Araştırmada her üç bebek maması ürününden birinin ultra işlenmiş gıda sınıfına girdiği ortaya kondu.

Uzmanlar, “çocukları ömür boyu obeziteye hazırlayan” aşırı işlenmiş bebek mamalarının “süpermarket raflarını ele geçirdiği” uyarısında bulundu.

Leeds Üniversitesi’ndeki araştırmacıların yürüttüğü çalışma, reyonları dolduran bebek maması ürünlerinin üçte birinin, uzun vadeli sağlık sorunlarıyla ilişkilendirilen aşırı işlenmiş gıda (UPF) olarak sınıflandırıldığını ortaya koydu.

Araştırmacılar ayrıca, endüstriyel olarak üretilen gıda ürünlerinde doğal içerikleri öne çıkaran “yanıltıcı” etiketler konusunda ebeveynleri uyardı.

Ekip, önde gelen markalara ait 600 bebek maması ürününü analiz etti ve bebek atıştırmalıklarının şaşırtıcı bir şekilde yüzde 87’sinin, bebek kahvaltılık gevreklerinin ise yüzde 79’unun UPF olarak sınıflandırıldığını tespit etti. Bu, sözkonusu gıdaların genellikle ev yemeklerinde bulunmayan malzemelerle endüstriyel teknikler kullanılarak üretildiği anlamına geliyor.

Ayrıca, bebekler için pazarlanan popüler atıştırmalıklarda “endişe verici eğilimler” buldular. Bunlar arasında “erimiş” şişirilmiş atıştırmalıklar ve meyve bazlı çiğnemelik ve barlar da var.

Çalışmanın yazarları, Birleşik Krallık hükümetine UPF’ler konusunda daha sıkı düzenlemeler getirmesi çağrısında bulunarak, sunulan gıdaların “küçük çocukların büyürken yemesi gerekenlere çok az benzediğini” söylüyor.

Çalışmanın baş araştırmacısı ve Leeds Üniversitesi’nde çocuk beslenmesi uzmanı olan Dr. Diane Threapleton şunları söyledi:

Bebek reyonunda aşırı işlenmiş atıştırmalıklar, tatlılar, kahvaltılık gevrekler ve hatta öğünlerin baskın olduğunu görüyoruz. Bunlar genellikle sağlıklı, organik veya ‘ilave şeker içermez’ iddialarıyla pazarlanıyor ancak küçük çocukların büyürken yemesi gereken gıdalara çok az benzeyen içeriklere sahipler ve yoğun işleme tabi tutuluyorlar.

Bu ürünler, bebekleri en başından itibaren aşırı işlenmiş, aşırı tatlı yiyeceklere istek duymaya itiyor. Bu, hükümetin daha sağlıklı bir nesil yetiştirme konusunda ciddi olduğunu göstermesi için gerçek bir fırsat. Bebek maması reyonunun mevcut durumu kabul edilemez ve artık gözardı edilmemeli.

Çalışmaları, hükümetin “yanıltıcı” etiketlere sahip şekerli atıştırmalıkların satışını engellemek için “acilen” harekete geçmesi gerektiğini belirten Obezite Sağlık İttifakı (OHA) tarafından destekleniyor.

OHA Direktörü Katharine Jenner şunları söyledi:

Hükümetin 10 Yıllık Sağlık Planı, obeziteyi sona erdirmek için büyük bir hedeften bahsediyor ancak erken çocukluk dönemindeki açığı kapatmadığımız sürece asla bu hedefi yakalayamayız. Sağlıklı bir yaşam doğumdan itibaren başlar, bebeklerimize ve küçük çocuklarımıza gelişimlerini ve uzun vadeli sağlıklarını olumsuz etkileyen aşırı işlenmiş gıdalar veriyoruz.

Bebek maması reyonu, çocukları ömür boyu kötü beslenme alışkanlıklarına, obeziteye ve diş çürümesine sürükleyen şekerli, aşırı işlenmiş atıştırmalıklarla dolu. Birleşik Krallık bir ağız sağlığı krizinin pençesindeyken, hükümetin bebek maması şirketlerinin yanıltıcı etiketlere sahip yüksek şekerli gıdaları satmasını acilen sınırlaması gerekiyor.

Bu ürünler, çocuklarının sağlığını her şeyin üstünde tutmak isteyen ebeveynlerin ve bakıcıların iyi niyetlerini gölgeliyor.

Alıntı: indyturk.com

The post Uzmanlardan aşırı işlenmiş bebek mamaları uyarısı appeared first on Hekimce Bakış.

Tarım ve Orman Bakanlığı, “Pestisitler ve Çocuklar” raporunu paylaşan Greenpeace Türkiye’ye denetimleri artırdığını açıkladı. Analizlerin açıklanması talebine ise “kamuya faydası yok” yanıtını veriyor. Greenpeace, analizlerin açıklanması talebiyle hukuki mücadeleyi de sürdürüyor.

Greenpeace Türkiye’nin 28 Nisan’da paylaştığı “Pestisitler ve Çocuklar” başlıklı raporun ardından Tarım ve Orman Bakanlığı “raporu ihbar kabul ederek” pestisit denetimlerini artırdığını açıkladı. Ancak hâlâ analiz sonuçlarını ‘kamu yararı yok’ gerekçesiyle açıklamayan Bakanlık, şeffaf davranmıyor. Greenpeace Türkiye, Bakanlık tarafından dile getirilen 5 gerekçeye karşı, 5 maddede neden analizlerin açıklanması gerektiğini sıraladı.

Greenpeace Türkiye, Ekim 2024’te başlattığı ve şimdiye Zehir Etme kampanyası ile Tarım ve Orman Bakanlığı’nı pestisit analizlerini paylaşmaya çağırıyor. Kampanya kapsamında yaptırdığı pestisit kalıntı analiz sonuçlarını da içeren “Pestisitler ve Çocuklar” raporuna göre, analiz edilen her 3 gıda ürününden 1’inde mevzuata uygunsuzluk tespiti içeriyor.

Greenpeace Türkiye, şimdiye kadar 40 binden fazla kişinin imzaladığı kampanya kapsamında hazırladığı raporu Tarım ve Orman Bakanlığı ile de paylaştı. Bakanlık, Greenpeace’e verdiği yanıtta raporun içeriğini “ihbar” kabul ederek denetimlerin artırıldığını belirtti. Greenpeace Türkiye Direktörü Berkan Özyer, denetimlerinin artırılması yanıtının önemli bir kazanım olduğunu söylerken analiz sonuçlarının bir an önce açıklanması taleplerini yineledi.

Greenpeace Türkiye, kampanya kapsamında pestisit analizlerinin açıklanması talebiyle hukuki süreci de devam ettiriyor. Greenpeace, 10 Aralık 2024’te Tarım ve Orman Bakanlığına yaptığı bilgi edinme başvurusunda, 2022-2025 yılları arasında uygulanması için hazırlanmış Kalıntı Eylem Planının ve 2022–2024 yılları arasında gerçekleştirildiği belirtilen 246.946 pestisit denetiminin ayrıntılı sonuçlarının paylaşılmasını talep etti. Yasal süre içinde yanıt gelmediğinde de dava açtı. Dava devam ederken, 12 Mart 2025’te Bakanlık’tan gelen bilgi edinme başvurusu yanıtında 223 aktif maddenin yasaklandığı, sürdürülebilir tarım uygulamaları kapsamında çeşitli faaliyetler yürütüldüğü, Pestisit Kalıntısı Eylem Planının uygulandığı ve denetimlerin yapıldığı belirtildi. Ancak ne analiz sonuçları ne de Kalıntı Eylem Planı Greenpeace ile paylaşıldı.

28 Mart 2025’te ise Bakanlık, Kalıntı Eylem Planı’nı da içeren savunmasını mahkemeye sundu. Bakanlık, savunmasında çeşitli argümanlar ileri sürerken “pestisit analiz sonuçlarının kamuoyu ile paylaşılmasının kamuya bir faydası olmayacağını” öne sürdü, ayrıca sonuçların açıklanmasının “iç ve dış ticarette de olumsuz sonuçlara neden olabileceği düşünüldüğünü” kaydetti. Greenpeace ise Bakanlık’ın savunmasına cevaplarını içeren yeni bir dilekçeyi mahkemeye iletti ve duruşma talebinde bulundu.

5 MADDEDE PESTİSİT ANALİZLERİ NEDEN AÇIKLANMALI?
Bakanlık tarafından sunulan savunmalarda öne çıkan beş argümana Greenpeace Türkiye’nin yanıtları şöyle:

1. “Kalıntı eylem planı var”

Plan, bilgi edinme başvurusunda bulunmamızdan aylar sonra ve dava sürecine yakın bir tarihte yüklendi. Bu belge planlama, ölçüm ve değerlendirme teknikleri bakımından yetersiz. Eylem planlarında yer alan standart bilgiler asgari seviyede dahi bu belgede yer almıyor. Örneğin planda çeşitli il ve ürünlerde uygulamalar belirtilirken bu ürün ve illerin neye göre seçildiği açıklanmıyor. Kullanıma dair mevcut durum ve varılması gereken hedefler de planda bulunmuyor.

2. “Pestisit analizi verileri Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında, kişisel veri olması nedeniyle paylaşılamaz”

Başvuruda genel ve istatistiki bilgileri talep ettik. Bu bilgilerin hiçbiri, bireysel üreticilerin, ada-parsellerin veya şirketlerin kimlik bilgilerini içermiyor. Pestisit denetim verileri, kamu sağlığını korumaya yönelik olarak kanunla görev verilmiş Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yürütülen faaliyetler kapsamında işleniyor. Kişisel veri iddiasının hukuki dayanağı yok.

3. “Veriler ticari sır, paylaşılamaz”

Pestisit denetimlerinin gerçekleştirildiği gıda ürünlerine ilişkin analiz sonuçları, bir “ticari sır” değil, kamu güvenliği ve halk sağlığının korunması kapsamında değerlendirilmesi gereken “çevresel bilgi.” Çevre Kanunu’na göre herkes Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kapsamında çevreye ilişkin bilgilere ulaşma hakkına sahip.

4. “Ham veriler uzman olmayan kişilerce yanlış yorumlanabilir”

Demokratik bir hukuk devletinde, bilgiye erişim hakkı ve şeffaflık ilkesi gereği, kamu kurumları ellerindeki bilgiyi saklamak değil, anlaşılır ve erişilebilir kılmakla yükümlü. İdarenin görevi, verileri saklamak değil, gerekirse anlaşılmasını kolaylaştıracak teknik açıklamalarla birlikte sunmak. Verilerin “yanlış yorumlanabileceği” endişesi, bilgiye erişim hakkının kısıtlanması için meşru bir gerekçe olamaz. Aksine, verilerin kamuoyuyla paylaşılması, bilimsel tartışmayı ve toplumsal farkındalığı artırır, çeşitli uzmanların farklı bakış açılarını ortaya koymasına imkân tanır.

5. “Pestisit analiz sonuçlarını paylaşan ülke bulunmuyor”

Avrupa Birliği, Almanya, İsveç, Birleşik Krallık, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti gibi ülkeler düzenli olarak verileri yayımlıyor. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), her yıl AB pazarındaki gıdalardaki pestisit kalıntı seviyelerini değerlendiren kapsamlı raporlar yayımlıyor. Almanya’da Federal Tüketici Koruma ve Gıda Güvenliği Ofisi (BVL), “Gıdalardaki Pestisit Kalıntıları” başlığıyla yıllık raporlar yayımlıyor. İsveç Gıda Ajansı, İsveç pazarındaki taze, dondurulmuş ve işlenmiş gıdalardan alınan numunelerin pestisit kalıntı analizlerini düzenli olarak yayımlıyor. Birleşik Krallık’ta Gıda Standartları Ajansı (FSA), periyodik olarak “Gıdalardaki Pestisit Kalıntıları İzleme Programı” raporları yayımlıyor. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde Tarım ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı, düzenli olarak gıda ürünlerindeki pestisit kalıntı analizlerini web sitesinde paylaşıyor.

Alıntı: birgun.net

The post ‘Pestisitler ve Çocuklar’ raporu: Denetimler arttı ama şeffaflık yok appeared first on Hekimce Bakış.

TUS yerleştirme sonuçlarına göre, çocuk hastalıkları, çocuk cerrahisi, genel cerrahi, kadın hastalıkları gibi bölümler yine tercihlerin en altında kaldı. Hekimler ‘‘Sağlığın ticarileşmesinin bedelini çocuklar ödeyecek’’ dedi.

2025 yılı Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı (TUS) 1. dönem yerleştirme sonuçları açıklandı. Çocuk sağlığı ve hastalıkları kontenjanlarının büyük kısmı boş kalırken bunu çocuk cerrahisi, genel cerrahi, acil tıp, kadın doğum, iç hastalıkları, kalp ve damar cerrahisi gibi bölümler izledi. Plastik, rekonstrüktif ve estetik cerrah, ortopedi, fizyoloji, psikiyatri, göz hastalıkları, fiziksel tıp ve rehabilitasyon, deri ve zührevi hastalıklar gibi branşlar ise yüksek puanlarla kadrolarını büyük oranda kapattı. Son 5 yıldır benzer tablo ortaya çıkarken uzmanlar “Sağlığın ticarileşmesinin bedelini çocuklar ödeyecek” dedi.

2025 1. dönem TUS sonuçlarına göre, radyoloji, kulak burun boğaz, deri ve zührevi hastalıklar, ruh sağlığı ve hastalıkları, plastik, rekonstrüktif ve estetik cerrahi, tıbbi patoloji, üroloji, çocuk ve ergen ruh sağlığı hastalıkları, tıbbi mikrobiyoloji gibi bölümlerde açılan kontenjanların yüzde 100’ü dolarken, çocuk cerrahisi yüzde 45,38; çocuk sağlığı ve hastalıkları yüzde 58,42; göğüs cerrahisi yüzde 71,72 oranında kalması dikkat çekti.

Son yıllardaki TUS yerleştirme tabloları benzer sonuçları ortaya koyuyor. Çocuk hastalıkları ve cerrahi bölümlerine ilgi düşerken, cildiye, göz, radyoloji gibi branşlarda açılan kadrolar doluyor.

ALARM VERİYOR
Türk Pediatri Kurumu Başkanı Prof. Dr. Özgür Kasapçopur, son yıllarda Türkiye’de pediatri uzmanlığına yönelik ilginin alarm verici şekilde azaldığını vurgulayarak “2024 TUS sonuçlarına göre, pediatri en fazla kontenjan ayrılan branşlardan biri olmasına rağmen, kadroların yüzde 52’si boş kalmıştır, 2025’te ise bu oran yüzde 42 olmuştur. Oysa pediatri, sadece hastalık tedavisinden ibaret olmayan; her çocuğun sağlıklı, güvenli ve potansiyelini gerçekleştirebileceği bir yaşam sürmesini hedefleyen temel bir tıp dalıdır. Bu alana olan ilginin azalması, çocuk sağlığı hizmetlerinin geleceği açısından ciddi bir tehdit oluşturmaktadır” dedi. Bu sorunun sadece bireysel tercihlere indirgenemediğini kaydeden Kasapçopur, şöyle devam etti:

“Aşırı iş yükü, yetersiz hukuki koruma, sağlıkta şiddet, düşük ücret politikaları ve mesleki itibarsızlaştırma gibi nedenler, genç hekimleri pediatri uzmanlığından uzaklaştırmaktadır. Birçok hastanede bir çocuk hekiminin gücü ötesinde hastaya bakmak zorunda kalması; yenidoğan ve yoğun bakım ünitelerinde tek hekimle sürdürülen hizmetler, mesleki tükenmişliğe ve hizmet kalitesinde ciddi kayıplara yol açmaktadır. Türk Pediatri Kurumu olarak çağrımız nettir: Bu kriz, yalnızca bir uzmanlık dalının değil, çocuklarımızın sağlıklı geleceğinin krizidir. Yetkilileri, karar vericileri ve tüm kamuoyunu, pediatriyi yeniden değerli kılacak politikalar geliştirmeye ve uygulamaya davet ediyor, sivil toplumun ve tüm çocuk sağlığı savunucularının desteğini bekliyoruz. Çünkü çocuklarımızın sağlığı, tesadüflere bırakılamaz; her çocuk donanımlı bir çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanına ulaşabilmelidir.”

∗∗∗

TERCİH DEĞİL ASLINDA BİR UYARI
Türk Tabipleri Birliği Eski Merkez Konseyi Başkanı Prof. Dr. Sinan Adıyaman, TUS sonuçlarını “Sağlık sistemimizin içinde bulunduğu derin yapısal krizi bir kez daha gözler önüne serdi” diye değerlendirdi. Adıyaman, şunları söyledi:

“Dahiliye, genel cerrahi, kadın doğum, çocuk sağlığı ve hastalıkları gibi tıbbın temel branşlarının önemli ölçüde tercih edilmemesi, sadece bir tercih meselesi değil, aynı zamanda uyarı niteliğindedir. Bu durumun arkasında, genç hekimlerin mesleki geleceklerine dair kaygıları, çalışma koşullarının ağırlığı, emeklerinin karşılığını alamama korkusu ve sistemin sağlık çalışanlarını değersizleştiren yaklaşımı yatmaktadır. Dahiliye ve cerrahi gibi branşlar, nöbet yükü, fiziksel yorgunluk, malpraktis tehdidi ve yoğun hasta popülasyonu nedeniyle gün geçtikçe daha az tercih edilir hale gelmektedir. 2025 TUS sonuçları gösteriyor ki dönüşen sağlık ortamı çocukları bile gözden çıkarmış. Sağlığın ticarileşmesinin bedelini çocuklar ödeyecek.”

Alıntı: birgun.net

The post Çocuklarımızın sağlığı tehlikede! appeared first on Hekimce Bakış.

Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu’nun (UNICEF) 43 ülkede çocukların ve ergenlerin iyi olma durumunu kıyaslayan yeni raporuna göre Türkiye, sıralamada en kötü durumdaki sekiz ülkeden biri.

Bundan önceki sıralamasını 2018 yılında yayımlayan fon, 2022-23 yılları verilerini kullandığı yeni raporunda Covid-19’un çocukların ve ergenlerin üzerindeki olumsuz etkilerine de dikkat çekiyor.

Rapora göre Türkiye çocukların iyi olma hali açısından 35’inci sırada.

Bu istatistiğin alt kırılımında çocukların akıl sağlığı, fiziksel sağlığı ve akademik dahil becerileri var.

İncelenen 43 ülke arasında OECD ve Avrupa Birliği ülkeleri var.

UNICEF, Covid-19 salgınının başlangıcından bu yana, dünyanın en zengin ülkelerindeki çocukların akademik performanslarında, ruhsal ve fiziksel sağlıklarında önemli düşüşler yaşandığını söylüyor.

Bu endişe verici eğilimin, çocukların gelecekteki potansiyelini ve genel refahını gelecekte de etkileyebileceği belirtiliyor.

Peki Covid-19 farklı kuşaklarda nasıl izler bıraktı?

BBC Türkçe pandeminin beşinci yılında izolasyonun farklı kuşaklar üzerindeki etkisini araştırdı.

Covid-19 bebekleri sosyalleşme konusunda hala zorlanıyor
Covid-19 sırasında hastanelerde doğan bebekler mesafeli bir dünyaya gözlerini açtılar.

Birçoğunun babası doğuma alınmamış, anneanne, babaanne ve dedeleri onları yalnızca uzaktan görebilmişti.

İlk çocuğunu 2020’de Londra’da dünyaya getiren Elif Büyükkınay, o dönem sınırlamalar nedeniyle, yardım için Türkiye’ye seyahat etmek, ailelerinin gelmesi ya da bakıcı tutmak gibi şanslarının olmadığını anlatıyor.

BBC Türkçe ile deneyimlerini paylaşan Büyükkınay, bugün ana sınıfında olan kızının öğretmenlerinden çekingenlik konusunda geribildirim aldığını söylüyor.

Kızları için, “Tanımadığı ortamda çok rahatsız oluyor. Alışıp kendi gibi davranması zaman alıyor. Ve evet doğru. Kesinlikle pandemi döneminde büyüyüp, yeterince farklı sosyal ortama girmemesinin etkisi var” diyor.

Okul öncesi çocukların dil gelişimi pandemiden nasıl etkilendi?
BBC Türkçe’nin sorularını yanıtlayan Marmara Üniversitesi Psikopatoloji Laboratuvarı Direktörü Fatima Tuba Yaylacı, “Okul öncesi, insan gelişiminin temellerinin kurulduğu oldukça kritik bir dönem” diyor.

“Altı yaşına kadar beyin gelişiminin yüzde 95’inin tamamlandığını düşünürsek, çocuğun bu dönemde muazzam bir hızla geliştiğini söyleyebiliriz” diye ekliyor.

Dolayısıyla sınırlı sosyalleşmeye bağlı sorunlar bebekler kadar okul öncesi dönemi (3-6 yaş) evde geçiren çocuklar için de büyük bir eksiklikti.

İzmir Demokrasi Üniversitesinde Kamu Sağlığı Sosyoloğu Prof. Dr. Hülya Yüksel ve Yüksek Lisans Öğrencisi İlayda Albaş, “Grup oyunlarına katılamama ve sosyal etkileşimden yoksun kalma, çocukların duygusal zekalarını ve problem çözme becerilerini de olumsuz yönde etkiledi” diyor.

İzmir’de eğitimciler ve ailelerle görüşen Yüksel ve Albaş, okul öncesi çocukların temel dil becerilerini geliştirdikleri en kritik dönemi evde geçirdiklerinin altını çiziyor.

BBC Türkçe’nin sorularını ortak yanıtlayan ikili, bugün ilkokula başlayan bu çocukların dilsel ve akademik becerilerde daha fazla desteğe ihtiyaç duyabildiklerini belirtiyor ve bunu şöyle açıklıyor:

“Pandemi sürecinde kitap okuma, hikaye anlatma ve diğer dil geliştirme etkinliklerine sınırlı erişim nedeniyle çocukların kelime dağarcığı ve dilsel ifadeleri sınırlı kalmış olabilir. Bu da, özellikle okuma-yazma becerilerinin gelişmesinde gecikmelere yol açmış olabilir.”

Buna ek olarak pandemi döneminde doğan ya da okul öncesi dönemde olan çocukların bir bölümü fiziksel aktivite ve açık hava oyunlarından yoksun büyüdüler.

Yüksel ve Albaş, bugün ilkokula başlayan bu çocukların motor becerilerinin yeterince gelişmediğini ve ek desteğe ihtiyaç duyabildiklerini söylüyor.

İzolasyon döneminde dezavantajlar derinleşti
Fatima Tuba Yaylacı, çocukların bebeklikten çıkıp sosyal ortamla tanıştıkları bu dönemi evde geçirmesinin tüm çocukları aynı düzeyde etkilemediğinin altını çiziyor.

Yaylacı,”Var olan dezavatantajların derinleştiği bir tablo görüyoruz” diyor ve ekliyor:

“Örneğin, ailenin ekonomik dezavantajı varsa, sosyal destekten yoksunsa, evde çocuğun gelişimini destekleyici yeterli materyal yoksa, veya çocuğun var olan bir gelişimsel sorunu varsa, bu çocukları için tablo daha da olumsuz hale geldi.”

Buna göre, ebeveynin pandemi deneyimi ne kadar stresliyse, çocukta da kaygı ve depresyon gibi problemlerin görülme riski o kadar arttı.

Fatima Tuba Yaylacı, en kırılgan gruplardan birinin de mülteci çocuklar olduğunu söylüyor.

Yaylacı buna ek olarak pandemi döneminde çocuğa kötü muamele, çocuk işçiliği ve istismar risklerinin de arttığı belirtiliyor.

UNICEF raporunda Türkiye’nin OECD ülkeleri arasında en fazla sığınmacıya ev sahipliği yaptığının da altı çiziliyor.

İlkokul çocuklarının ekran süreleri artarken dikkat süreleri kısaldı
Pandemi kapanmalarından en olumsuz etkilenen kuşaklardan biri de ilkokul çocukları oldu.

Okulla sanal ortamda tanışan çocuklar, açık havaya ve sosyal etkileşime mesafe alırken ekranlarla daha yakın bir ilişki geliştirmeye başladılar.

Pandemiyle tüm çocukların ekran ile ilişkisinin geri döndürülemeyecek şekilde değiştiğini söyleyen Fatima Tuba Yaylacı, ekran sürelerinde dramatik bir artış olduğunun altını çiziyor.

Marmara Üniversitesi Gelişim ve Psikopatoloji Laboratuvarı’nda Araştırmacı Didem Gençtürk ile birlikte pandemi sonrasında yaptıkları bir araştırmada, okul öncesi çocukların günlük ortalama ekran süresinin 2,5 saate yakın olduğunu bulduklarını söylüyor.

Yaylacı,”Bu çocukların ekran süresi arttıkça, dil, dikkat, duygu, sosyal davranış, öğrenme gibi alanlarda problemlerinin de arttığını gözlemledik”diyor.

Bazı eğitimciler bu çocukların dikkat sürelerinin belirgin biçimde kısaldığını söylüyor.

BBC Türkçe’ye konuşan ve isminin açıklanmasını istemeyen Tunceli’den bir ilkokul öğretmeni, çocukların dikkat sürelerinde belirgin bir düşüş yaşandığı gözlemini paylaşıyor.

Öğretmen, pandemi sırasında ilkokula başlayan çocukların, normal okul ortamına odaklanamama gibi sorunlarla döndüğünü anlatıyor.

Pandemi sonrası ortaya çıkan bu durumla yaklaşık 20 yıllık öğretmenlik kariyerinde ilk kez karşılaştığını belirtiyor.

Ancak uzmanlar ekranın olumsuz etkilerinin kısıtlanabildiğini vurguluyor.

Fatima Tuba Yaylacı,”Pandemiyle beraber uzayan ekran süresi sadece bir rakamdan ibaret değil, ebeveynin nasıl bir aracılık görevi yaptığı bağlamında ele alınması gereken bir olgu” diyor.

Pandemi sonrasında çocuklarda miyop eğilimi arttı
Pandemi döneminde artan ekran kullanımının çocuklarda ve gençlerde miyop (uzağı görememe) rahatsızlığıyla bağlantılı olduğu gösteren çalışmalar da var.

Türkiye’de miyop ya da normal görüşlü 7-18 yaşlarında 250’den fazla çocukla yapılan bir araştırma, tüm grupların, ekran süresindeki artışla birlikte miyop geliştirme eğilimlerinin arttığını buldu.

Uluslararası hakemli bu araştırmada incelenen çocukların ekran süresinin pandemiyle birlikte ortalama altı saat arttığı vurgulanıyor.

Bilimsel yayıncı Springer’da Ekim 2023’te yayımlanan araştırma, bu yaş gruplarında miyop artışının bir halk sağlığı sorunu olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.

Her üç çocuktan biri miyop: Görme yetisini korumak için ne yapmalı?

Ruh sağlığı açısından ‘en olumsuz etkilenen grup’ ergenler
Pandemi eğitim ve öğrenme süreçleri açısından en çok okul çağı çocuklarını etkilemiş olsa da ruh sağlığı açısından en olumsuz etkilenen grubun ergenler (12-18 yaş) olduğu belirtiliyor.

Fatima Tuba Yaylacı,”çok önemli ve yoğun yaşanan değişimler içeren” bu dönemden geçerken, ergenlerin akran ilişkilerinin sekteye uğramasının önemli bir sorun olduğunu belirtiyor.

Yaylacı, özellikle sosyal izolasyondan mağdur olan ergenler arasında anksiyete, depresyon ve intihar riskinin arttığını belirtiyor.

“Halihazırda biyolojik döngüleri büyük değişimlerden geçerken, eve kapanma süreçlerinde gece-gündüz ritminin bozulması ve ekrana aşırı maruz kalma ile uyku bozuklukları da oldukça yaygınlaştı” diye ekliyor.

Pandeminin dijital kumar ve intiharlara etkisi ne oldu?
Türkiye’de pandemi dönemiyle intihar hızının arttığını gösteren çalışmalar var.

Necmet Erbakan Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Ana Bilim Dalından Prof. Dr. Mehmet Ak, Konya’da 2018 – 2022 dönemindeki 400 intihar vakasını inceleyen araştırmalarda, pandemiyle başlayan iki yıllık süreçte intihar hızının yüzde 25 oranında arttığını tespit ettiklerini belirtiyor.

Buna göre intihar vakaları arasında pandemi öncesinde kumar borcu olanların oranı yüzde 1’in altındayken pandemiden sonra bu oran yüzde 8’i geçti.

18 yaş ve üzeri vakaları inceleyen araştırmanın sonuçlarına göre pandemi sonrasında kumar borcu olanlar arasında 18-30 yaş aralığındakiler yüzde 34’le ilk sıradaydı. Tüm vakaların yüzde 31’ini oluşturan 31-45 yaş grubu ikinci sırada yer aldı.

BBC Türkçe’nin sorularını yanıtlayan Ak, tespit edilen tüm kumar borçlarının çevrimiçi platformlar aracılığı ile yapıldığını vurguluyor ve pandemi döneminde karantina ve sosyal izolasyon süreçlerinin kişileri çevrimiçi platformlara yönlendirmiş olabileceğini belirtiyor.

Polonya’da ve Birleşik Krallık’ta yapılan ve 2024’te yayımlanan bir başka araştırma, pandemi döneminin çevrimiçi kumar ve bahis aramalarını artırdığı savını destekliyor.

UNICEF’in Mayıs 2025’te yayımlanan raporunda Türkiye’nin incelenen 43 ülke arasında ergen intiharının en fazla arttığı ülkelerden biri olduğu belirtiliyor. Diğer iki ülke Japonya ve Güney Kore.

Türkiye ergenlerin hayat tatminin en çok azaldığı ülkelerden biri.

Evde üniversite okuyanlar iş hayatını nasıl değiştirdi?
Pandemi döneminde üniversiteye başlayan gençlerin birçoğu bugün kariyerlerine hazırlanıyor.

Covid-19 kapanmalarının başında Galatasaray Üniversitesindeki eğitimine başlayan Yalın Gökçe, BBC Türkçe’ye kendisi ve yakın arkadaşları için en önemli önceliklerden birinin uzaktan çalışma imkanı olduğunu söylüyor:

“‘Gelecekte nasıl bir iş yapabiliriz?’ diye düşündüğümüz dönemde çevrimiçi ve esnek çalışma hayatımıza girdi. Bunun avantajlarını keşfettikten sonra diğerini fikir olarak benimsemek zor geliyor.”

Gökçe, kendisi için para kazanmak kadar mutluluğun da öncelikli olduğunu söyleyen gençlerden biri.

Uzmanlara göre bu kuşağın mutluluğa öncelik vermesinde pandeminin de katkısı var.

BBC Türkçe’ye konuşan Boğaziçi Üniversitesi Kariyer Merkezi Koordinatörü Adem Dönmez, pandeminin bu kuşak için bir “kırılma noktası” olduğunu söylüyor ve ekliyor.

“Çevrimiçi toplantılar, evden çalışma gibi hızlı değişiklikler hayata ve mesleklere bakışlarını, çalışma biçimlerini çok etkiledi ve değiştirdi.”

Adem Dönmez, gençlerin evlerinden dünyanın her tarafına bağlantılı olabildiği dönemi deneyimlemesiyle, girişimcilik modellerinin bu yönde evrildiğinin altını çiziyor.

“Dünyanın her yerinden müşterileri olan öğrencilerle karşılaşabiliyoruz. Aynı şekilde şirketlerden de özellikle yazılımcı ve tasarımcılara yönelik böyle talepler gelebiliyor” diyor.

Gençlerin geniş bir ağa ulaşma probleminin olmadığını söyleyen Boğaziçi Üniversitesi Kariyer Merkezi’nde Danışmanı Dr. Burcu Ertürk Kılıç , onlara anlamı önce çıkartacak şekilde, “Ağ kurma bağ kur” tavsiyesinde bulunduklarını belirtiyor.

Alıntı: bbc.com

The post Unicef’e göre Türkiye’de çocuklar: Covid-19 kalıcı izler bıraktı appeared first on Hekimce Bakış.

Dünya genelinde yapılan bir analiz, çocukların görme yetisinin giderek kötüleştiğini ve her üç çocuktan birinin artık miyop olduğunu, yani uzaktaki nesneleri net göremediğini ortaya koyuyor.

Araştırmacılar, çocukların ekran başında daha fazla, açık havada ise daha az zaman geçirmelerine neden olduğu için Covid karantinalarının görme yetisi üzerinde olumsuz bir etki yarattığını söylüyor.

Çalışma, miyopluğun giderek büyüyen küresel bir sağlık sorunu olduğu ve 2050 yılına kadar milyonlarca çocuğu daha etkileyeceği uyarısında bulunuyor.

Çocuklar arasında miyop en fazla Asya’da yaygın. Japonya’daki çocukların yüzde 85’i, Güney Kore’deki çocukların yüzde 73’ü, Çin ve Rusya’da ise yüzde 40’tan fazlası miyop.

Paraguay ve Uganda yaklaşık yüzde 1 ile en düşük miyopluk seviyelerine sahipken, İngiltere ve ABD’de bu oran yüzde 15 civarında.

British Journal of Ophthalmology dergisinde yayınlanan çalışma, altı kıtada 50 ülkeden beş milyondan fazla çocuk ve genci kapsayan araştırmayı inceledi.

Veriler, 1990 ile 2023 yılları arasında miyopluğun üç kat artarak yüzde 36’ya yükseldiğini ortaya koyuyor.

Araştırmacılar, Covid pandemisinden sonraki artışın “özellikle dikkat çektiğini” söylüyor.

Miyopluk genellikle ilkokul yıllarında başlıyor ve yaklaşık 20 yaşında gözün büyümesi durana kadar kötüleşme eğilimi devam ediyor.

Miyop Doğu Asya’da çok daha yaygın.

Bu aynı zamanda genetiğe de bağlı. Ancak Singapur ve Hong Kong gibi yerlerde çocukların eğitime özellikle küçük yaşta (2 yaşında) başlaması gibi başka faktörler de var.

Araştırmalara göre, çocukların ilk yıllarında kitaplara ve ekranlara odaklanmış halde daha fazla zaman geçirmeleri göz kaslarını zorlayarak miyopluğa yol açabiliyor.

Türkiye’den uzmanlar benzer durumun Türkiye için de geçerli olduğunu söylüyor.

Okullaşmanın 6 – 8 yaşlarında başladığı Afrika’da miyopluk Asya’ya kıyasla çok daha az yaygın.

Dünya genelinde milyonlarca insanın Covid kısıtlamaları sırasında uzun süre kapalı ortamlarda kalması nedeniyle de çocukların ve gençlerin görme yetisi zarar gördü.

Araştırmacılara göre, “Ortaya çıkan kanıtlar, pandemi ile genç yetişkinler arasında görme bozukluğunun hızlanması arasında potansiyel bir bağlantı olduğunu gösteriyor”.

Kızlarda daha yaygın

Araştırma, 2050 yılına kadar miyopun dünya genelindeki gençlerin yarısından fazlasını etkileyebileceğini öngörüyor.

Çalışmaya göre, kız çocukları büyüdükçe okulda ve evde açık hava etkinlikleri için daha az zaman harcama eğiliminde oldukları için, erkeklere göre daha yüksek oranlara sahip olabilirler.

Ergenlik de dahil olmak üzere kız çocuklarının büyüme ve gelişmesi daha erken başlıyor, bu da daha erken yaşta miyop olmaları anlamına geliyor.

Araştırmacılar, 2050 yılına kadar Asya’nın yaklaşık yüzde 69 miyop oranıyla diğer tüm kıtalara kıyasla en yüksek seviyelere ulaşması bekleniyor; gelişmekte olan ülkelerin de yüzde 40’a ulaşabileceği belirtiliyor.

Çocukların görme yetisi nasıl korunabilir?
Göz uzmanları, çocukların miyop olma ihtimallerini azaltmak için şu tavsiyelerde bulunuyor:

• Özellikle 7-9 yaş arasında her gün en az iki saat dışarıda vakit geçirmeliler. Bu konuda fark yaratan şeyin güneş ışığı mı, açık havada yapılan egzersiz mi ya da çocukların gözlerinin daha uzaktaki nesnelere odaklanması mı olduğu net değil.
• Çocuklar daha erken yaşta göz kontrolüne götürülmüş olsa bile, özellikle 7-10 yaşlarında göz testine götürülmeli.
• Ebeveynler de çocuklarını dikkatli gözetlemeli: Miyopluk aileden geçer; siz miyopsanız, çocuklarınızın da miyop olma ihtimali diğerlerine göre üç kat daha fazladır.

Tedavisi var mı?
Miyopi tedavi edilemiyor, ancak gözlük veya lenslerle düzeltilebiliyor.

Takılan özel lensler, gözün farklı şekilde büyümesini teşvik ederek, küçük çocuklarda miyopluk gelişimini yavaşlatabilir, ancak bunlar pahalı.

Bu özel lenslerin çok popüler olduğu Asya’da ayrıca açık havada ders havası yaratmak üzere, boydan boya camla kaplı sınıfların sayısı da artıyor.

Yüksek miyopluk oranlarının ileri yaşlarda birçok olağandışı göz rahatsızlığına yol açabileceğinden endişe ediliyor.

Miyop belirtileri neler?

• Okulda tahtayı görmede ve kelimeleri uzaktan okumakta zorluklar
  Televizyona veya bilgisayara yakın oturmak ya da cep telefonunu veya tableti yüze yakın tutmak
  Baş ağrısı çekmek
  Gözleri sık sık ovuşturmak

Alıntı: bbc.com

The post Her üç çocuktan biri miyop: Görme yetisini korumak için ne yapmalı? appeared first on Hekimce Bakış.

AKP iktidarı ile birlikte eğitimden, sağlığa pek çok alanda eşitsizlik derinleşti. Ülkede ailesinin yanında en temel ihtiyaçlarını dahi karşılayamayan çocuk sayısı ise 155 bini geçti. Uzmanlar, sağlıklı ve dengeli beslenememenin ciddi sağlık sorunlarına yol açacağını belirterek “Çocuklarda bodurluk, öğrenme güçlüğü, sık hastalanma gibi sorunlar yaşanır” dedi.

Ankara Tabip Odası’nın resmi verileri baz alarak yaptığı analiz çalışmasına göre ülkede çocuk yoksulluğu bir halk sağlığı sorunu haline geldi. Verilere göre 1,5 milyondan fazla çocuk eğitim ve sağlık hizmetine sosyal yardımlarla erişebiliyor. Sağlıklı ve dengeli beslenemeyen çocuklarda da bodurluk başta olmak üzere bağışıklık sisteminin zayıflaması ve sık sık hastalanma, öğrenme güçlüğü, bilişsel ve mental gerilik, öfke patlamaları gibi çok sorunlar ortaya çıkıyor. Açlık sınırının 13 bin 684 TL, yoksulluk sınırının ise 44 bin 573 TL olduğu ülkede, halk sağlığı sorunları da her geçen gün daha da gündeme geliyor.

• UNICEF ve Dünya Bankası’na göre, dünyada 333 milyon çocuk, yani her 6 çocuktan 1’i aşırı yoksulluk içinde yaşıyor. Ülkemizde 1,5 milyondan fazla çocuk eğitim ve sağlığa yardımlarla ulaşıyor.
• Sosyal ve Ekonomik Destek programından yararlandırılan çocuk sayısında artış yaşandı. Verilere göre, ailesinin yanında bakımı sağlanamayan 164 bin 765 çocuk için destek verildi.
• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı verilerine göre, ailesinin yanında en temel ihtiyaçları dahi karşılanamayan ve ailesinin yanından alınma riski bulunan çocuk sayısı 2022’de 157 bin 248 oldu.
• Cumhurbaşkanlığı Strateji Başkanlığı’nca hazırlanan programa göre, bu yıl ekonomik güçlükle mücadele eden 1 milyon 858 bin 482 kişiye, çocuklarının okula gidebilmesi için yardım yapıldı.
• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın verilerine göre yardım alan hane sayısı 2022’de 4,4 milyona yükseldi.

SAĞLIK BİR BÜTÜNDÜR

Dünya genelinde 333 milyon çocuk günde 2 dolardan daha az bir gelirle yaşamını sürdürürken, Türkiye’de yardım alan hane sayısının da giderek arttığı görülüyor. Ankara Tabip Odası’nın Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Türk İş verilerinden yaptığı derlemelere göre, 2022’de yardım alan hane sayısının 4.4 milyona yükseldiği ülkede, ailesinin yanında en temel ihtiyaçlarını dahi karşılayamayan ve ailesinin yanından alınma riski bulunan çocuk sayısı 2022’de 157 bini geçti. 1,5 milyondan fazla çocuk da eğitim ve sağlık hizmete sosyal yardımlarla erişebiliyor. Ankara Tabip Odası Başkanı Dr. Muharrem Baytemür, ülkemizdeki 1,5 milyona yakın çocuğun sosyal yardım ile eğitim ve sağlığa ulaştığını anımsatarak “Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, sağlık sadece hastalık ve sakatlığın olmayışı değil, bedence, ruhça ve sosyal yönden tam iyilik halidir. Sağlığı oluşturan temel etkenler bir bütündür. Kişinin uygun evde oturması, uygun bir işte çalışması, yeterli gıdaya erişmesi bunların hepsi sağlığı etkiler” dedi.

ÇOCUKLAR BESLENEMİYOR

Baytemür, özetle şunları söyledi: “Türkiye’de ciddi bir yoksulluk var. En temel ihtiyacına ulaşamayan milyonlarca çocuk var. Okula beslenme çantası götüremeyen çocuklar var. Bu durum hem halk sağlığını hem de geleceği tehdit eden bir durum. Bedenen ve ruhen sağlıksız bir nesil yetişiyor. Yoksulluk arttıkça, iyi ve yeterli besine ulaşılamadıkça sağlık sorunları ortaya çıkar. Çocuğun boyu kısa kalır ve kalıcı boy kısalığı olur. Algılama, öğrenme beceresi giderek düşer, eğitim hayatında başarısız olur. Sağlıklı beslenememe nedeniyle birçok bulaşıcı hastalıklara karşı vücut direnci daha az olacağı için daha çok hastalanır, kronik hastalıklara yatkın olur. Beslenmede ilk 2 yaş çok önem taşır. Eşitsizliğin artması gelecek nesilde öfke patlamalarını da getirecek, daha öfkeli nesiller olacak. Çocuklarımızın sağlıklı bir çevrede sağlıklı barınma imkanına sahip olacağı, yeterli ve dengeli beslenebileceği, kamu hizmetlerinden eşit ve ücretsiz yararlanabileceği politikalar hayata geçirilmelidir. Çocuk yoksulluğu kader değildir!”

Alıntı: birgun.net

The post Çocuk yoksulluğu halk sağlığı sorunu appeared first on Hekimce Bakış.

İlk ve ortaöğretimde yeni okul yılı başlıyor. Sağlığın tanımında fiziksel, ruhsal, sosyal iyilik var. Çocuklarımız günlerinin önemli bir bölümünü okulda geçiriyor bu nedenle de okulların çocukların iyilik halini koruyacak ve geliştirecek yerler olması gerekiyor. Ancak her yıl olduğu gibi bu yıl da çocuklarımızın fiziksel ve zihinsel sağlığını etkileyebilecek, çözüm bekleyen pek çok sorun mevcut. Ülke nüfusunun yaklaşık %33’ünü oluşturan 18 yaş altı çocukların sağlıklı gelişimi için çok önemli olan okullar için ayrılan bütçe toplam bütçenin yaklaşık sadece %10’u. Okulların acil ve önemli pek çok sorunu var. Milli Eğitim Bakanlığı’ndan (MEB) taleplerimiz:

• Okul sağlığı hizmetleri Sağlık Bakanlığı tarafından aile sağlığı merkezlerine bırakılmıştır ancak aile hekimlerinin iş yükü zaten çok fazladır ve sistem tıkanmış durumdadır. Kamu okullarına okul hemşireliği kadrosu tanımlanmalı ve çocuklar için temel sağlık hizmetleri (çocukların boy kilo takibi, rutin göz taraması, aşılar vb) çocukların yaşam alanı olan okullarda verilmelidir.
• Bağışıklamadaki sorunlar nedeni ile ülkemizde kızamık yıllar sonra tekrar tırmanışa geçti. Eksik aşılı çocuklar tespit edilip okullarda aşı kampanyaları yaparak bütün çocukların çocukluk çağı aşıları okullarda tamamlanmalıdır.
• Türkiye’de her dört çocuktan biri okula aç geliyor ve okul devamsızlığının en önemli nedeni yoksulluk. Bütün çocukların dengeli ve yeterli beslenmesini sağlamak için okullarda her çocuğa en az bir öğün ücretsiz yemek verilmelidir.
• Okullarda sınıf mevcutları özellikle bazı bölgelerde hala çok kalabalık. Bu durum öğrenmeyi zorlaştırmanın yanı sıra bütün solunum yolu ile bulaşan hastalıklara davetiye çıkarıyor. Yeterli derslik olmadığı için ikili öğretimin yapıldığı yerlerde çocuklar sabah çok erken ya da akşam çok geç saatlerde okulda olmak zorunda kalıyor. İkili eğitimi ortadan kaldıracak, bütün çocukların tam gün okula gitmesini sağlayacak ve sınıf mevcutlarını 30’un altına indirecek şekilde yeterli derslik ve öğretmen ataması yapılmalıdır.
• Okullarda temizlik hizmeti için hiçbir görevli yoktur. Okulların pis olması herkesçe kanıksanmış durumdadır ve öyle boyuttadır ki, pek çok çocuk okuldaki pis tuvaletlere girmemek için ihtiyacını eve kadar bekletmektedir. Okulların temizliği için ek çalışan ataması yapılmalı ve okulların sabun ve temizlik malzemesi gibi temel ihtiyaçları almaları için yeterli bütçe verilmelidir.
• Deprem bölgesinde okulların fiziksel şartları düzenlenmelidir. Özellikle deprem bölgesinde konteynır sınıflar kış koşullarına göre hazırlanmalıdır. Deprem bölgesindeki öğrencilerin öğrenme kayıplarını karşılamak için bir plan oluşturmalıdır.
• Öğrencilerin psikososyal gelişmelerini takip edecek, erken tanı ve zamanında müdahale olanakları sağlayacak olan kişiler psikolojik danışman ve rehberlik (PDR) uzmanlarıdır. Buna rağmen okulların çoğunda bu kadro ya yoktur ya da atama yapılmamıştır. PDR alanındaki eksiklik bir an önce kapatılmalıdır. ÇEDES projesi gibi projelerle çocuk eğitimi konusunda eğitim almamış “manevi danışman”lara okullarda görev verilmemelidir.
• Okullarda yasadışı madde, sigara ve elektronik sigara kullanımı her geçen gün artıyor ve kullanma yaşı da düşüyor. MEB, Sağlık Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı okullarda sigara ve uyuşturucu ile daha etkili mücadele etmelidir.
• Kağıt üzerinde okullaşma oranı her yıl artıyor ancak bu artış çocukların gerçekten okulda olduğunu göstermiyor. Açık lise gibi aslında istisnai bir çözüm olması gereken liselere kayıt çok yaygın ve bu çocuklar okulda değiller. Pek çoğu evlenmiş ya da çalıştırılıyorlar. Meslek liselerindeki çocuklar ise mesleki eğitim adı altında ucuz işgücü olarak kullanılıyor. 18 yaşına kadar çocukların ve gençlerin gerçekten okul ortamında ve yaşıtları ile birlikte olmaları sağlanmalıdır.
• Okul öncesi dönem çocukların zekalarının en hızlı geliştiği ve sonraki okul başarısı üzerinde çok etkili olduğu bilinen bir dönem olmasına rağmen devlet okullarında yeterli anaokulu olmadığından sadece fahiş özel okul paralarını verebilen varlıklı ailelerin çocukları okul öncesi eğitim alabiliyor. Okul öncesi eğitim almak nesilden nesle devredilen yoksulluğu önlemek ve çocukların potansiyellerini tam olarak gerçekleştirebilmeleri için gereklidir. Okul öncesi eğitim parasız olmalı ve her çocuk üç yaşından itibaren okul öncesi eğitime katılabilmelidir.

  MEB’in politik görüş ve siyasi bakışı doğrultusunda yönlendirdiği politikalar ve millli eğitime ayrılan bütçe laik, çağdaş, bilimsel eğitimin uzağında kalıyor ve çocuklara 21. yüzyılın yaşam becerilerini kazandıramıyor. Ülkemizde diğer gelişmiş ülkelerle kıyaslandığında yaz tatili ortalama 4-6 hafta daha uzundur. Bu uzun tatilini zengin çocuklar çok çeşitli kurslar, spor etkinlikleri, kamplar, seyahatlerle geçirmektedir ve yaşamın içinde öğrenmeye devam etmektedir. Yoksul çocuklar ise otobüs parasını bile veremediği için şehir içinde bile bir yere gidememekte, apartman dairelerinin içinde oturmak ya da bir işte çalışmak zorunda kalmakta. Bu çocuklar için uzun tatilde yaşanan öğrenme kayıpları çok daha fazla. Gelir dağılımı bozuldukça çocuklar arası farklar da açılıyor. Okul yılı ülkemizde 4-6 hafta daha uzun olmalıdır ve okul gününün sadece teknik derslerle değil çocukların beden ve ruh sağlığını geliştirecek sağlıklı birer birey olmalarına sağlayacak ve böylece yoksulluğun yarattığı fırsat eşitsizliklerini giderecek etkinliklerle (kitap okuma saati, daha fazla görsel sanat etkinliği, okul dışı müze gezileri, okul dışı park gezileri, daha fazla spor, satranç, eğlenceli bilim etkinlikleri, müzik, halk dansı, yabancı diller vb.) zenginleştirilmesi gereklidir. Bunun yerine haftalık din derslerinin sayısının zorunlu olarak seçilecek gruplar dayatılarak seçmeli ders adı altında artırılması; bir deprem ülkesi olunmasına rağmen afet hazırlığı, jeoloji gibi derslerin programda yer almaması; psikoloji, sosyoloji gibi dair derslerin zorunlu grupta olmaması müfredatın günün gerekleri değil, ideolojik bir telkin amacıyla oluşturulduğunu gösteriyor ve bu kadar çok zorunlu din dersi olması vatandaşların inanç özgürlüğünü tehdit ediyor. Eğitim programları ve ders çizelgelerinin bilimsel ve çağın gereklerine uygun şekilde, eğitim bilimi ilkeleri, çocukların sosyal ve kişisel gelişimlerinin gereği dikkate alınarak düzenlenmesi gerekiyor.

Okullar çocukların yaşam alanıdır. “Sağlıklı, güvenli ve geliştirici” bir okul ortamı her çocuğun hakkıdır.

Türk Tabipleri Birliği Okul Sağlığı Çalışma Grubu

Türk Tabipleri Birliği Merkez Konseyi

Alıntı: ttb.org.tr

The post Ülkemizin Bütün Çocukları İyi Bir Eğitim Ortamında Sağlıklı ve Mutlu Eğitim Alma Hakkına Sahiptir appeared first on Hekimce Bakış.

İngiltere’de sağlık sistemi 2021’de SMA hastası çocukların tedaviye erişimini sağladı. Ölümlerde önemli ölçüde azalma gözlemlendi.

İngiltere’de son veriler, nadir görülen bir kas erimesi hastalığıyla doğan her dört bebekten üçünün, Ulusal Sağlık Sistemi (NHS) tedavi yöntemlerindeki gelişmeler nedeniyle artık iki yıl veya daha uzun süre hayatta kaldığını gösteriyor.

Ülkede her yıl yaklaşık 70 çocuk, kas zayıflığı, ilerleyici hareket kaybı ve felce yol açan ve nadir bir genetik durum olan Spinal Müsküler Atrofi (SMA) ile dünyaya geliyor.

ABD’de hastalıkla ilgili geçmiş çalışmalar, tedavilerin bulunmasından önce, hastalığın en yaygın şekli olan SMA tip 1 (SMA1) ile doğan her on çocuktan birinin kalıcı solunum desteği (ventilasyon) olmadan 20 aylık olana kadar hayatta kalabildiğini gösteriyordu.

Ancak NHS’nin tedavide kat ettiği gelişmeler neticesinde, Ulusal SMA Araştırma ve Klinik Merkezi (SMA REACH UK) veri tabanından alınan yeni verilere göre, İngiltere’deki SMA1 hastası çocukların yaklaşık dörtte üçü (yüzde 73) iki yaşından büyük.

Ulusal İstatistik Ofisi (ONS) verilerine göre 2008-2017 yılları arasında İngiltere’de her yıl yaklaşık 25 ölüm vakası yaşanırken bu rakam, Mart 2018-Mart 2023 arasında İngiltere genelinde toplam 11 ölüm hadisesi yaşandı.

Bu, ülkede SMA1’den kaynaklanan ölümlerde önemli ölçüde bir azalma olduğunu ortaya koyuyor.

Bu gelişme, 2019’dan itibaren üç “dönüştürücü” yeni SMA ilacınının piyasaya sürülmesi ve NHS’nin sağlık hizmetlerinin ülke genelinde SMA hastalarına erişimi güvence altına almak için önemli ticari anlaşmalara imza atması sonrası geldi.

NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Sistemi) İcra Kurulu Başkanı Amanda Pritchard, “Artık NHS’de mevcut olan son teknoloji tedaviler sayesinde, teşhis konan daha fazla çocuğun daha uzun süre ve daha bağımsız bir şekilde yaşadığını görmek harika. 2019’dan önce bu durum için etkili bir ilaç yoktu ve hala yapılacak çok şey olsa da, NHS aracılığıyla bu yeni ve dönüştürücü tedavilere erişimin aileler için şimdiden gerçek bir fark yaratmasından ve daha fazla bebeğin ayağa kalkıp adım atmasını sağlamasından mutluluk duyuyoruz.” diye konuştu.

SMA REACH UK veri tabanından 2022 yılı sonunda elde edilen veriler, Kasım 2022’de 161 SMA1 hastasından 118’inin iki yaşın üzerinde olduğunu ve kalıcı solunum desteği olmadan yaşadığını gösteriyor.

Ayrıca veri tabanında, iki yaşın altındaki çok daha fazla çocuğun artık bu dönüm noktasının ötesinde hayatta kalmasının beklendiği değerlendirmesi yer alıyor.

Veriler ağırlıklı olarak, 2019 yazından itibaren İngiltere’de kullanıma sunulan ve SMA’nın altında yatan nedeni hedef alan ilk tedavi olan enjekte edilebilir nusinersen’in (Spinraza®) ilacının etkisini gösteriyor.

Gen terapisi Zolgensma® ve oral tedavi risdiplam’ın 2021 yılında güvence (sigorta) altına alınmasıyla NHS, tip 1, 2 ve 3 SMA hastalarının tedaviye erişimini sağladı.

Daha fazla veri edildikçe her üç tedavinin de daha iyi sonuçlar vermeye devam edeceği umuluyor.

Yakın zamanda Muscle & Nerve dergisinde yayınlanan bir çalışmada, nusinersenin çocukların yaşam kalitesini iyileştirmedeki etkisine dair umut verici sonuçlar ortaya konuldu.

“NURTURE araştırması” olarak tanımlanan çalışmada, semptomlar ortaya çıkmadan önce tedaviye başlayan tüm çocukların beş yıl sonra hala hayatta olduğu ve yüzde 90’ından fazlasının da bağımsız bir şekilde yürüyebildiklerine yer verildi.

Alıntı: tr.euronews.com

The post SMA hastası çocuklara tedaviye erişim hakkı veren İngiltere’de ölümler önemli ölçüde düştü appeared first on Hekimce Bakış.

İngiltere’de bilim insanları çocuklardaki en yaygın kanser türü olan akut lenfoblastik lösemi (ALL) hakkında önemli bir keşif yaptı. Araştırmacılar, kanserin anne karnına kadar izlenebileceğini ancak grip gibi yaygın bir çocukluk çağı hastalığı olmadan ölümcül hastalığın ortaya çıkmayacağını keşfetti. Uzmanlar ebeveynlere çocuklarının bağışıklıklarını güçlendirme ve onların sosyalleşmelerine izin vermeleri çağrısında bulundu.

İngiltere’deki Londra Kanser Araştırmaları Enstitüsü’ndeki (ICR) uzmanlar, bebeklerin anne karnında lösemi riskini geliştirdiğini, ancak grip gibi viral veya bakteriyel bir enfeksiyon şeklindeki ikinci bir “vuruş” olmadan kanseri geliştirmeyeceğini buldu.

NTV’nin haberine göre; araştırma, bağışıklık sistemlerini enfeksiyonlara karşı hazırlamak için bebeklerin hayatlarının erken dönemlerinde diğer çocuklarla sosyalleşmelerine izin vermenin önemini vurguluyor.

İkiz çocuklar, 15 yıl boyunca takip edildi
Araştırmacılar, Leukaemia adlı bilimsel dergide yayımlanan çalışma kapsamında çocuklarda en yaygın kanser türü olan akut lenfoblastik lösemiyi (ALL) başlangıçta yalnızca birinde gelişen ikiz çocukları inceledi. Tek yumurta ikizlerinde; kardeşlerden birinde zaten hastalık varsa diğer kardeşin lösemi geliştirme olasılığının yaklaşık yüzde 15-25 daha fazla olduğu görüldü.

Bilim insanları, ikiz çocukları 15 yıl boyunca takip etti ve yüksek riskin yalnızca tek yumurta ikizlerinin doğumdan önce tek bir plasentayı paylaşmaları durumunda geçerli olduğunu buldu. Tek yumurta ikizlerinin yaklaşık yüzde 60’ı rahimde aynı plasentayı paylaşırken bulgular löseminin rahime kadar izlenebileceğini doğruladı.

Ancak araştırmacılar, klinik olarak sessiz hücrelerin, muhtemelen yaygın çocukluk enfeksiyonlarından kaynaklanan doğum sonrası bir “vuruş” olmadan kansere dönüşemeyeceğini açıkladı.

Lösemi en yaygın çocukluk kanseri türü
Çalışmanın yazarlarından Prof. Dr. Mel Greaves, “Bu yeni bulgular, lösemi öncesi hücreler ikizlerin ortak kan kaynağı yoluyla yayıldığında, hastalığın rahime kadar izlenebileceğini doğruluyor. Şimdiye kadar bir sır olarak kalan şey, bazen neden sadece bir ikize lösemi teşhisi konduğuydu. Rahimdeki genetik değişiklikler neyin yol açtığını hala kesin olarak bilmiyoruz, ancak genetik değişikliklerin ikinci aşamasının yaygın çocukluk enfeksiyonları tarafından tetiklendiğini düşünüyoruz” dedi.

Diğer taraftan, akut lenfoblastik lösemi, çocuklardaki lösemi vakalarının yüzde 80’ini oluşturan en yaygın çocukluk kanseri türünü oluşturuyor. Araştırmacılar, şimdi doğumdan sonra ikinci enfeksiyon kaynaklı hastalıklara odaklandıklarını belirtti.

Bilim insanları, bağırsakları güçlendirmenin çocukları hastalıklara karşı koruyabileceğini aktardı. Bağırsak mikrobiyomunun, kanser öncesi hücrelere sahip olsalar bile çocukları gelişmekte olan lösemiye karşı korumada önemli bir rol oynayabileceğini bildirdi.

Greaves, “Akut lenfoblastik lösemiyi (ALL) sezaryen doğum, emzirme eksikliği ve bebeklik döneminde sosyal temasların azlığı ile artar. Tersine, bebeklik döneminde oyun gruplarına katılım koruyucudur. Dolayısıyla, bir dereceye kadar risk, tıbbi müdahale olmaksızın değiştirilebilir” tavsiyesinde bulundu.

Alıntı: t24.com.tr

The post Lösemi hakkında önemli keşif: İkincil bir enfeksiyon olmadan ortaya çıkmıyor appeared first on Hekimce Bakış.

Açıklamada yetersiz beslenmenin bölgelere göre farklılık gösterdiği belirtilirken, Türkiye’de ekonomik krizin derinleşmesiyle artan yoksulluğun okul çocukları üzerindeki etkisini azaltmak için öneriler sıralandı. Öneriler içinde devlet okullarında ücretsiz beslenme programlarının oluşturulması yer alırken, öğrencilerin günde en az bir öğün ücretsiz ve sağlıklı beslenmesi gerektiğine vurgu yapıldı.

Okul çağı çocuklarında beslenmenin önemine dikkat çeken açıklamada, sağlıklı ve güvenli okul ortamının oluşturulmasında kamu erkinin sorumluluğunun altı çizilirken, yeterli ve dengeli beslenmenin büyüme ve gelişmenin hızlandığı, öğrenme ve kavrama işlevlerinin öne çıktığı okul çağında daha da önemli olduğu vurgulandı.

Açıklama şöyle:

Sağlıklı Beslenmek Her Çocuğun Hakkıdır!

Okul çağı, çocukların büyüme ve gelişme dönemini içeren bir dönemdir. Bu dönemde öğrencilere sağlıklı ve güvenli okul ortamı sağlanması, sağlığı koruyucu ve geliştirici okul sağlığı hizmetleri verilmesi devletin yükümlülüğündedir. Ülkemizde okul sağlığı ile ilgili uygulamalardan Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) ve Sağlık Bakanlığı (SB) sorumludur.

Yeterli ve dengeli beslenme, yaşamın her döneminde sağlıklı ve kaliteli bir yaşam için temel koşulken, büyüme ve gelişmenin hızlandığı, öğrenme ve kavrama işlevlerinin önem kazandığı okul çağında daha da önemlidir. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 2020 yılı verilerine göre, üç çocuktan biri yoksul hanelerde yaşamaktadır. Yoksulluk arttıkça evde paylaşılan besinler de azalmakta, bu da en çok annelerle, evin küçük bireylerini çaresiz bırakmaktadır.

“Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması 2018”, ülkemizde beş yaş altındaki çocukların yüzde 6’sının bodur ve yüzde 1,5’inin ise ciddi şekilde bodur olduğunu saptamıştır. Bodurluk, bir çocuğun yeterli besin öğelerini uzun bir süre boyunca alamamış olduğunu göstermektedir. Bu da 0-4 yaş aralığında 350 bin çocuğun bodurluk; 90 bin civarında çocuğun ise ciddi bodurluk sorunu yaşadığını ortaya koymaktadır. Bu tablo, bölgelere göre farklılık göstermekle birlikte 100 çocuğumuzdan altısının uzun süreli bir açlık ve kötü beslenme ile okula başladığını göstermektedir.

Okullar, sağlıklı beslenme davranışlarını teşvik etmek, uygun besin alımını sağlamaya yardımcı olmak ve obezitenin ele alınabileceği toplumsal tabanlı müdahaleler için en uygun ortamlardır. Okul beslenme programları ile çocuklara doğru beslenme davranışı kazandırılmalı, ücretsiz sunulan kaliteli bir öğün ile çocukların en az bir öğün sağlıklı beslenmesi garanti altına alınmalıdır.

Ülkemizde Sağlık Bakanlığı tarafından okul çağındaki 6-12 yaş çocukların yeterli ve dengeli beslenmesinin nasıl olması gerektiği belirlenmiştir. Ancak kamu okullarında ücretsiz sunulan bir beslenme programı yoktur.

Son aylarda gıda fiyatlarındaki artışlar, ailelerin gıdaya erişiminde sorunlara yol açmakta; aileler sağlıklı beslenmeyi sağlamakta ciddi sorunlar yaşamaktadır..

Ne yazık ki bu sorun en fazla gelişmekte olan çocukları etkileyecek, açlık ve beslenme yetersizliğine bağlı olarak büyüme ve gelişmede gerileme görülen (bodurluk) çocuk sayısı artacaktır. Bağışıklık sisteminin zayıflamasına bağlı olarak çocuklarda enfeksiyon hastalıklarının görülme sıklığı da artacaktır.

Ekonomik koşulların giderek kötüleştiği günümüzde, öncelik gıda ve barınma ihtiyacı olduğu için eğitim, ailelerin önceliği olmaktan çıkmaya başlamış; çocuklar okullarını bırakıp çalışmaya hayatına girmiştir.

Öneriler

Bütün bu bilgiler ve değerlendirmeler sonucunda yoksulluğun okul çocukları üzerindeki etkisini azaltmak veya yok etmek için önerilerimiz şunlardır:

• Bir an önce devlet okullarda ücretsiz beslenme programları başlatılmalı ve eksiksiz olarak tüm okullarda uygulanmalıdır.
• MEB tarafından okullarda okul beslenme programları düzenlenmesinin yanı sıra sağlıklı besinlerden okulda ücretsiz kahvaltı ve öğle yemeği sunulması gibi devlet desteği ile yapılan çalışmalar başlatılmalıdır. Bu projeler ulusal beslenme programlarına dönüştürülmelidir. Ülkemizde eksikliğini hissettiğimiz okul beslenme eğitimi programlarına ulusal düzeyde öncelik verilmelidir. Bu açıdan; MEB, SB ve T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’nca toplanan komisyon Milli Eğitim Müfredatı’na sağlıklı beslenme davranışı kazanmayı hedefleyen ”beslenme eğitimi dersi”, öğrencilerin yaşına ve gelişim düzeyleri dikkate alınarak teorik-uygulama formatında hazırlanmalı ve uygulanmalıdır. Başta okul idareleri, öğretmenler ve aileler olmak üzere; yerel yönetimler, doktorlar, beslenme uzmanları ve diyetisyenler, sivil toplum örgütleri tarafından desteklenmeli, programlarda öğretmenler ile birlikte doktorlar, beslenme uzmanları ve diyetisyenler aktif rol almalıdır.

Sağlıklı beslenmek her çocuğun hakkı! 

Çocukların geleceği açısından okullarda yemek programı mümkün!

Okulda bir öğün ücretsiz, sağlıklı yemek her çocuğun hakkı!

Çocuklarımızın sağlığı ve geleceği için hakkımız olanı birlikte kazanalım!

Halk Sağlığı Uzmanları Derneği

Türk Tabipleri Birliği Okul Sağlığı Çalışma Grubu

Türk Tabipleri Birliği Halk Sağlığı Kolu

Türk Tabipleri Birliği Merkez Konseyi

Alıntı: ttb.org.tr

The post Sağlıklı Beslenmek Her Çocuğun Hakkıdır! appeared first on Hekimce Bakış.