Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu’nun (UNICEF) 43 ülkede çocukların ve ergenlerin iyi olma durumunu kıyaslayan yeni raporuna göre Türkiye, sıralamada en kötü durumdaki sekiz ülkeden biri.

Bundan önceki sıralamasını 2018 yılında yayımlayan fon, 2022-23 yılları verilerini kullandığı yeni raporunda Covid-19’un çocukların ve ergenlerin üzerindeki olumsuz etkilerine de dikkat çekiyor.

Rapora göre Türkiye çocukların iyi olma hali açısından 35’inci sırada.

Bu istatistiğin alt kırılımında çocukların akıl sağlığı, fiziksel sağlığı ve akademik dahil becerileri var.

İncelenen 43 ülke arasında OECD ve Avrupa Birliği ülkeleri var.

UNICEF, Covid-19 salgınının başlangıcından bu yana, dünyanın en zengin ülkelerindeki çocukların akademik performanslarında, ruhsal ve fiziksel sağlıklarında önemli düşüşler yaşandığını söylüyor.

Bu endişe verici eğilimin, çocukların gelecekteki potansiyelini ve genel refahını gelecekte de etkileyebileceği belirtiliyor.

Peki Covid-19 farklı kuşaklarda nasıl izler bıraktı?

BBC Türkçe pandeminin beşinci yılında izolasyonun farklı kuşaklar üzerindeki etkisini araştırdı.

Covid-19 bebekleri sosyalleşme konusunda hala zorlanıyor
Covid-19 sırasında hastanelerde doğan bebekler mesafeli bir dünyaya gözlerini açtılar.

Birçoğunun babası doğuma alınmamış, anneanne, babaanne ve dedeleri onları yalnızca uzaktan görebilmişti.

İlk çocuğunu 2020’de Londra’da dünyaya getiren Elif Büyükkınay, o dönem sınırlamalar nedeniyle, yardım için Türkiye’ye seyahat etmek, ailelerinin gelmesi ya da bakıcı tutmak gibi şanslarının olmadığını anlatıyor.

BBC Türkçe ile deneyimlerini paylaşan Büyükkınay, bugün ana sınıfında olan kızının öğretmenlerinden çekingenlik konusunda geribildirim aldığını söylüyor.

Kızları için, “Tanımadığı ortamda çok rahatsız oluyor. Alışıp kendi gibi davranması zaman alıyor. Ve evet doğru. Kesinlikle pandemi döneminde büyüyüp, yeterince farklı sosyal ortama girmemesinin etkisi var” diyor.

Okul öncesi çocukların dil gelişimi pandemiden nasıl etkilendi?
BBC Türkçe’nin sorularını yanıtlayan Marmara Üniversitesi Psikopatoloji Laboratuvarı Direktörü Fatima Tuba Yaylacı, “Okul öncesi, insan gelişiminin temellerinin kurulduğu oldukça kritik bir dönem” diyor.

“Altı yaşına kadar beyin gelişiminin yüzde 95’inin tamamlandığını düşünürsek, çocuğun bu dönemde muazzam bir hızla geliştiğini söyleyebiliriz” diye ekliyor.

Dolayısıyla sınırlı sosyalleşmeye bağlı sorunlar bebekler kadar okul öncesi dönemi (3-6 yaş) evde geçiren çocuklar için de büyük bir eksiklikti.

İzmir Demokrasi Üniversitesinde Kamu Sağlığı Sosyoloğu Prof. Dr. Hülya Yüksel ve Yüksek Lisans Öğrencisi İlayda Albaş, “Grup oyunlarına katılamama ve sosyal etkileşimden yoksun kalma, çocukların duygusal zekalarını ve problem çözme becerilerini de olumsuz yönde etkiledi” diyor.

İzmir’de eğitimciler ve ailelerle görüşen Yüksel ve Albaş, okul öncesi çocukların temel dil becerilerini geliştirdikleri en kritik dönemi evde geçirdiklerinin altını çiziyor.

BBC Türkçe’nin sorularını ortak yanıtlayan ikili, bugün ilkokula başlayan bu çocukların dilsel ve akademik becerilerde daha fazla desteğe ihtiyaç duyabildiklerini belirtiyor ve bunu şöyle açıklıyor:

“Pandemi sürecinde kitap okuma, hikaye anlatma ve diğer dil geliştirme etkinliklerine sınırlı erişim nedeniyle çocukların kelime dağarcığı ve dilsel ifadeleri sınırlı kalmış olabilir. Bu da, özellikle okuma-yazma becerilerinin gelişmesinde gecikmelere yol açmış olabilir.”

Buna ek olarak pandemi döneminde doğan ya da okul öncesi dönemde olan çocukların bir bölümü fiziksel aktivite ve açık hava oyunlarından yoksun büyüdüler.

Yüksel ve Albaş, bugün ilkokula başlayan bu çocukların motor becerilerinin yeterince gelişmediğini ve ek desteğe ihtiyaç duyabildiklerini söylüyor.

İzolasyon döneminde dezavantajlar derinleşti
Fatima Tuba Yaylacı, çocukların bebeklikten çıkıp sosyal ortamla tanıştıkları bu dönemi evde geçirmesinin tüm çocukları aynı düzeyde etkilemediğinin altını çiziyor.

Yaylacı,”Var olan dezavatantajların derinleştiği bir tablo görüyoruz” diyor ve ekliyor:

“Örneğin, ailenin ekonomik dezavantajı varsa, sosyal destekten yoksunsa, evde çocuğun gelişimini destekleyici yeterli materyal yoksa, veya çocuğun var olan bir gelişimsel sorunu varsa, bu çocukları için tablo daha da olumsuz hale geldi.”

Buna göre, ebeveynin pandemi deneyimi ne kadar stresliyse, çocukta da kaygı ve depresyon gibi problemlerin görülme riski o kadar arttı.

Fatima Tuba Yaylacı, en kırılgan gruplardan birinin de mülteci çocuklar olduğunu söylüyor.

Yaylacı buna ek olarak pandemi döneminde çocuğa kötü muamele, çocuk işçiliği ve istismar risklerinin de arttığı belirtiliyor.

UNICEF raporunda Türkiye’nin OECD ülkeleri arasında en fazla sığınmacıya ev sahipliği yaptığının da altı çiziliyor.

İlkokul çocuklarının ekran süreleri artarken dikkat süreleri kısaldı
Pandemi kapanmalarından en olumsuz etkilenen kuşaklardan biri de ilkokul çocukları oldu.

Okulla sanal ortamda tanışan çocuklar, açık havaya ve sosyal etkileşime mesafe alırken ekranlarla daha yakın bir ilişki geliştirmeye başladılar.

Pandemiyle tüm çocukların ekran ile ilişkisinin geri döndürülemeyecek şekilde değiştiğini söyleyen Fatima Tuba Yaylacı, ekran sürelerinde dramatik bir artış olduğunun altını çiziyor.

Marmara Üniversitesi Gelişim ve Psikopatoloji Laboratuvarı’nda Araştırmacı Didem Gençtürk ile birlikte pandemi sonrasında yaptıkları bir araştırmada, okul öncesi çocukların günlük ortalama ekran süresinin 2,5 saate yakın olduğunu bulduklarını söylüyor.

Yaylacı,”Bu çocukların ekran süresi arttıkça, dil, dikkat, duygu, sosyal davranış, öğrenme gibi alanlarda problemlerinin de arttığını gözlemledik”diyor.

Bazı eğitimciler bu çocukların dikkat sürelerinin belirgin biçimde kısaldığını söylüyor.

BBC Türkçe’ye konuşan ve isminin açıklanmasını istemeyen Tunceli’den bir ilkokul öğretmeni, çocukların dikkat sürelerinde belirgin bir düşüş yaşandığı gözlemini paylaşıyor.

Öğretmen, pandemi sırasında ilkokula başlayan çocukların, normal okul ortamına odaklanamama gibi sorunlarla döndüğünü anlatıyor.

Pandemi sonrası ortaya çıkan bu durumla yaklaşık 20 yıllık öğretmenlik kariyerinde ilk kez karşılaştığını belirtiyor.

Ancak uzmanlar ekranın olumsuz etkilerinin kısıtlanabildiğini vurguluyor.

Fatima Tuba Yaylacı,”Pandemiyle beraber uzayan ekran süresi sadece bir rakamdan ibaret değil, ebeveynin nasıl bir aracılık görevi yaptığı bağlamında ele alınması gereken bir olgu” diyor.

Pandemi sonrasında çocuklarda miyop eğilimi arttı
Pandemi döneminde artan ekran kullanımının çocuklarda ve gençlerde miyop (uzağı görememe) rahatsızlığıyla bağlantılı olduğu gösteren çalışmalar da var.

Türkiye’de miyop ya da normal görüşlü 7-18 yaşlarında 250’den fazla çocukla yapılan bir araştırma, tüm grupların, ekran süresindeki artışla birlikte miyop geliştirme eğilimlerinin arttığını buldu.

Uluslararası hakemli bu araştırmada incelenen çocukların ekran süresinin pandemiyle birlikte ortalama altı saat arttığı vurgulanıyor.

Bilimsel yayıncı Springer’da Ekim 2023’te yayımlanan araştırma, bu yaş gruplarında miyop artışının bir halk sağlığı sorunu olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.

Her üç çocuktan biri miyop: Görme yetisini korumak için ne yapmalı?

Ruh sağlığı açısından ‘en olumsuz etkilenen grup’ ergenler
Pandemi eğitim ve öğrenme süreçleri açısından en çok okul çağı çocuklarını etkilemiş olsa da ruh sağlığı açısından en olumsuz etkilenen grubun ergenler (12-18 yaş) olduğu belirtiliyor.

Fatima Tuba Yaylacı,”çok önemli ve yoğun yaşanan değişimler içeren” bu dönemden geçerken, ergenlerin akran ilişkilerinin sekteye uğramasının önemli bir sorun olduğunu belirtiyor.

Yaylacı, özellikle sosyal izolasyondan mağdur olan ergenler arasında anksiyete, depresyon ve intihar riskinin arttığını belirtiyor.

“Halihazırda biyolojik döngüleri büyük değişimlerden geçerken, eve kapanma süreçlerinde gece-gündüz ritminin bozulması ve ekrana aşırı maruz kalma ile uyku bozuklukları da oldukça yaygınlaştı” diye ekliyor.

Pandeminin dijital kumar ve intiharlara etkisi ne oldu?
Türkiye’de pandemi dönemiyle intihar hızının arttığını gösteren çalışmalar var.

Necmet Erbakan Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Ana Bilim Dalından Prof. Dr. Mehmet Ak, Konya’da 2018 – 2022 dönemindeki 400 intihar vakasını inceleyen araştırmalarda, pandemiyle başlayan iki yıllık süreçte intihar hızının yüzde 25 oranında arttığını tespit ettiklerini belirtiyor.

Buna göre intihar vakaları arasında pandemi öncesinde kumar borcu olanların oranı yüzde 1’in altındayken pandemiden sonra bu oran yüzde 8’i geçti.

18 yaş ve üzeri vakaları inceleyen araştırmanın sonuçlarına göre pandemi sonrasında kumar borcu olanlar arasında 18-30 yaş aralığındakiler yüzde 34’le ilk sıradaydı. Tüm vakaların yüzde 31’ini oluşturan 31-45 yaş grubu ikinci sırada yer aldı.

BBC Türkçe’nin sorularını yanıtlayan Ak, tespit edilen tüm kumar borçlarının çevrimiçi platformlar aracılığı ile yapıldığını vurguluyor ve pandemi döneminde karantina ve sosyal izolasyon süreçlerinin kişileri çevrimiçi platformlara yönlendirmiş olabileceğini belirtiyor.

Polonya’da ve Birleşik Krallık’ta yapılan ve 2024’te yayımlanan bir başka araştırma, pandemi döneminin çevrimiçi kumar ve bahis aramalarını artırdığı savını destekliyor.

UNICEF’in Mayıs 2025’te yayımlanan raporunda Türkiye’nin incelenen 43 ülke arasında ergen intiharının en fazla arttığı ülkelerden biri olduğu belirtiliyor. Diğer iki ülke Japonya ve Güney Kore.

Türkiye ergenlerin hayat tatminin en çok azaldığı ülkelerden biri.

Evde üniversite okuyanlar iş hayatını nasıl değiştirdi?
Pandemi döneminde üniversiteye başlayan gençlerin birçoğu bugün kariyerlerine hazırlanıyor.

Covid-19 kapanmalarının başında Galatasaray Üniversitesindeki eğitimine başlayan Yalın Gökçe, BBC Türkçe’ye kendisi ve yakın arkadaşları için en önemli önceliklerden birinin uzaktan çalışma imkanı olduğunu söylüyor:

“‘Gelecekte nasıl bir iş yapabiliriz?’ diye düşündüğümüz dönemde çevrimiçi ve esnek çalışma hayatımıza girdi. Bunun avantajlarını keşfettikten sonra diğerini fikir olarak benimsemek zor geliyor.”

Gökçe, kendisi için para kazanmak kadar mutluluğun da öncelikli olduğunu söyleyen gençlerden biri.

Uzmanlara göre bu kuşağın mutluluğa öncelik vermesinde pandeminin de katkısı var.

BBC Türkçe’ye konuşan Boğaziçi Üniversitesi Kariyer Merkezi Koordinatörü Adem Dönmez, pandeminin bu kuşak için bir “kırılma noktası” olduğunu söylüyor ve ekliyor.

“Çevrimiçi toplantılar, evden çalışma gibi hızlı değişiklikler hayata ve mesleklere bakışlarını, çalışma biçimlerini çok etkiledi ve değiştirdi.”

Adem Dönmez, gençlerin evlerinden dünyanın her tarafına bağlantılı olabildiği dönemi deneyimlemesiyle, girişimcilik modellerinin bu yönde evrildiğinin altını çiziyor.

“Dünyanın her yerinden müşterileri olan öğrencilerle karşılaşabiliyoruz. Aynı şekilde şirketlerden de özellikle yazılımcı ve tasarımcılara yönelik böyle talepler gelebiliyor” diyor.

Gençlerin geniş bir ağa ulaşma probleminin olmadığını söyleyen Boğaziçi Üniversitesi Kariyer Merkezi’nde Danışmanı Dr. Burcu Ertürk Kılıç , onlara anlamı önce çıkartacak şekilde, “Ağ kurma bağ kur” tavsiyesinde bulunduklarını belirtiyor.

Alıntı: bbc.com

The post Unicef’e göre Türkiye’de çocuklar: Covid-19 kalıcı izler bıraktı appeared first on Hekimce Bakış.

Covid-19 virüsü, grip gibi diğer solunum yolu hastalıklarından farklı olarak, belli bir mevsimsel bir seyir izlemiyor ve salgın dalgası yılın herhangi bir döneminde ortaya çıkabiliyor.

ABD Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri’nde (CDC) salgınları inceleyen uzmanlar, her yıl Temmuz ayında Covid vakaları ve hastaneye yatışlarda ani bir artış gözlemliyor, buna da “yaz dönemi dalgası” adını veriyordu.

Ancak bu yaz ABD’deki Covid vakaları özellikle batıdaki eyaletlerde daha büyük bir artış gösterdi.

Bu eyaletlerde 1-6 Temmuz arasında Covid testi pozitif çıkanların oranı yüzde 15,6 ile bir önceki haftaya göre yüzde 1 arttı.

İngiltere’de ise, Sağlık Güvenlik Kurumu verilerine göre Covid testi pozitif olanların oranı Mart sonunda yüzde 4 iken, Haziran sonunda yüzde 14’e yükseldi.

Son dönemdeki artış, Covid’in 2021 sonunda ortaya çıkan Omicron varyantının evrimleşmiş son hali olan FLiRT alt varyantının yayılması ile açıklandı.

Virüsün, insan hücrelerine girmesini sağlayan “spike (diken)” proteininde yeni mutasyonları denemesi nedeniyle, yeni alt varyantların ortaya çıkması kaçınılmaz.

Bu yapı aynı zamanda bağışıklık sistemini vücuttaki virüsün varlığına karşı uyarıyor.

Bunun sonucunda Covid-19, hem çoğumuzun bağışıklık sisteminde bulunan nötrleştirici antikorlardan kaçmanın daha etkili bir yolunu buluyor, hem de bir şekilde solunum yollarındaki insan hücrelerinde bulunan ve virüsün vücudumuza girmesini sağlayan ACE2 reseptörüne kenetlenmeyi hâlâ başarabiliyor.

Ohio Eyalet Üniversitesi’nden Shan-Lu Liu’ya göre, son varyantlar bağışıklık sisteminden kaçmaya çalışırken, bir yandan da hücrelere bağlanarak belli bir denge kurmayı başarıyor; çoğu yeni vakanın sebebi de bu.

Shan-Lu Liu, yaşlılar ve bağışıklık sistemi baskılanmış olan hastaların aşıya ve doğal enfeksiyona bağışıklık yanıtlarının zayıf olması nedeniyle, yeni varyantlara karşı daha hassas olduklarını vurguluyor.

Uzmanlar, bu gruplara 2022’de ortaya çıkan XBB.1.5 alt varyantına karşı geliştirilmiş olan aşı gibi aşılardan takviye doz uygulanmasını tavsiye ediyor.

Dünya Sağlık Örgütü ve dünya çapında uzmanlar, toplumda Covid’e karşı zafiyeti en fazla olan grupları korumak için düzenli olarak ortaya çıkan yeni varyantları araştırıyor ve yetkililer bu araştırmalara göre “spike” proteininin en yeni mutasyonunu göz önünde bulundurarak, aşılama ve korunma ile ilgili belli tavsiyelerde bulunuyor.

Öte yandan uzmanlar için, Covid’in bir sonraki türünün ne zaman ortaya çıkacağını tespit etmek hâlâ neredeyse imkansız, çünkü grip ve soğuk algınlığı benzeri RSV (Respiratuar Sinsityal Virus) gibi genelde sonbahar ve kış aylarında vakaların artışa geçtiği hastalıklardan farklı olarak, Covid’in mevsimsel döngüsü henüz oturmadı.

Virüsler ve mevsimsellik
Salgınlar üzerine çalışan epidemiyoloji uzmanları, enfeksiyona bağlı hastalıklarda vaka artışının üç sebebi olduğunu söylüyor: Virüsün kendisi, insanların belli bir dönemde bu virüse yakalanmaya ne kadar yatkın olduğu ve virüsün yayıldığı koşullar.

2023’te Covid’in yıl içindeki değişimine ilişkin bir araştırma yayımlayan Ohio Üniversitesi Eğitim Hastanesi’nden El Hussain Shamsa, “Mevsimsellik çoğu virüste görülen ortak bir özellik ve bunlardan en bilineni gribin her yıl gördüğümüz kış salgını” diye açıklıyor.

Shamsa, çevresel ve davranışsal faktörlerin kış döneminde bağışıklığın düşmesine ve grip virüsünün daha fazla bulaşmasına neden olduğunu vurguluyor.

Öte yandan aslında grip hiçbir zaman tamamen yok olmuyor. Yale Üniversitesi’nden imünobiyoloji profesörü Akiko Iwasaki, bu yaz gördüğümüz Covid dalgasını insanların festival ve konserler gibi fiziksel yakınlık gerektiren ortamlarda bulunması ile, aynı zamanda klimaların aşırı kullanılması sonucu havanın kuruması ve bunun virüslerin bulaşmasını kolaylaştırması ile açıklıyor.

İngiltere’de de uzmanlar bu yaz kayda geçen Covid dalgasına gerekçe olarak, Avrupa Futbol Şampiyonası’nı takip etmek isteyenlerin kalabalık pub bahçelerinde ve barlarda toplanmasını gösterdi.

Ancak Covid’in başka solunum yolu enfeksiyonlarından farklı olarak neden bütün yıl boyunca etkili olduğu hâlâ bir soru işareti.

Bilim insanlarına göre bunun sebebi, nüfusun grip, rinovirüs ve RSV gibi sık görülen mevsimsel virüslere bağışıklığının daha fazla olması. Covid’e göre çok daha uzun yıllardır etrafta olan bu virüslerin, bize bulaşmaları için sonbahar ve kış gibi sıcaklığın düştüğü, okulların açıldığı, insanların iç mekanlarda daha çok bir araya geldiği ideal koşullara ihtiyaçları var.

Covid ise hâlâ görece yeni bir virüs.

Vücudumuzun çoğalmaya başlamasına fırsat vermeden bir patojeni yok etmesi için gereken “sterilizan bağışıklık” (enfeksiyonu önleme becerisi) düzeyimiz de henüz oldukça düşük.

Bilim insanlarına göre düşük aşılama oranları sonucu nüfusun bağışıklık düzeyi, en son dalga sırasında kaç kişinin enfeksiyona yakalanmış olduğuna bağlı olarak değişiyor.

CDC verilerine göre ABD’de 18 yaşın üstü bireyler arasında 7 Temmuz itibariyle güncel Covid aşısını olmuş olanların oranı yalnızca yüzde 22,7 iken, bu oran grip aşısı olmuş olanlar için yüzde 48,2.

East Anglia Üniversitesi’nden viroloji profesörü Paul Hunter, bunun sonucunda kış boyunca Covid’e yakalanmamış olanların FLiRT varyantlarına çok az bağışıklığı olduğunu, dolayısıyla yaz döneminde vakaların arttığını belirtiyor.

Covid zamanla daha mevsimsel olur mu?
Peki, insanların virüse daha fazla maruz kalması sonucu Covid’in daha mevsimsel bir düzene geçmesi mümkün mü?

Bazı uzmanlara göre bu eğilim şimdiden başladı.

Hunter, yaz dalgasındaki vaka, hastaneye yatış ve ölümlerde görülen artışın, Aralık ve Ocak dönemine göre çok daha az olduğuna dikkat çekiyor.

ABD’de 15 Haziran ile başlayan haftada Covid’den 327 kişi öldü ve 13 Ocak ile başlayan haftada bu sayı 2 bin 578 idi.

Johns Hopkins Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve İmmünoloji Profesörü Andy Pekosz, “Belki de hiçbir zaman yaz vakalarını sıfırlayacak nüfus bağışıklık düzeyine ulaşamayacağız . Belki de bir iki yılımız daha var” görüşünü paylaşıyor .

Nash ise, insanların grip ve diğer sık görülen virüslere yüz yıllardır maruz kaldığına dikkat çekerek, Covid’le ilgili bu sürecin on yıllar, belki de daha uzun süreceğini öngörüyor.

Covid istikrarlı bir mevsimsel döngüye geçmeyi başarırsa, yeni bir soru ortaya atılacak:

Erken sonbahar döneminde doruğa çıkan RSV ve kışın ortasında zirve yapan grip gibi virüslerin mevsimsel düzeninin yanında, Covid’in zirve yaptığı dönem takvimde nerede yer bulacak?

Bu gibi sorulara yanıt bulmamız on yıllar sürebilir.

Diğer yandan kimi bilim insanı, bazı koronavirüslerin daha sıcak havalarda dahi bulaşmaya devam edebilmesi sebebiyle, Covid’in yaz döneminde hiçbir zaman tamamen kaybolmayabileceğini öne sürüyor.

Harvard’dan epidemiyoloji uzmanı Bill Hanage, “İnsanlarda görülen koronavirüslerin, soğuk ve kuru hava koşullarında daha kolay yayılan grip gibi mevsimsel olmadığını bir süredir biliyoruz. 2020’de pandeminin ortaya çıkmasından önce de koronavirüs enfeksiyonlarına ‘yaz soğuk algınlığı’ diyorduk” diye açıklıyor.

Her halükarda uzmanlar, Covid’in yıl boyu istikrarlı olmasının yarattığı riske dikkat çekerek, virüse karşı en hassas grupların tamamen aşılanması ve virüs önleyici ilaçlara erişimlerinin yıl boyunca sağlanması çağrısında bulunuyorlar.

Alıntı: bbc.com

The post Neden Covid virüsüne yaz mevsiminde de yakalanıyoruz? appeared first on Hekimce Bakış.

1 Nisan COVID-19 Nedeniyle Kaybettiğimiz Hekim ve Sağlık Çalışanlarını Anma Günü’nde 176’sı hekim, 513 sağlık emekçisi başta olmak üzere pandemide yitirdiğimiz tüm canlarımızı anıyoruz.

Bilimsel, şeffaf ve emekten yana bir yönetim sergilemeyen, salgını değil algıyı yönetmeye çabalayan, resmi verilerin kat be kat üzerinde olan can kayıplarının sorumlularını unutmuyoruz, affetmiyoruz.

COVID-19’u illiyet bağı aramaksızın meslek hastalığı kabul etmeyenleri, pandemi dönemi ve sonrasında yıpranma payımızı yeterli seviyeye çıkarmayanları unutmuyoruz, affetmiyoruz.

Güvenli, güvenceli çalışma koşulları ile emekliliğe yansıyan, gerçek enflasyona uygun, insanca yaşayabileceğimiz tek kalem maaş taleplerimize kulak tıkayanları unutmuyoruz, affetmiyoruz.

Bir kez daha söz veriyoruz:Yaşamak ve yaşatmak için mücadeleye devam edeceğiz!

Alıntı: bto.org.tr

The post 1 Nisan Covid-19 nedeniyle kaybettiğimiz sağlık çalışanlarını saygıyla anıyoruz appeared first on Hekimce Bakış.

TTB Aile Hekimliği Kolu Başkanı Dr. Emrah Kırımlı, özellikle Covid-19 pandemisindeki tecrübelerine dayanarak nisan-mayıs aylarında yeni bir Covid-19 piki yaşanabileceğini söyledi.

Türk Tabipleri Birliği (TTB) Aile Hekimliği Kolu (AHEK) Başkanı Dr. Emrah Kırımlı, “Sağlık Bakanlığı verileri açıklamasa da 2020 yılına kadar giden ölüm sayılarına baktığımızda bu yıl yüzde 20’ye yakın bir artış olduğunu görüyoruz aralık ayında, bu da yaklaşık olarak 6 bine yakın fazladan ölüm olduğunu gösteriyor. Covid vakaları açıklanırken bizler ekim, aralık, ocak ayında Covid’in pik yaptığını görürdük. Sağlık Bakanlığı herhangi bir test yapmasa sayıları açıklamasa da karşılaştığımız tablo bununla uyumlu. Buradan yaptığımız çıkarımla daha önceki Covid ataklarında olduğu gibi nisan, mayıs aylarında yeniden bir Covid atağı olacağını öngörebiliriz. Üç yıldır bu şekilde oldu bu yıl da bu şekilde olacak gibi duruyor. Bunu önlemek için yapmamız gereken şeyler aslında basit tedbirler, sağlık kurumlarına giderken maske kullanmak. Eğer solunum yolu enfeksiyonu belirtisi taşıyorsak özellikle kalabalık yerlerde maske ve mesafe kurallarına uymak, yakın temastan kaçınmak” dedi.

TTB Aile Hekimliği Kolu Başkanı Dr. Emrah Kırımlı, özellikle Covid-19 pandemisindeki tecrübelerine dayanarak Dünya Sağlık Örgütü’nün gündeme getirerek uyarılarda bulunduğu X salgınına ilişkin de şunları dile getirdi:

“NİSAN, MAYIS AYLARINDA YENİDEN COVİD ATAĞI”
“İki aydır Türkiye yoğun bir salgının ortasında hem mevsimsel grip hem de Covid nedeniyle tüm yurttaşlarımız neredeyse hastalanmış durumdalar. Biz bu salgını ekim ayında da görmüştük. Aralık ayında karşılaştığımız şey ise hem mevsimsel gribin eklenmesiyle beraber influenza ve Covid salgınının yoğun olarak toplumda görülmesi. Sağlık Bakanlığı verileri açıklamasa da 2020 yılına kadar giden ölüm sayılarına baktığımızda bu yıl yüzde 20’ye yakın bir artış olduğunu görüyoruz aralık ayında, bu da yaklaşık olarak 6 bine yakın fazladan ölüm olduğunu gösteriyor, bu da daha önceki Covid salgınlarıyla uyumlu. Covid vakaları açıklanırken bizler ekim, aralık, ocak ayında Covid’in pik yaptığını görürdük. Sağlık Bakanlığı herhangi bir test yapmasa sayıları açıklamasa da karşılaştığımız tablo bununla uyumlu. Buradan yaptığımız çıkarımla daha önceki Covid ataklarında olduğu gibi nisan, mayıs aylarında yeniden bir Covid atağı olacağını öngörebiliriz. Üç yıldır bu şekilde oldu bu yıl da bu şekilde olacak gibi duruyor.

“X HASTALIĞINA HIZLICA MÜDAHALE ETMELİYİZ”
Şimdilerde Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) bir hastalık, X tanımı var. Aslında bu tanım 2019’da yapılsaydı Covid için böyle söyleyebilirdik. Bilmediğimiz yeni bir virüs sebebiyle ortaya çıkacak hastalık, henüz adı konulmamış. Dünya genelinde temel görevi bu tür insanlara geçebilecek virüsleri araştırmak olan bilim insanları var. Doğada ya da şehirlerin çeperinde yaşayan hayvanlardan virüs örneklerini alarak bunlarda hastalık yapan virüslerin insanlarda da hastalık yapıp yapamayacağına dair çalışmalar yapıyorlar ve tespit ettikleri virüsleri de DSÖ’ye bildiriyorlar. Bunlarda da Covid’de olduğu gibi insanlara geçmesi ve bağışıklık sistemini aşarak salgına yol açma ihtimali var. Bu çalışmalara baktığımız zaman gelecekte de yine başka virüslerle karşılaşma riskimiz olduğunu görebiliyoruz. Burada temel olarak yapılması gereken böyle bir hastalıkla karşı karşıya kaldığımızda bulaşma yollarını hızlıca tespit etmek, salgına sebep olabilecek belirtilerini erken yakalayıp hızlıca müdahale etmek. Bunu Covid zamanında aldığımız tedbirlerle, maske, mesafe, yakın temastan kaçınmayla, aşılamayla yapmıştık. Yen bir hastalık çıktığı zaman da bu tedbirleri alıp, önlemini alabiliriz.

“MASKE MESAFE HİJYEN”
Kızamık, sıtma, verem, cüzzam böyleydi. Hasta olanları erken tespit edip tedavilerine başladık ve toplum genelinde aşı kampanyaları yaptık. Bu kurallara uyduğumuz, aşı tereddüdüne düşmediğimiz müddetçe yeni gelecek salgınlara da hazırlıklı olmamız olağan. Ama içinde yaşadığımız durumda olduğu gibi adını söylemekten kaçınırsak, tanısını koymaktan kaçınırsak, test yapmazsak, korunmak için aşılarını olmaktan kaçınırsak, hastalandığımızda maske, mesafe kurallarına uymazsak ne yazık ki tüm toplumu etkileyen salgın haline gelebiliyor. Önlenebilir hastalıklardan da binlerce insan hayatını kaybedebiliyor.”

Kaynak: halktv.com

The post Covid Geri Dönüyor: Tarih Verildi Maske Uyarısı Yapıldı! appeared first on Hekimce Bakış.

Televizyon yapımcısı ve gazeteci Mehdi Hasan, birkaç hafta önce sosyal medya hesabında yaptığı paylaşımda, “Neredeyse 4 yıldır Covid-19’dan kaçmayı başardım. Ama 2023’ün sonunda beni de yakaladı” dedi.

Semptomların hafif olduğunu belirten Hasan, son zamanlarda ilk kez Covid’e yakalandığını bildiren çok sayıda kişiden birisi.

Covid-19 vakaları, geçen Eylül ayında Fransa’da ortaya çıkan JN.1 Covid varyantıyla birlikte yeniden yükselmeye başladı. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi’ne (CDC) göre, bu varyant Ocak ayı başındaki yeni enfeksiyonların yaklaşık yüzde 60’ını oluşturuyor.

Hem CDC hem de İngiliz yetkili sağlık birimlerinden elde edilen veriler, Covid-19 nedeniyle hastaneye yatışların ve ölümlerin Ocak 2023’e kıyasla belirgin şekilde düşük olduğunu gösteriyor.

Hekimler, Covid-19 semptomlarını PCR testi olmaksızın gripten ayırt etmenin neredeyse imkansız olduğunu söylüyor.

Covid’in ilk ortaya çıktığında, bilinç bulanıklığı, bitkin hissetme, tat ve koku kaybı gibi çok tuhaf, belirsiz semptomlarla tanımlandığını belirten Londra’da pratisyen hekim Ziad Tukmachi, “Şimdi, klinik olarak griple birbirinden ayırmak çok zor. Covid-19 semptomlarının gribe daha benzer semptomlara dönüştüğünü hissediyorum” diyor.

Tüm bunlar virüsün evrim geçirerek giderek daha az hasta edici hale geldiğini düşündürse de, epidemiyologlara göre daha fazla ayrıntı söz konusu.

University College London’da moleküler viroloji profesörü Greg Towers, “Virüs her zaman daha az patojenik olmak zorunda değil. Daha çok, önceden SARS-CoV-2 ile karşılaşmış ve bağışıklık sistemlerini daha iyi düzenleyen insanları enfekte ediyor, bu nedenle bu insanların hastalanma eğilimleri daha düşük” diyor.

Towers’a göre pandemi süresince alınan en önemli ders, hastalarda ortaya çıkan semptomlar büyük ölçüde önceki bağışıklık durumuna bağlı olması.

2024’te ise bu durum, söz konusu kişinin kaç kez Covid’e yakalandığı, aşılanıp aşılanmadığı ve aşı kaynaklı bağışıklığının azalıp azalmadığı gibi karmaşık bir sürü faktöre bağlı.

ABD’deki New York Şehir Üniversitesi’nde epidemiyolog Denis Nash, son takviye aşılarının üzerinden uzun bir süre geçmişse Covid-19 ile ilk kez karşılaşan kişilerin daha büyük risk altında olduğunu söylüyor.

Hala bir şekilde Covid bulaşmamış insanlar olduğunu vurgulayan Nash, “Eğer bu kişiler aşılanmamış ya da eksik aşılanmışlarsa, şiddetli ve uzun süreli semptomlar açısından en yüksek riske sahipler” diyor.

Ancak, Sars-CoV-2 ya da bilinen adıyla Covid-19, sürekli olarak mutasyona uğruyor, bu da insan vücuduna etki etme şeklini zor algılanır şekilde değiştiriyor. Örneğin JN.1 varyantı, diğer Omicron alt varyantlarına kıyasla bağışıklık sisteminden kaçma konusunda daha yüksek bir kabiliyete sahip. Ancak bu aynı zamanda insan vücudunu etkileme şeklini de değiştiriyor.

Virginia Commonwealth Üniversitesi Tıp Fakültesi’ndeki araştırmacıların 2023’te yaptığı bir çalışma, pandeminin başlarına kıyasla, Omicron varyantının bulaştığı kişilerin koku veya tat alma duyularını kaybetme olasılıklarının sadece yüzde 6-7 olduğunu ortaya koydu.

İngiltere’deki Exeter Üniversitesi’nde kardiyometabolik sağlık alanında çalışan Doç. Dr. David Strain BBC’ye yaptığı değerlendirmede, bunun yerine hastalarının JN.1 veya EG.5 varyantları ile enfekte olduktan sonra ishal veya baş ağrısı şikayet olasılığının daha yüksek olduğunu söylüyor.

Towers ise “Viral tropizmde, yani hangi hücrelerin enfekte olacağı konusunda büyük bir değişim oldu” diyor ve şöyle devam ediyor:

“Bu da spike proteininin dizilimi tarafından yönetilen bir durum. Dünyada neredeyse herkes enfekte oldu ya da aşılandı. Bu nedenle de virüs bulaşmaya devam etmek için bu bağışıklık sistemlerinden kaçmak için büyük bir baskı altında. Spike proteini de bu yüzden çok gelişti. Bu da virüsün vücuda giriş yapmak için farklı hücreleri enfekte etmesine yol açıyor, işte bu yüzden insanlar artık koku ve tatlarını kaybetmiyor.”

Araştırmacılar Sars-CoV-2 enfeksiyonunun daha güç algılanan sonuçlarının virüsün varyantları arasında farklılık gösterip göstermediğini anlamak üzerine çalışmalarını sürdürüyor. Aynı zamanda herhangi bir farklılığın aşı kaynaklı korumanın azalmasından kaynaklanıp kaynaklanmadığını da anlamaya çalışıyorlar.

Mevcut endişelerden biri, virüsün mikro pıhtılar oluşturarak kan damarlarına ve iç organlara zarar verme kabiliyeti. Exeter Üniversitesi’nden Doç. Dr. David Strain’in gördüğü hastalara dayanarak, yaklaşık bir milyon kılcal damardan oluşan bir organ olan böbrek özellikle savunmasız görünüyor.

Bunların sadece gözlemlerden ibaret olduğunu söyleyen Strain, yeni JN.1 varyantında mikrovasküler yani küçük kan damarları ile ilgili komplikasyonlar ve böbrek fonksiyolarında daha kötü görünen bazı değişiklikler gördüklerini söylüyor:

“Ancak bunun varyanttan ötürü mü yoksa birçok insanın en son aşılarının üzerinden 18 ay ile iki yıl geçmiş olmasından mı kaynaklandığını söylemek zor.”

Ağustos 2023’te yapılan bir çalışma mikro pıhtıların uzun Covid’in bir nedeni olabileceğini öne sürdü. Araştırmacılar şimdi kronik vakalarda daha fazla artış görebileceğimizden endişe ediyor. Bununla birlikte, bunun yeni varyantın mı yoksa toplum bağışıklığının azalmasının mı bir sonucu olduğunu ayırt etmek güç.

Imperial College London’da immünoloji profesörü olan Danny Altmann, “Mart-2020 yaz döneminde yapılan çalışmalar, herhangi bir vakada uzun Covid riskinin yaklaşık yüzde 10 olduğunu gösteriyor” diyor.

“Şimdi çok daha fazla enfeksiyon var ve uzun Covid riski, daha hafif bir varyant nedeniyle değil, aşı dozlarından bir dereceye kadar korunma nedeniyle düşmüş görünüyor. İsveç’te yapılmış bir çalışmaya dair yayımlanan bir makale, korumanın her ek dozla birlikte arttığını gösteriyor.”

Tüm bunlar da aslında tüm yaş grupları için aşı takviyelerini güncel tutmanın ne kadar önemli olduğunu gösteriyor. Politikacılar uzun zamandır Covid’i geride bırakmaya istekli olsa da Strain, farklı varyantların bize nasıl bulaşmaya devam ettiğini izlemeye devam etmenin hayati önem taşıdığını söylüyor.

Strain, “Belirtiler bir varyanttan diğerine değişiyor gibi görünüyor” diyor ve şöyle devam ediyor:

“İlk semptomun baş ağrısı olduğu dönemler de oldu, daha gastrointestinal (sindirim sistemiyle ilgili) olduğu dönemler de. Hepimiz normal hayatımıza geri dönmek istiyoruz ama gerçek şu ki Covid hiçbir yere gitmiyor.”

JN.1’in belirtileri neler?
Son zamanlarda enfeksiyonların artmasında rol oynayan JN.1, Sars-CoV-2’nin önceki varyantlarıyla aynı semptomların çoğuna sahip: Boğaz ağrısı, yorgunluk, baş ağrısı ve öksürük.

Belirtilerdeki farklılıklar genellikle kişinin sağlık durumuna ve bağışıklık sistemine bağlı. Ancak bazı uzmanlar, JN.1 enfeksiyonunun en yaygın ilk belirtileri arasında ishal veya baş ağrısı olduğunu bildiriyor. Daha az sayıda hasta koku alma duyusunu kaybediyor.

Alıntı: bbc.com

The post Covid-19 belirtileri her yeni varyantla nasıl değişti? appeared first on Hekimce Bakış.

Bursa Tabip Odası Sürekli Tıp Eğitimleri sürüyor. Prof. Dr. Reşit Mıstık, ‘COVID’de Son Gelişmeler: Tanı, Tedavi ve Korunma’ konusunda değerlendirmelerde bulundu.

19 Aralık 2023 Salı günü gerçekleştirilen etkinlik Türkan Saylan Toplantı Salonu’nda (BAOB) ve sosyal medyadan canlı yayınlandı. Etkinliğimiz ayrıca TTB STE Kredilendirme Kurulu tarafından kredilendirildi.

Bursa Tabip Odası Sürekli Tıp Eğitimi Komisyonu bir etkinliğe daha imza attı. Prof. Dr. Reşit Mıstık, ‘COVID’de Son Gelişmeler: Tanı, Tedavi ve Korunma’ başlığı ile bir sunum gerçekleştirdi. Türkan Saylan Toplantı Salonu’nda gerçekleştirilen ve Bursa Tabip Odası’nın sosyal medya hesaplarından canlı olarak yayınlanan etkinliğin açılışını STE Komisyonu Başkanı Dr. Cem Heper gerçekleştirdi.

Bursa Tabip Odası Başkanı Dr. Levent Tufan Kumaş, Prof. Dr. Reşit Mıstık’a plaketini takdim etti.

Alıntı: bto.org.tr

The post COVID’de Son Gelişmeler: Tanı, Tedavi ve Korunma STE Etkinliğinde Değerlendirildi appeared first on Hekimce Bakış.

Türk Tabipleri Birliği (TTB), solunum yolu hastalıklarına bağlı olarak ciddi bir salgın ile karşı karşıya kalınması üzerine 28 Aralık 2023 günü Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile ulaşım kurumlarına birer yazı göndererek ücretsiz maske dağıtımı ve maske kullanımına teşvik gibi önlemleri alınmasını istedi.

Yazının ilk bölümünde toplum sağlığı öncelenerek alınacak bilimsel önlemlerle salgınların en az zararla atlatılabileceği hatırlatılırken, salgınlarla mücadelenin toplumun ve kurumların da katılımıyla yürütülmesi gerektiği belirtildi.

Kış aylarında özellikle solunum yolu enfeksiyonlarının oluşturduğu salgınların alevlenebileceği uyarısına yer verilen yazıda “Şu ana kadar uyarılarımızın dikkate alınmamasının sonucunda grip virüsü (H1N1), COVID-19 (JN.1 varyantı), Respiratuvar Sinsityal Virüs (RSV) ve mycoplasma pneumoniae gibi etkenlerin sorumlu olduğu tahmin edilen ciddi bir salgınla karşı karşıyayız. Son haftalarda özellikle hastane acillerinde olağandışı yoğunluklar yaşanmakta; bu yoğunluklar sağlık çalışanlarını tüketirken hastalara da daha az zaman ayrılmasına, zamanında ve yeterli sürede muayene edilememesine, enfekte olmayan hastalara da hastalık bulaşmasına neden olabilmektedir. Salgın sönümlenmediği sürece hem toplumun hem de sağlık çalışanlarının sağlığı tehlike altındadır” denildi.

Toplu taşıma araçlarında yapılacak basit düzenlemelerin toplum sağlığına olumlu etki sağlayacağına dikkat çekilen yazıda, ücretsiz maske ve maske kullanımına teşvik gibi uygulamaların hayata geçirilmesi istendi.

Yazının tamamı için tıklayın.

Alıntı: ttb.org.tr

The post TTB’den Toplu Taşıma Araçlarında Maske Kullanımı İçin Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile Ulaşım Kurumlarına Yazı appeared first on Hekimce Bakış.

Hekimler, son haftalarda Covid-19, influenza ve diğer mevsimsel virüsler nedeniyle hasta yoğunluğunun ciddi biçimde arttığını ve hastanelerin yoğun bakım birimlerinde yatak ihtiyacı yaşandığını söylüyor.

BBC Türkçe’ye konuşan doktorlar, Covid-19 varyantlarının yanı sıra influenza ve diğer mevsimsel virüslerin etkisinin arttığını belirtiyor.

Grip aşısı olmayan ve bağışıklığı düşük kişilerin risk altında olduğunu söyleyen hekimler, sağlık sistemine olan yükün artmasıyla birlikte bazı bölgelerde yoğun bakım ihtiyacının karşılanamadığını ifade ediyor.

Türk Tabibleri Birliği (TTB) Aile Hekimliği Kolu Başkanı Dr. Emrah Kırımlı, “Sanki Covid-19 salgınının en yoğun günlerini yeniden yaşıyoruz” diyerek, Aile Sağlığı Merkezleri’nde her doktorun günde en az 100 hasta gördüğünü söylüyor.

Hekimler, yeni varyantların Türkiye’ye ulaşmış olabileceğini ancak artık ulusal çapta bir test uygulaması yürütülmediği için bunun da net olarak bilinmediğini ifade ediyor.

TTB, “solunum yolu hastalıklarına bağlı olarak ciddi bir salgın ile karşı karşıya kalınması üzerine” Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile ulaşım kurumlarına yazı göndererek, ücretsiz maske dağıtımı ve toplu taşımalarda maske kullanımına teşvik önlemlerinin alınmasını istedi.

TTB yazısında, “Toplu taşımalarda yapılacak basit düzenlemelerin, yolcuların ve tüm toplumun sağlığına olumlu etkisi olacaktır” dedi.

Hekimler, son birkaç haftadır mevsimsel gribin yanı sıra hem Covid-19 ve yeni varyantlarının hem de RSV ve mikoplazma gibi farklı salgınların aynı anda yaşandığını söylüyor.

Türkiye’de artık kamu eliyle test yapılmaması, ayrıntılı bir resim sunabilmeyi zorlaştırıyor.

Hastalar özel hastaneler ya da bazı merkezlerde test yaptırabiliyor ancak bu başvurular da eskisi kadar yaygın değil.

Hekimlere göre ise Covid-19, grip ya da başka enfeksiyonları tespit edebilmek, etkili bir tedavi sunabilmek açısından çok önemli.

BBC Türkçe’ye konuşan Gazi Üniversitesi’nden Prof. Dr. Esin Davutoğlu Şenol, testlerin sadece vaka sayısını belirlemek için değil, aynı zamanda farklı enfeksiyonları birbirinden ayırt ederek, riskli kişilere uygun tedavi uygulanması için hayati öneme sahip olduğunu vurguluyor.

Çocuk yaş grubunda beta testi, 15 yaşından itibaren ise grip ve COVID-19 testlerinin yapılması gerektiğini ve buna göre destek tedavisinin verilmesi gerektiğini belirten Şenol; eğer grip ya da COVID-19 teşhisi konursa, evdeki diğer bireylerin korunmasının çok önemli olduğunu söylüyor.

Doktor Kırımlı da bu hastalıkları test yaparak birbirinden ayırmanın tedaviyi ciddi şekilde etkileyeceğini belirtiyor:

“Şu anda enfluenza için bile test yapamıyoruz. Halbuki karşımıza gelen şeyin ne olduğunu bilsek ona göre bir ilaç vereceğiz. Ne olduğunu bilmeyince, elimizde ne imkân varsa kullanalım diyorsunuz ve bu da gereksiz antibiyotik kullanımına yol açıyor.

“Neyle karşı karşıya olduğumuzu bilmediğimiz için belki evdeki diğer kişiler için önlem alamıyoruz. Sanki eski bir çağda yaşıyor gibi, hastaları körlemesine tedavi etmeye çalışıyoruz.”

‘Bu kez haftalarca sürüyor’
İş yerlerindeki çalışma baskısının hastalık döngüsünü artırdığını vurgulayan Kırımlı, işe gelmeye zorlanan bir hastanın tüm iş yerinin hasta ettiğini söylüyor.

Bulaşma zincirinin kırılamadığını dile getiren Kırımlı, “Türkiye tatil olsa rahatlarız, o düzeyde bir salgın var ve hastalık uzun sürüyor” diyor:

“Vakalar 2-3 hafta önce artmaya başladı ve çok sayıda insana bulaştı. Bu kez hastalık haftalarca geçmiyor. İyileşmiş gibi oluyorsunuz ama hastalık azar azar geri dönüyor.”

“Yoğun öksürük ve halsizlik uzun süre geçmiyor. Bağışıklık sistemi düşük olanlarda kulak iltihaplarına ve akciğer enfeksiyonlarına kadar gidiyor. O aşamadan sonra hastaların hastaneye yatış ve yoğun bakım ihtiyacı doğuyor.

“Fakat özellikle kamu hastanelerinde ciddi bir yoğun bakım yükü var, yatak ihtiyacı görülüyor. Sağlık sistemini aynı pandeminin yoğun zamanlarındaki gibi tıkamış durumda. Muhtemelen bu hastalarımızın bazılarını kaybediyoruz.”

‘Bu yoğunluk artacak’
Şenol, Amerika’da Covid-19 nedeniyle ölümlerin arttığını ve benzer bir eğilimin Türkiye’de de yaşandığını ancak test yapılmadığı için kesin konuşulamayacağını anlatıyor.

BBC Türkçe’ye konuşan hekimler, yoğun bakımlardaki doluluk oranının ciddi şekilde arttığını ve bu oranın önümüzdeki 2-4 hafta boyunca, özellikle yılbaşı toplanmalarından sonra daha da yükseleneceğini öngörüyor.

Şenol, bu duruma mevsimsel bir artışın eşlik ettiğini belirterek, gereksiz ölümlerin önüne geçmek adına test merkezlerinin hızla kurulması gerektiğini vurguluyor:

“Şu an tıpkı Covid’in en yoğun zamanları gibi ve henüz daha başındayız. Yoğun bakımlardaki yoğunluk ciddi şekilde arttı ve bu daha da tırmanacak. 2-4 hafta içerisinde, özellikle yılbaşında insanların bir araya gelmesinden sonra çok daha yükseleceğini düşünüyoruz.”

“Maalesef gerekli tedbirler alınmadığı için salgın tırmanıyor. Mevsimsel olarak salgın görülür ama gereksiz yere ölümlerin olmaması için önlemler alınmalıdır. Bu virüsler, kronik hastalığı olanlar ve gebeler için ölümcül olabiliyor.”

Covid-19’un yanı sıra grip, RSV ve daha önce Çin’de ortaya çıkan ve mikoplazma olarak bilinen enfeksiyonların da etkisinin arttığını belirten Şenol, Covid-19 sebebiyle insanların diğer virüslere karşı bağışıklığının zayıfladığını söylüyor:

“Artık tanıdık grip, RSV ve mikoplazma gibi hastalıklar bile fazla etki ediyor çünkü biz kırılganlaştık. Covid’e karşı güç kazandık ama diğerlerine karşı da kırılganlaştık.”

https://x.com/GucluYaman/status/1736053922899349574?s=20

Salgın döneminde Türk Tabipleri Birliği Pandemi Çalışma Grubu’nda uzun yıllar ‘fazladan ölümler’ üzerine çalışıp çeşitli raporlar yayımlayan Güçlü Yaman, 16 Aralık’ta X hesabından yaptığı paylaşımla, toplumdaki fazladan ölümlerin tekrar artışa geçtiğine dikkat çekti.

Buna göre 1 Ekim-14 Aralık arasında İstanbul’da yaşanan fazladan ölüm sayısı 1788 olarak gerçekleşti.

Yaman’ın açıklamasını değerlendiren Kırımlı, bahsedilen tarihlerden sonra hasta yoğunluğunu giderek arttığını ve fazladan ölüm sayısının da artmış olabileceğini söylüyor.

Kırımlı, “Ne yazık ki son dönemde yine ölümcül bir duruma geldi” diyor.

Hangi tedbirleri almalıyız?
Özellikle riskli grupların alması gereken tedbirlerin başında grip aşısı geliyor.

Hekimler, mevsimler grip aşısı için Mart ayına kadar süre olduğunu ve mutlaka aşı olunması gerektiğini söylüyor.

Şenol, “Covid ve diğer virüsler son hız gidiyor ama grip tırmanışına yeni başladı. Dolaysıyla aşılanmamış kişilerin aşılanmasını öneriyoruz” diyor.

Kırımlı ise “Aşı tereddüdü sebebiyle grip aşılarını olamamış hastalarımız ne yazık ki ağır geçiriyorlar, hastaneye yatış ihtiyaçları oluyor” diyerek açıklıyor.

Kırımlı, kendisi dahil birçok sağlıkçının da hastalandığını söyleyerek, hastaların sağlık kuruluşlarına gelirken maske takmaları gerektiğini vurguluyor.

Şenol ise mümkün oldukça gereksiz antibiyotik ve ilaç kullanımından kaçınma tavsiyesinde bulunuyor:

“Hastalığın ilk gününden itibaren izin alıp evinizde dinlenmeye çalışın. Hastalık başlamışsa burun, boğaz spreyleri, ateş düşürücüler, bol sıvı ve bir miktar c vitamini desteğiyle iyileşmeye çalışın. Gereksiz antibiyotik ve başka ilaçların kullanılmasından kaçınmaya çalışın. Riskliyseniz mutlaka bir doktora başvurmalısınız.”

Alıntı: bbc.com

The post Pandeminin en yoğun dönemlerindeki kadar salgın var appeared first on Hekimce Bakış.

Üst solunum yolları vakalarında artış yaşanırken korona testi kamu sağlık kurumlarında yapılmadığı için hekimler, korona virüsü ile influenzayı birbirinden ayıramıyor.

Ülke genelinde son iki haftada üst solunum yolları hastalıklarında artış yaşanıyor. Hastanelerin acil servisleri ve aile sağlığı merkezleri (ASM), kas-iskelet ağrısı, halsizlik, burun tıkanıklığı, geçmeyen öksürük ve aralıkla tekrarlayan boğaz ağrısı şikayetiyle başvuran hastalarla doldu.

Cumhuriyet’ten Merve Kılıç’ın haberine göre, korona testi kamu sağlık kurumlarında yapılmadığı için hekimler, korona virüsü ile influenzayı birbirinden ayıramıyor. Çok sayıda Covid-19 vakasının olduğuna dikkat çeken Türk Tabipleri Birliği Aile Hekimliği Kolu (TTB-AHEK) Başkanı Emrah Kırımlı, “Covid testini ancak özel sağlık kuruluşlarında parayla yaptırabiliyorsunuz. Test yapılmadığı için hasta, Covid mi, yoksa grip mi belli olmuyor” dedi.

Covıd’in kendi haline bırakıldığını vurgulayan Kırımlı, “Hastanedeki arkadaşlarımız, yoğun bakımlarda yer olmadığını söylüyor. Yoğun bakımlar dolu olduğu için bazı ameliyatların yapılamadığı bilgisi geliyor. Hastaneler, poliklinikler, ASM’ler patlama noktasında. Ölüm sayıları da artmış durumda” ifadelerini kullandı.

Öğrencilerin büyük bir kısmının rapor aldığını kaydeden Kırımlı, “İnfluenza mevsiminin de gelmesiyle vakalar patladı. Geçen hafta ilaçlar yoktu. Zam gelecek diye depolardan çıkmıyordu. Şimdi de SGK’nin rapor sistemi çalışmıyor. Öğle vaktine kadar 50 hastaya baktım. Neredeyse hepsi üst solunum yolu enfeksiyonu” değerlendirmesinde bulundu.

Alıntı: gazeteduvar.com.tr

The post Test yapılmıyor: Hastalar Covid mi grip mi belli değil appeared first on Hekimce Bakış.

Dünya, 2023-2024 sonbahar kış mevsimine COVID-19 ve grip ile mücadeleyi ortaklaştırarak girmeyi önermektedir (1).

Türkiye’de COVID-19 hastalığının sıklığına ve yol açtığı ölümlere dair bilgi paylaşımı 2023 Mart ayında sonlandırılmıştır (2). Sağlık Bakanlığı; 11 milyon dolayında yurttaşımızın doğrudan, yurtiçinde yerinden olma sonucu ülkemiz genelinin dolaylı olarak etkilendiği şubat depremlerinden sonra hastalığın yayılmasına uygun ortamın oluşmasına rağmen kış ortamında yeterli önlemi ne yazık ki almadı. Şimdi yine kışa girmekteyiz ve COVID-19 gibi bulaşıcı hastalıklara yönelik bir hazırlık halen görünmemektedir (Tablo 1).

Tablo 1: Türkiye’de COVID-19 vaka ve ölüm sayılarının aylara göre seyri (SB)

Şubat 2023’te varlığı saptanan, ağustos ayında Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından (Variant of interest) olarak nitelenip dikkatle izlenmesi önerilen Eris varyantının Türkiye’de varlığı, 15 Eylül’de, Sağlık bakanı tarafından “ENDİŞE KONUSU SAYILMAYACAK BİR GELİŞME” başlığıyla duyurulmuştur. Yaklaşık bir aydır vaka sayısı, ölüm sayısına yönelik açıklamaya ulaşılamamıştır (3).

DSÖ, COVID-19 salgını yönetimine yönelik önerilerini Mart 2020’de yayımlamış; hastalığın kimlerde, nerelerde ve ne durumdaki insanlarda görüldüğüne (epidemiyolojisine) ilişkin verilerin şeffaf biçimde kamuoyuyla paylaşılmasının, halka bilgi vermenin salgınla mücadeleye katılımını, işbirliğini sağlama yolu olarak duyurmuştur (4,5).

Bakanlık, bu açıklamayla, hastalık spektrumu (enfeksiyonu belirtisiz ayakta geçirme, hafif-orta şiddette sağlık hizmeti gereksinimiyle geçirme, hastaneye yatırılma, yoğun bakım gereksinimi duyulması ve ölüm) henüz tanımlanmamış bir varyantın halk sağlığına olası etkisini baştan önemsememeyi seçmiştir. Halk Sağlığına yönelik tehditlerde ihtiyatlı olmayı gerektiren ihtiyatlılık ilkesini (precautionary principle) ihlal etmiştir (6).

Koruyucu Hizmetler

DSÖ, COVID-19 ile mücadeleyi, toplum katılımını sağlayacak biçimde, ilgili kurum ve kuruluşların katılımıyla yürütmeyi, aşılama ile ilgili kararları ülkelerin bağışıklama danışma kurullarının kararları doğrultusunda yürütmeyi önermektedir (7). Ne var ki, ülkemizde COVID-19 sürecinin başından beri bu önerinin yerine getirildiğine dair kanıt yoktur.

Sağlamlara yönelik; aşılama, maske takma, fiziksel mesafe bırakma, kalabalıktan kaçınma ve havalandırma; temaslılara ve hastalara yönelik karantinaya alma, tecrit etme önlemlerinin bir politik kararlılıkla uygulanmadığı deneyimini COVID-19 salgını sürecinde yaşayan toplum, ihtiyatlı olmayan bir dille sayın bakan tarafından önemsizleştirilen en etkin koruma önlemlerine ne denli uyma isteği duyar? Ciddi bir sorun olarak karşımızda durmaktadır.

Halk sağlığı sorunlarının yönetiminde birincil koruma önlemleri, zarar verme potansiyeli olan etkenle (COVID-19 virüsü) karşılaşmanın önlenmesidir. Bunu sağlamanın yolu, tanı araçlarına ulaşmanın kolaylaştırılması, yaygın test uygulamasıdır. Örneğin, ABD’de her eve dört COVID-19 testi ücretsiz sağlanmaktadır (8). Ülkemizde COVID-19 testlerine erişim ise çok kısıtlıdır. Eğitim araştırma hastaneleri ve Üniversite hastanelerinde sadece klinik açıdan hastalık şiddeti orta ağır olan hastalara hastayı gören hekimin talebi üzerine yapılmaktadır. Ayaktan hastalara klinik uyumlu olsa da test yapılamamaktadır. Bu durumda COVID-19 yaygınlığının gerçek boyutunu anlamayı zorlaştırmaktadır. Tanı konamayan bir bulaşıcı hastalığın dolaşımının engellenmesi, olası zararlarının saptanması mümkün görünmemektedir. COVID-19’a karşı birincil korumanın diğer önemli öğesi; öncelikle incinebilirliği yüksek olan grupların (yaşlıların, gebelerin, süreğen bir hastalığı olanların, yoksulların, ayrımcılığa maruz kalan dezavantajlıların) bireylerinde aşılama yoluyla direnç sağlama, yaygın ve yüksek oranda aşılama ile sağlanacak toplum bağışıklığı sayesinde aşılanamayacak durumda olanların, hastalığın yayılımına toplumun göstereceği direnç sonucu korunmasıdır.

Ülkemizde COVID-19’a karşı bağışıklama hizmetlerinde erişilen yetersiz ve eşitsiz düzey, aşağıda sunulan verilerden kolayca anlaşılabileceği gibi, aşı uygulama sürecinde, TTB ve ilgili tıpta uzmanlık derneklerince yapılan katkı, eleştiri ve çağrılara rağmen, önümüzdeki sonbahar ve kışa korunmamışlık/ incinebilirlik duygusuyla girmek için yeterli kanıt oluşturmaktadır. Bu huzursuzluğun başkaca nedenleri de aşının koruyuculuk süresinin bu mevsime dek uzamaması ve evrim geçiren COVID-19 virüsünün yeni varyantlarına karşı koruma kapsayıcılığının yetersizliğidir. Bu nedenlerle DSÖ, ECDC, CDC, Public Health England, KLİMİK tarafından yapılan aşılanma, var olanı aşılamayı pekiştirme çağrıları önem arz etmektedir.

Türkiye’de, Sağlık Bakanlığı verilerine göre COVID-19’a karşı aşılanma durumu (10 Ekim 2023):

• Yapılan toplam doz (1,2 ve 3. doz) : 152.727.666
• İki doz ile aşılanmış 18 yaş üstü nüfus: % 85,7
• Bir doz ile aşılanma: %93.38

https://covid19.saglik.gov.tr/, 11.10.2023

Tablo 2. Türkiye’de uygulanan COVID-19 aşı Doz Sayısı ve Aşılama Oranları (30 Kasım 2022)

Şekil 1. İBBS-1’e Göre COVID-19’a karşı 2.Doz Aşılama Oranları (30 Kasım 2022)

Aşılamanın bağışık yanıtla sonuçlanabilmesi için tam aşılı olmak ve zamanında pekiştirme dozlarını yaptırmak önemlidir. Ne yazık ki, pekiştirme dozlarında devamsızlık hızları çok yüksektir.

Tablo 3. COVID-19 Aşılamasında Devamsızlık Hızları

Şekil 2. Toplumda her 100 kişiye yapılmış COVID-19 aşısı pekiştirme dozlarının Türkiye ve kimi Avrupa ülkelerinde dağılımı (yapılan pekiştirme dozu sayısı/ toplam nüfus)*100 olarak hesaplanmıştır (9). 

Avrupa’da ve Türkiye’de COVID 19

22 Ekim 2023 itibarıyla; son 28 günde bir önceki 28 güne kıyasla %10 artışla 371.855 vaka (dünyada görülenlerin %74’ü)  ve bir önceki 28 güne kıyasla %45 azalma ile 1.352 ölüm (dünyada görülenlerin %29’u) görülmüştür. Hastaneye yatırmada, son 56 günde bildirimde bulunan ülkelere göre %24 artış görülmüştür.

Türkiye son 56 günde DSÖ’ye doğrulanmış COVID-19 vaka ve ölüm bildiriminde bulunmamıştır (10).

Tanı konan hastalar genellikle enfeksiyon hastalıkları kliniklerinde tedaviye alınmaktadır. İlk beş gün içinde olan hastalarda Sağlık Bakanlığı tarafından sunulan tek tedavi molnupiravir etken maddeli ilaçtır. İncinebilirliği yüksek hastalarda orta ağır klinik olduğunda hastalar servislerde ve yoğun bakımlarda yatırılarak izlenmektedir. Mevcut durumda servis ve yoğun bakım yatak kapasitelerini zorlayacak düzeyde bir başvuru söz konusu olmamakla birlikte, toplumda enfeksiyonun yaygınlaşması durumunda incinebilir gruptaki hastaların daha çok hastalanmaları sonucunda kapasiteyi zorlayacak düzeyde hasta başvuruları olma ihtimali söz konusudur.

Öneriler

Sağlık çalışanlarına yönelik

• Hizmet sunum biriminizde kendinizi ve çalışma arkadaşlarınızı COVID-19’dan koruma prensiplerine uyun, kendinizi koruyun. Korunmada rol model olun (11).
  • TTB’nin ve ilgili uzmanlık derneklerinin öneri ve kılavuzlarına uyun.
  • COVID-19 ve mevsimsel gripten korunmak için maske takın.
  • COVID-19 ve mevsimsel gripten korunmak için aşılanın.
  • Standart korunma önlemlerinin eğitimlerini yapın ve uygulatın.
• Yakınlarınızı COVID-19 morbidite ve mortalitesinden koruyun. Korumada rol model olun.
  • COVID-19 ve mevsimsel gripten korumak için aşılatın.
  • COVID-19 ve mevsimsel gripten korumak için kalabalık, kapalı ortamlarda maske takmalarını sağlayın.
  • Öksürük ve ateşle seyreden bir sorunları olursa, klinik bakımın yanı sıra, bulaşma kaynağı olmamaları için ayırın, maske taktırın, ortamın sık sık havalandırılmasını sağlayın.
• Size başvuran sağlık hizmeti kullanıcılarını değerlendirirken COVID-19 ve grip dahil aşı ile önlenebilir hastalıklar açısından da değerlendirin. Gerekli önerilerde bulunun.

Sağlık yönetimine yönelik

• İmzacısı olduğumuz DSÖ Anayasası’na göre yönetme erki, halkın sağlığından sorumludur (12). COVID-19, grip ve morbiditeyi artıran sağlık sorunları için, öncelikle incinebilirliği yüksek grupları için; aşıları, tanı testlerini ve tedavi edici ilaçları erişilebilir kılın.
• COVID-19 için; test, hastalanma, aşılanma, sağlık hizmeti kullanımı ve ölüm verilerini şeffaflık içinde kamuoyuyla paylaşın. Bilgi paylaşmamanın yarattığı belirsizlik, infodemiye yol açar, salgın yönetimine ilişkin uyumu ve katılımı baskılar, aşı kararsızlığını artırır.

Halka yönelik

• COVID-19 ve mevsimsel gripten korunmak için aşılanın.
• COVID-19 ve mevsimsel gripten korunmak için kalabalık, kapalı ortamlarda maske takın.
• Öksürük ve ateşle seyreden bir sorununuz olursa, sağlık hizmeti alın, bunun yanı sıra, bulaşma kaynağı olmamak için olabildiğince ayrı durun, maske takın, bulunduğunuz ortamı sık sık havalandırın.

Medyaya yönelik

• Sağlık ile ilgili haberleri paylaşmadan önce, tabip odalarına, ilgili uzmanlık derneklerine danışın.
• Aşı haberleri hazırlama bildirgesini gözeterek haberlerinizi oluşturun (13).

Türk Tabipleri Birliği Aşı Çalışma Grubu

Türk Tabipleri Birliği Pandemi Çalışma Grubu

Türk Tabipleri Birliği Merkez Konseyi

Alıntı: ttb.org.tr

The post Türkiye’de COVID-19: Güncel Durum ve Öneriler appeared first on Hekimce Bakış.