit bir durum değil. Kendilerinin hem bilim insanlarına hem de vergileriyle programın tamamına fon sağlayan halka karşı sorumlulukları var. “Bence bu bir denge işi” diyor Pontoppidan. “Kamu programları ile özel dönem arasında denge kuruyorsunuz ve eşitlik için her ikisini de yapmanız gerekiyor.” Özel dönemlerin geleceği henüz belli değil fakat her ne olursa olsun, işin sonucu JWUT’nin ikinci yılında bilimin ilerleyişini etkileyecek. Gökbilimciler an itibariyle JWUT’yi kullanmaya yönelik ikinci tur teklifler için (Ocak’taki tatilin hemen sonrasında) hazırlık yapıyor. “Çok tutkulu bazı önergeler göreceğimizi umuyorum” diyor Pontoppidan. JWUT ile yapılan gözlemlerin birinci yılında, gözlemevinin neler yapabileceği keşfedildi. Gökbilimciler şimdi bu kabiliyetlerin sınırlarını zorlamaya başlayacak.

Alıntı: popsci.com.tr

The post James Webb Uzay Teleskobu Keşif Hızını Değiştirdi appeared first on Hekimce Bakış.

James Webb Uzay Teleskobu (JWUT), bir başka ilki daha gerçekleştirdi ve uzak bir dünyanın gökyüzünün detaylı moleküler ve kimyasal bir portresini çıkardı.

Teleskobun yüksek hassasiyetli cihazları, WASP-39 b olarak bilinen bir “sıcak Satürn” gezegeninin atmosferine yöneltilmiş. Satürn kadar ağır olan bu gezegen, yaklaşık 700 ışık yılı uzaklıktaki bir yıldızın etrafında dönüyor. JWUT ve Hubble ile Spitzer’in de içinde bulunduğu diğer uzay teleskopları daha önce bu kavurucu gezegenin izole atmosfer bileşenlerini ortaya çıkarsa da, yeni elde edilen okumalar atomlardan, moleküllerden ve hatta aktif kimya ve bulut işaretlerinden oluşan eksiksiz bir menü sağlıyor.

Harvard & Smithsonian Astrofizik Merkezinde çalışan ve yeni sonuçlara katkı sunan bilim insanlarından biri olan gökbilimci Mercedes Lopez-Morales, “Verilerdeki farklı moleküller kayda değer bir netliğe sahip” diyor.

“Bu sinyallerin birçoğunu göreceğimizi tahmin etmiştik. Fakat yine de, veriyi ilk gördüğümde ağzım açık kaldı.”

Son veriler, ötegezegenlerdeki bu bulutların yakından nasıl görünüyor olabileceğine ilişkin de bir ipucu sunuyor: Bulutlar gezegenin üzerinde tekdüze çarşaf gibi değil de, parçalı halde görünüyor olabilir.

Bulgular, JWUT’nin ötegezegenlerde umulduğu gibi geniş çaplı incelemeler yürütme kabiliyeti bulunduğunu gösteriyor. Bu incelemeler arasında, TRAPPIST-1 sisteminde bulunanlar gibi daha ufak, kayalık gezegenlerin atmosferlerinin araştırılması da yer alıyor.

Bulgular arXiv üzerinden görülebilir.

Alıntı: popsci.com.tr

The post James Webb İle Görülmemiş Netlikte Ötegezegen Atmosferi appeared first on Hekimce Bakış.

Kanada NIRISS Tarafsız Küme Gözlemi (CANUCS) projesinde çalışan araştırmacılar, James Webb Uzay Teleskobu’nu (JWUT) kullanarak şimdiye kadar keşfedilen en uzak küresel kümeleri belirlemişler. Milyonlarca yıldızdan oluşan bu yoğun gruplar, evrendeki ilk ve en eski yıldızları barındıran kalıntılar olabilir.

Evrenin en eski galaksilerinden bazılarını resmeden Webb’in İlk Derin Alan görüntüsünde yapılan ilk analizler, iki gün önce The Astrophysical Journal Letters  bülteninde yayımlandı.

Toronto Üniversitesi Gökbilim & Astrofizik Enstitüsünde çalışan ve yeni makalenin eş baş yazarı olan araştırma görevlisi Lamiya Mowla, “JWUT ilk yıldızları ve ilk galaksileri bulup, kimyasal elementler ve yaşamın yapı taşları gibi evrendeki karmaşıklığın kökenlerini anlamamıza yardımcı olması için yapıldı” diyor. “Webb’in İlk Derin Alan’ında gerçekleştirilen bu keşif, yıldız oluşumunun en erken aşamasına şimdiden detaylı bir bakış atmamızı sağlıyor ve JWUT’un inanılmaz gücünü doğruluyor.”

Webb’in bu yüksek detaylı İlk Derin Alan görüntüsünde, araştırmacılar dokuz milyar ışık yılı uzaklıkta bulunan ve “Maytap galaksisi” adını verdikleri bir galaksiyi incelemişler. Galaksinin ismi, etrafında küçük sarı-kırmızı noktalar şeklinde görünen ve araştırmacıların “kıvılcım” dedikleri kompakt cisimlerden geliyor. Araştırma takımı bu kıvılcımların ya etkin şekilde yıldız oluşturan (Büyük Patlama’dan üç milyar yıl sonra yıldız oluşumunun zirve yaptığı zamanda doğmuş) genç kümeler ya da eski küresel kümeler olduklarını düşünüyor.

Alıntı: popsci.com

The post James Webb’den Yeni Görüntü: Evrenin En Eski Yıldız Kümeleriyle Işıldayan Galaksi appeared first on Hekimce Bakış.

Yıldızlar evrene şekil veren makineler. Fakat bilim insanları yıldızların nasıl olduğunu tam anlamıyla bilmiyor. Evren ilk zamanlarında meydana gelen coşkun yıldız patlamasını anlamak isteyen bilim insanları, gözlerini Samanyolu galaksisinin uydu bir galaksisi olan Küçük Macellan Bulutu’na çevirmiş. Yakınımızda bulunan bu galaksinin kimyasal bileşimi Samanyolu galaksisinden daha basit olduğundan, Küçük Macellan Bulutu daha ağır elementlerin daha nadir bulunduğu evrenin gençlik dönemlerindeki galaksilere daha çok benziyor. Bu durum, onu evrenin ilk zamanları için bir vekil haline getiriyor.

Kısa süre önce ilki Hubble Uzay Teleskobu ve ikincisi de Avrupa Güney Gözlemevinin Çok Geniş Teleskobu’yla yürütülen iki ayrı çalışmada da aynı sonuca varılmış. Farklı yöntemler kullanan ayrı araştırma takımları, genç yıldızların Küçük Macellan Bulutu’nda yer alan ve NGC 346 adı verilen devasa bir yıldız kümesinin merkezine doğru sarmal bir hareket gerçekleştirdiğini keşfetmişler. Gaz ve yıldızların bir nehrin akışına benzeyen bu hareketi, araştırmacılara göre yıldızların doğmasını sağlayan etkili bir yöntem. Araştırma takımlarının elde ettiği sonuçlar, Küçük Macellan Bulutu’ndaki yıldız oluşum sürecinin Samanyolu galaksisindeki sürece benzediğini gösteriyor.

Bir kasırganın girdabından, yeni doğan yıldızların etrafındaki fırıldak biçimli ön gezegen disklerine ve evrenimiz genelindeki dev spiral galaksi diyarlarına kadar doğa, sarmal yapıları seviyor.

Şimdiyse gökbilimciler, Samanyolu galaksisinin uydu bir galaksisi olan Küçük Macellan Bulutundaki dev bir yıldız kümesinin merkezine doğru sarmal şekilde giden genç yıldızlar keşfetmenin şaşkınlığını yaşıyorlar.

NGC 346 adı verilen bu devasa, tuhaf biçimli yıldız doğum bölgesinin dış sarmal kolu, gaz ve yıldızların yaptığı nehir akışı benzeri harekette yıldız oluşumunu besliyor olabilir. Araştırmacılar, bu faaliyetin yıldızların doğmasına katkı sağlayan önemli bir yol olduğunu söylüyor.

Bulgular The Astrophysical Journal bülteninde yayımlandı.

Alıntı: popsci.com

The post Hubble’ın Bulduğu Sarmal Yıldızlar, Evrenin İlk Zamanlarına Işık Tutuyor appeared first on Hekimce Bakış.

NASA’nın James Webb Uzay Teleskobu, Güneş sisteminin dışındaki bir gezegenin atmosferinde karbondioksit bulunduğuna yönelik ilk açık bulguyu yakaladı. 700 ışık yılı uzakta bulunan Güneş benzeri bir gezegenin etrafında dönen gaz devi bir gezegene yönelik yapılan bu gözlem, gezegenin bileşim ve oluşumuyla ilgili önemli tespitler sunuyor. Nature bülteninde yayımlanmak üzere kabul edilen makale, Webb’in gelecekte ufak ve kayalık gezegenlerin ince atmosferlerindeki karbondioksiti tespit edip ölçebileceğini gösteren kanıtlar sağlıyor.

WASP-39 b, kütlesi Jüpiter’in yaklaşık dörtte biri (Satürn ile hemen hemen aynı) ve çapı Jüpiter’in 1,3 katı olan sıcak bir gaz devi. Gezegenin olağanüstü yumuşaklığı, kısmen yüksek sıcaklıklarıyla bağlantılı (yaklaşık 900 derece Celsius). Güneş sistemimizdeki daha soğuk ve daha yoğun gaz devlerinin aksine WASP-39, yıldızının çok yakınında dönüyor (Güneş ve Merkür arasındaki uzaklığın sadece sekizde biri kadar) ve bir döngüyü Dünya’da geçen dört günden biraz daha uzun bir sürede tamamlıyor. Gezegenin 2011 yılında ilan edilen keşfi, gezegen yıldızın önünden geçerken yıldızın hafif ve dönemsel şekilde sönükleşen ışığının yer tabanlı teleskoplarla tespit edilmesine dayanıyor.

NASA’nın Hubble ve Spitzer uzay teleskopları da dahil diğer teleskoplarla yapılan önceki gözlemler, gezegenin atmosferinde su buharı, sodyum ve potasyum bulunduğunu ortaya çıkarmış. Webb’in benzersiz kızılötesi hassasiyetiyle, artık bu gezegende karbondioksidin de bulunduğu onaylanmış.

Yörüngelerini yukarıdan değil de kenardan gözlemlediğimiz WASP-39 b gibi geçiş yapan gezegenler, araştırmacılara gezegenlerin atmosferlerini incelemek için ideal fırsatlar sağlayabiliyor.

Yıldızdan gelen ışığın bir kısmı, geçiş sırasında gezegen tarafından tamamen örtülüyor (genel sönükleşmeye sebep oluyor) ve ışığın bir kısmı gezegenin atmosferinden geçiyor.

Farklı gazlar farklı renk bileşimlerini emdiğinden, araştırmacılar geçen ışığın parlaklığındaki ufak farklılıkları bir dalga boyu tayfında analiz ederek atmosferin tam olarak neden meydana geldiğini belirleyebiliyorlar. Şişkin atmosferi ve sık geçişleriyle birlikte WASP-39, geçiş tayfölçümü için ideal bir hedef olarak göze çarpıyor.

Alıntı: popsci.com.tr

The post James Webb, Ötegezegenin Atmosferinde Karbondioksit Tespit Etti appeared first on Hekimce Bakış.

Dev fırtınaları, kuvvetli rüzgarları, auroraları ve olağanüstü sıcaklık ile basınç şartlarıyla Jüpiter’de çok şey oluyor. Şimdiyse NASA’nın James Webb Uzay Teleskobu, gezegenin yeni görüntülerini yakaladı. Webb’in Jüpiter’e yönelik gözlemleri, Jüpiter’in iç hayatına dair çok daha fazla ipucu sunacak.

Berkeley – California Üniversitesinde çalışan gökbilim profesörü Imke de Pater, “Açıkçası bu kadar iyi olacağını beklememiştik” diyor. De Peter, Jüpiter’e dönük yürütülen ve Webb’in Erken Yayım Bilim Programı için gerçekleştirilen uluslararası bir işbirliğinin parçası olan bu gözlemlere, Paris Gözlemevinde çalışan Profesör Thierry Fouchet ile beraber öncülük etmiş. Webb, NASA ve ortakları ESA (Avrupa Uzay Ajansı) ile CSA’nın (Kanada Uzay Ajansı) öncülük ettiği uluslararası bir uzay görevi. “Jüpiter’deki detayları gezegenin halkalarıyla, küçük uydularıyla ve hatta galaksilerle tek görüntüde görebiliyor olmamız gerçekten hayret verici” diyor.

Bu iki görüntü, gözlemevinin gezegenin detaylarını gözler önüne seren üç özel kızılötesi filtreye sahip Yakın Kızılötesi Kamera’sından (NIRCam) geliyor. Kızılötesi insan gözüyle görülemediğinden, ışık görülebilir tayfın üzerine çıkarılmış. Genel olarak en uzun dalga boyları daha kırmızı ve en kısa dalga boyları da daha mavi görünüyor. Bilim insanları halktan birinden, Judy Schmidt’ten yardım alarak Webb’in verilerini görüntülere tercüme etmiş.

Webb’den alınan birkaç görüntünün birleştirilmesiyle oluşturulan Jüpiter’in bu yekpare görüntüsünde, auroralar gezegenin hem kuzey hem de güney kutuplarının üzerinde yüksek irtifalara ulaşıyor. Auroralar, daha kırmızı renkli görüntüler çıkaran ve ayrıca alttaki bulutlar ile üstteki puslardan yansıyan ışığı da vurgulayan bir filtrede parlıyor. Sarı ve yeşil renkler çıkaran farklı bir filtre ise kuzey ve güney kutuplarının etrafında dönen pusları gösteriyor. Mavi renkler çıkaran üçüncü bir filtre, daha derindeki ana bulutlardan birinden yansıyan ışığı gösteriyor.

Dünya’yı yutabilecek büyüklükteki meşhur fırtına Büyük Kırmızı Leke, bu görüntülerde diğer bulutlar gibi beyaz çıkmış çünkü fazla miktarda güneş ışığı yansıtıyorlar.

Webb’de güneş sistemi gözlemleri için disiplinlerarası bilim insanı ve AURA’da bilim başkan yardımcısı olan Heidi Hammel, “Burada parlaklık yüksek irtifayı gösteriyor; dolayısıyla Büyük Kırmızı Leke’de, ekvatoral bölgede olduğu gibi yüksek irtifalı puslar var” diyor. “Çok sayıdaki parlak beyaz ‘noktalar’ ve ‘çizgiler’, muhtemelen yoğunlaşmış taşınımlı fırtınaların çok yüksek irtifadaki bulut tepeleri.” Bunun aksine ekvatoral bölgenin kuzeyindeki koyu şeritler, az miktarda bulut örtüsüne sahip.

Alıntı: popsci.com.tr

The post James Webb’den Yeni Jüpiter Görüntüsü appeared first on Hekimce Bakış.

NASA’nın James Webb Uzay Teleskobu’ndan gelen yeni görüntüler, şimdiye dek gözlemlenen ilk galaksiler arasında neler olabileceğini gösteriyor. 13 milyar yıldan öncesine ait cisimlerin yer aldığı görüntülerden bir tanesi, Webb’in 12 Temmuz’da yayımlanan İlk Derin Alan görüntüsünün çok daha geniş biçimde görülmesini sağlıyor. Yeni görüntüler, NASA ve diğer küresel ortaklarla bir araya gelerek evren hakkında yeni şeyler ortaya çıkarmayı hedefleyen gökbilimciler ile diğer akademik araştırmacılar arasındaki büyük bir işbirliğinin ilk meyvelerinden birini temsil ediyor.

Görüntüler, Austin – Texas Üniversitesinde çalışan bir bilim insanının öncülük ettiği Kozmik Evrimin Erken Yayımlanan Bilimsel Gözlemi (CEERS) projesinden alınmış. Rochester Teknoloji Enstitüsü Fizik ve Astronomi Ana Bilim Dalında yardımcı profesör olarak çalışan Jeyhan Kartaltepe, ABD ve diğer dokuz ülkeden katkı sağlayan 100’den fazla araştırmacıyla birlikte 12 enstitüde çalışan 18 eş araştırmacıdan biri. CEERS’te çalışan araştırmacılar, yeniden iyonlaşma şeklinde bilinen ve evren şimdiki yaşının yüzde 5’inden daha genç olduğu dönemde oluşan en eski galaksilerin bazılarını ve galaksilerin aradan geçen zamanda nasıl evrimleştiğini araştırıyor.

Heyecan verici bir keşif yapan araştırma takımı, Büyük Patlama’dan sadece 290 milyon yıl sonraki haliyle görüldüğünü tahmin ettikleri bir cisim belirlemiş. Gökbilimciler, cismin z~14’lük bir kızıla kayma oranı sergilediğini aktarıyor.

Baskı öncesi makalelerin yer aldığı arXiv sunucunda yayımlanan bulgular, hakem denetimli bir bilim bülteninde yayımlanmayı bekliyor. Bulgular onaylanırsa, şimdiye dek gözlenen en eski galaksilerden biri tespit edilmiş olacak ve galaksinin mevcudiyeti, galaksilerin önceden pek çok gökbilimcinin düşündüğünden çok daha erken oluşmaya başladığı anlamına gelecek.

Eşi görülmemiş keskinlikteki görüntüler, zamanla evrimleşen karmaşık bir galaksi savruntusunu ortaya seriyor. Galaksilerden bazıları çarkıfelek biçimli olgun, zarif galaksiler iken, diğerleri de leke şeklindeki çocuk galaksilerden oluşuyor. Görüntülerden bazılarında ise dans eden komşu galaksilerin puslu girdapları yer alıyor. 24 saatte toplanan bu görüntüler gökyüzünün, resmi adı Ursa Major olan Big Dipper takımyıldızının sap kısmı yakınındaki kısmından alınmış. Gökyüzünün aynı bölgesini öncesinde Hubble Uzay Teleskobu da gözlemlemiş (bkz: Uzun Groth Şeridi).

Kartaltepe şöyle aktarıyor: “Kızıla kayan galaksi adaylarının miktarı tahminlerimizden çok yüksek olduğundan, görüntüler çok heyecan verici. Bazılarını bulacağımızı biliyorduk ama bence kimse bu kadar bulacağımızı düşünmüyordu. Sonuçlar şu anlama geliyor; evren ya düşündüğümüzden biraz daha farklı işliyor ya da çok miktarda kirletici kaynak var ve bu adayların başka bir şey olduğu ortaya çıkacak. Aslında gerçek, bu ikisinin karışımı olabilir.”

Morfolojiye odaklanan (galaksilerin şekil ve boyutlarını ölçerek yapılarının nasıl evrimleştiğini inceleyen) ve NIRSpec aygıtını kullanarak uzaktaki galaksilerin tayfsal gözlemlerini hazırlayıp analiz eden Kartaltepe, gözlem çalışmasında birden çok öncü role sahip. Astrofizik bilimleri ve teknolojileri dalındaki doktora adaylarından üçü de (Isabella Cox, Caitlin Rose ve Brittany Vanderhoof) bu gözlem çalışmasına katılıp veriler üzerinde inceleme yürütmüş.

CEERS programının tamamında, teleskop 60 saatten fazla kullanılacak. Aralık ayında çok daha fazla görüntüleme verisi ve yüzlerce uzak galaksinin tayfölçüm verisi toplanacak.

Kartaltepe, JWST’nin ilk yılı için seçilen en büyük Genel Gözlemci programı olan COSMOS-Web’in de baş araştırmacısı. COSMOS-Web’de, gözlem yapılan 218 saat boyunca yarım milyon galaksinin çok bantlı, yüksek çözünürlüklü yakın kızılötesi görüntüleri ve 32.000 galaksinin orta kızılötesi görüntüsü alınacak. JWST’nin ilk COSMOS-Web verilerini Aralık ayında toplamaya başlaması bekleniyor.

Alıntı: popsci.com.tr

The post James Webb’den Evrenin İlk Zamanlarına Ait Yeni Görüntüler appeared first on Hekimce Bakış.

ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA) ve Avrupa Uzay Ajansı (ESA), James Webb Uzay Teleskobu’nun Cartwheel adlı galaksiyi görüntülediğini açıkladı. Dünya’ya yaklaşık 500 milyon ışık yılı uzaklıktaki galaksini, iki galaksinin yüksek hızlı çarpışması şeklinde oluştuğu aktarıldı.

ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA) ve Avrupa Uzay Ajansı (ESA), James Webb Uzay Teleskobu’ndan elde edilen en son görüntüleri yayınladı. James Webb Teleskobu’nun Cartwheel adlı galaksinin görüntüleriyle beraber galaksinin yıldız oluşumu ve merkezi kara deliği hakkında yeni ayrıntılar ortaya çıkardığı belirtildi.

500 MİLYON IŞIK YILI UZAKLIKTA

Sculptor takımyıldızında yer alan ve Dünya’dan yaklaşık 500 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunduğu ifade edilen Chartwheel Galaksisi’nin bir araba tekerleğine benzeyen görünümünün biri sarmal diğeri daha küçük iki galaksinin yüksek hızlı çarpışması şeklinde oluştuğu aktarıldı.

NASA ve ESA tarafından yapılan ortak açıklamada, çarpışmanın en çok galaksinin şeklini ve yapısını etkilediği aktarılarak, parlak bir iç halka ve onu çevreleyen renkli bir halkanın çarpışmasıyla oluşan Chartwheel Galaksisi’nin çarpışmanın merkezinden dışarı doğru genişlediği ifade edildi.

DIŞ HALKA 440 MİLYON YILDIR GENİŞLİYOR
Açıklamada, parlak halkanın yüksek miktarda sıcak toz içerdiği ve diğer genç yıldız kümelerine ev sahipliği yaptığı belirtilirken, dış halkanın ise yaklaşık 440 milyon yıldır genişlediği aktarıldı. Dış halkanın genişledikçe gaza dönüşerek yeni yıldızların oluşumunu tetiklediği ifade edildi.

KARA DELİKLE İLGİLİ YENİ BİLGİLER…
Açıklamada, Hubble Uzay Teleskobu da dahil olmak üzere diğer teleskoplar tarafından daha önce Cartwheel Galaksisi’nin incelediğini ancak galaksinin görüşü engelleyen toz miktarı nedeniyle yeterince gizemi ortaya çıkaramadığını belirtilerek, James Webb Teleskobu’nun ise kızılötesi ışığı algılama yeteneğiyle, şimdi Carwheel Galaksisi’ndeki yıldız oluşumu ve merkezindeki kara delikle ilgili yeni bilgileri ortaya çıkardığı aktarıldı.

Cartwheel Galaksisi için gözlemlerin hala “çok geçici bir aşamada” olduğu belirtilen açıklamada, “James Webb, bize Cartwheel’in şu anki durumunun bir anlık görüntüsünü verirken, aynı zamanda bu galaksiye geçmişte ne olduğu ve gelecekte nasıl gelişeceği hakkında fikir veriyor” denildi.

Alıntı: https://www.haberturk.com/james-webb-ten-yeni-goruntu-3482658?page=2

The post Dünya’dan yaklaşık 500 milyon ışık yılı uzaklıkta: James Webb Teleskobu Cartwheel Galaksisi’ni görüntüledi appeared first on Hekimce Bakış.