BM Gıda Yardımı Programı Gazze Şeridi’nde neredeye her üç kişiden birinin günlerdir bir şey yemediği uyarısını yaptı.

Dünya Sağlık Örgütü 27 Temmuz’da yaptığı açıklamada yalnızca Temmuz’da 63 kişinin açlıktan hayatını kaybettiğini duyururken Gazze’deki sağlık bakanlığı o tarihten 30 Temmuz’a kadar 21 kişinin açlıktan öldüğünü açıkladı.

Böylece çatışmalar başladığından beri gıda yetersizliği nedeniyle ölenlerin sayısı 154’e çıktı. Bunların 89’u çocuktu.

ABD Başkanı Donald Trump da, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun böyle bir şey olmadığında ısrar etmesine karşın “Gazze’de gerçek bir açlık var” dedi.

Gazze’de kıtlık yaşandığını reddeden İsrail, bölgeye yardım girebilmesi için “yerel taktik aralar” verileceğini belirtti.

Fakat BM’nin İnsani Yardım Yetkilisi Tom Fletcher, kıtlık sorununun çözülmesi için “büyük miktarlarda” gıdaya ihtiyaç duyulduğunu belirtti.

BM Filistinli Mültecilere Yardık Kuruluşu UNRWA Gazze’deki her beş çocuktan birinin yetersiz beslendiğini ve vakaların her geçen gün arttığını söylüyor.

BM de gıda kıtlığı nedeniyle yorgun düşen insanların hastanelere yatırıldığını ya da sokaklarda bayıldıklarını bildirdi.

BM henüz bölgede açlık yaşandığı ilanı yapmasa da IPC bölgenin kritik açlık riskiyle karşı karşıya olduğunu belirtiyor.

Kıtlık nedir ve ne zaman ilan edilir?

IPC ölçeği
IPC ölçeği akut gıda güvensizliğini değerlendirmek için belirlenen küresel standart

Entegre Gıda Güvenliği Aşama Sınıflandırması (IPC) bir halkın mali açıdan karşılanabilir ve besleyici gıdaya erişimde yaşadığı zorlukları tanımlamak için kullanılan küresel bir standart.

En yüksek dereceli Aşama 5 kıtlık için aşağıdaki kriterlerin karşılanması gerekiyor:

• Hanelerin % 20’sinin aşırı gıda kıtlığı yaşaması
• Çocukların en az % 30’unun akut yetersiz beslenme çekmesi
• Her gün, 10 bin kişi başına en az iki yetişkinin ya da dört çocuğun doğrudan açlık nedeniyle ya da yetersiz beslenme ve hastalık nedeniyle ölmesi.

IPC’nin 12 Mayıs’ta basılan raporunda Gazze’deki halkın tümünün kriz (Aşama 3) ve üzerini yaşadı söylenmişti.

Mayıs-Eylül 2025 arasında da yaklaşık 500 bin kişinin facia düzeyinde gıda güvensizliği (Aşama 5) yaşayacağı tahmin edildi.

Kuruluş son raporunda da binlerce çocuğun yetersiz beslendiğini ve en küçük yaştakiler arasında açlık bağlantılı ölümlerin arttığını vurguladı ve Gazze’de “şu anda kıtlık yaşandığını” belirtti.

IPC ayrıca, Gazze’ye havadan gıda yardımının “insani faciayı” önlemeye yeterli olmayacağını kaydetti.

IPC “Gazze Şeridi’nde şu anda en kötü kıtlık senaryosu yaşanıyor. Gazze’ye derhal ve engelsiz insani erişim, hızla artan açlık ve ölümlere engel olmanın tek yolu” dedi.

Şartlar oluştuğunda kıtlık ilanı genelde BM tarafından yapılıyor. Bazen de ilgili ülkenin hükümeti ve insani yardım kuruluşlarıyla birlikte.

Gazze’nin kuzeyineki Zikim sınır kapısından gelen un çuvallarını taşıyan Filistinliler. Kaynak,Majdi Fathi/NurPhoto/Getty Images
Fotoğraf altı yazısı,Gazze’nin kuzeyineki Zikim sınır kapısından gelen un çuvallarını taşıyan Filistinliler.
Açlık sırasında insan bedenine ne oluyor?
Açlık uzun bir süre gıda alınmaması üzerine ortaya çıkıyor ve en temel görevlerini yerine getirmeye yetecek kalori alınmadığı anlamına geliyor.

Vücut genelde gıdayı glikoza çeviriyor. Fakat gıda alınmadığında, kan akışına glikoz gönderebilmek için karaciğer ve kaslardaki glikojeni tüketmeye başlıyor.

Bu kaynaklar da tükendiğinde de vücut yeterli enerji üretmek için depolanmış yağı ve en nihayetinde de kas kütlesini kullanıyor.

Açlık, akciğerlerin, midenin ve üreme organlarının küçülmesine neden olabiliyor ve beyni de etkileyip halüsinasyonlara, depresyona ve kaygı bozukluğuna yol açıyor.

Bazı insanlar doğrudan açlıktan ölürken akut yetersiz beslenme yaşayanlar, bağışıklık sisteminin aldığı hasar yüzünden, sıklıkla solunum ve sindirim sistemi enfeksiyonlarından hayatını kaybediyor.

Ayrıca açlık, her insanı farklı etkileyebiliyor.

Glasgow Üniversitesi’nden beslenme uzmanı Profesör Charlotte Wright “Birden ağır derecede yetersiz beslenme yaşıyor hale gelmezsiniz. Bu çocuklar daha önce kızamık, ishal ya da benzer bir hastalık geçirmiş olabilirler” diyor.

“Daha önce sağlıklı olan ve şimdi açlık çekmeye başlayan çocukların hala varsa yemek yiyebilecek ve sindirebilecek enerjileri var. Diğerleri ise yitip, gidecek.”

Yetersiz beslenme bebekleri ve çocukları nasıl etkiliyor?
Çocukluk sırasında gıda sıkıntısı yaşamanın tüm yaşama yansıyan etkileri olabiliyor. Bunlara bilişsel gelişmenin engellenmesi ve bodurluk da dahil.

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) bodurluğu çocukların kötü beslenme, tekrarlanan enfeksiyonlar ve yetersiz psikososyal uyarılma nedeniyle engellenen büyüme ve gelişme olarak tanımlıyor. Sıklıkla bu çocuklar yaşlarından beklenenden daha kısa boylu oluyor.

WHO ayrıca, yetersiz beslenen kadınların da büyük ihtimalle yetersiz beslenmiş bebekler dünyaya getireceğini söylüyor.

BM çocuklalara yardım kuruluşu UNICEF de gebelik döneminde yetersiz beslenmenin anemi, pre-eklampsi, kanama ve anne ölümlerine yol açabileceğini belirtiyor.

Ayrıca ölü doğum, düşük kilolu doğum, aşırı zayıflık ve çocuklarda gelişmenin gecikmesine de neden olabiliyor.

Yetersiz beslenen anneler ayrıca, bebekleri için yeterli derecede besleyici anne sütü üretemiyor.

Sınır Tanımayan Doktorlar örgütünden, yetersiz beslenen çocukların tedavisi konusunda uzman Dr. Nuradeen Alibaba, etkinin ömür boyu sürebileceğini söylüyor:

“Bodurluk geri çevirilemiyor. Yani yetersiz beslendikleri dönem geride kalmış olsa bile kısa boylu kalıyorlar ve bu büyük bir dezavantaja yol açıyor. Sıklıkla kalıcı öğrenme zorlukları da yaşanıyor ama okula başlayana dek açıkça görülemeyebiliyor.

“Yetersiz beslenme aynı zamanda bağışıklık sistemini baskılıyor ve enfeksiyonlara çok açık hale geliyorlar.

“Çok insanın tam anlamıyla anlamadığı bir şey de, kız çocuklarında ileride kısırlığa yol açabilecek bir yetersiz beslenme seviyesinin bulunması. Bu kadınlar doğum yapabilseler de, büyük olasılıkla prematüre bebekler dünyaya getirecek.”

Bir başka olası komplikasyon da kemik erimesi:

“Kırılgan kemikler yaşamın ilerleyen safhalarında o kadar kırılgan hale getirebilir ki, vücut ağırlıklarını yeterli oranda taşıyamayabilirler. Yani küçük bir olay bile kemiklerde kırığa ve çatlağa yol açabilir.”

Aralarında çocukların da bulunduğu Filistinliler tencereleriyle gıda yardımı almaya çalışıyor.

Yetersiz beslenme nasıl tedavi edilir?
Profesör Wright “Bu krize çözüm için iki yaklaşıma ihtiyaç var. Hem Gazze’ye daha çok gıda girmesi, hem de tedavi amaçlı ve daha pahalı tedaviye yönelik gıdanın girişi” diyor:

“Gıda acilen çocuklara ve annelerine yönlendirilmeli.

“Emzirme küçük bebekler için en güvenli hijyenik yöntem. Fakat bebeğini emzirebilmesi için anneleri de doyurmalısınız. Bu da gerçekten büyük bir zorluk. Gıdanın erkekler yerine onlara ulaşması gerek.

“Çocuklara ve kadınlara öncelik verilmesi gerek ve üstelik o kadar büyük bir şeye de ihtiyaç duymuyorlar.”

Aynı zamanda bir tıp doktoru olan BBC Arapça Sağlık Muhabiri Smitha Mundasad yetersiz beslenmenin bir dizi yıkıcı etkiye yol açabileceğini söylüyor. Özellikle de çocuklar için. Üstelik tedavisi de basit değil.

İnsanların arık bir şey yutamadığı ağır vakalarda bir hastanedeki özel formüllü mamaların kullanılması ve enfeksiyonlara ve diğer potansiyel hastalıklara karşı başka tedaviler görmeleri gerektiğini söylüyor:

“Bazı vakalarda, birini çok çabuk ya da yanlış bir gıdayla doyurmak tehlikeli olabilir.

“Yani yanıt sadece gıda alınması değil, doğru gıdanın alınması ve bunu destekleyecek bir sağlık sistemi bulunması.”

Alıntı: bbc.com

The post Gazze’de açlık: Açlık vücuda neler yapıyor? appeared first on Hekimce Bakış.

Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı’na (IARC) göre obezitenin 13’den fazla kanserin oluşumunda rolü var. Yağ ve hayvansal kaynaklı protein içeriği yüksek, lif içeriği düşük Batı tarzı diyetse, obeziteye zemin hazırlıyor. Batı tarzı beslenme, obeziteden bağımsız bir risk faktörü.

Medikal onkoloji uzmanı Prof. Dr. Mustafa Özdoğan, “Kansere neden olma kapasitesine en çok sahip çevresel faktör sigara, hemen arkasından obezite geliyor. Fakat obezitenin, tüm dünyada birincil kanser etkeni olacağı tahmin ediliyor” dedi.

Son çalışmalara göre obezite sorunu yaşayan kadınlarda kanser görülme ihtimali normal kilolu olanlara göre yüzde 40 daha fazla. Kadınlarda obezite ilişkili kanserler bağırsak, mesane, rahim, böbrek, pankreas, yemek borusu ve özellikle menopoz sonrası görülen meme kanserleri.

Aşırı kilolu olmanın erkeklerde kolon ve rektum, böbrek ve özofagus (yemek borusu) kanseri ve pankreas kanseri dahil birçok kanser gelişiminde riski arttırdığı biliniyor. Ayrıca safra kesesi ve karaciğerde kanser gelişme riskini artırabilir ve Hodgkin dışı lenfoma, multipl miyelom ve prostat kanseri riskinde etkin rol oynayabilir.

Doğal öldürücü hücrelerin yolunu yağ tıkıyor
Çok sayıda klinik araştırmanın kanser ve sağlıksız beslenme üzerine odaklandığını hatırlatan Özdoğan, “Kilolu bireylerin düzenli beslenme ve egzersiz sonucu zayıflamasıyla kanser risklerinde azalma olduğu gösterildi. Kilo artışıyla kanser ilişkisinde suçlanan en önemli mekanizma insülin direnci ve insülin benzeri maddenin aşırı salınması. Kilo veren ve sağlıklı yaşama adım atan bireylerde bu mekanizma tersine dönüyor. Rafine ve işlenmiş gıdalar, yüksek glisemik indeks ve fast-food ile karakterize batı tarzı beslenme, kanser için obeziteden bağımsız bir risk faktörü.”

Obezite ve kanser ilişkisi bilimsel kanıtlarla gösterilmesine karşın, bu ilişkinin kanserleşmeye nasıl katkı sağladığı tam olarak aydınlatılamamıştı. Kasım 2018’de Nature Immunology’de yayımlanan çalışmada, obezitenin bağışıklık sistemi hücrelerini tümörlere karşı nasıl etkisiz hale getirdiği keşfedildi. Bağışıklık sistemimizin normal şartlar altında kanserli ve kanserleşmeye başlayan hücreleri tanıma ve yok etme yeteneğine (immün takip) sahip olduğunu hatırlatan Özdoğan, şöyle devam etti: “Kanserleşme sırasında, kanserli hücre bağışıklık sisteminden kaçma mekanizmaları geliştirebiliyor. Araştırmada, obeziteli bireylerde, kanser hücreleriyle mücadele eden doğal öldürücü hücrelerin yağ ile tıkandığı gözlendi. Bu hücrelerin tümöre bağlansa bile yok etme özelliklerini kaybettikleri görüldü. Bu hücrelerde yağ birikmesi engellendiğinde, hücrelerin tekrardan tümör savaşçı özellik kazandığı tespit edildi.”

Batı tarzı diyet, ‘değiştirilebilir’ risk faktörü
Onkoloji diyetisyeni Dr. Dilşat Baş, batı tarzı diyetin, besin öğesi içeriği, pişirme teknikleri, şeker içeriğiyle ve obezite artışı üzerindeki etkisi nedeniyle birçok kanser türü için ‘değiştirilebilir’ risk faktörleri arasında yer aldığını söyledi ve ekledi: “Kanserden korunma stratejileri içinde, batı tarzı diyet mücadelenin en yoğun verilme gereken alan.”

Baş obezitenin başlı başına kronik inflamatuar (vücudun gösterdiği bir tepki, iltihap, yangı) süreç olduğunu söyledi: “Aynı zamanda kan şekerinin, obez bireylerde bağırsak mikrobiyotasının bozulması gibi bir dolu neden sayabiliriz.”

Sağlıklı beslenme ve bunun bir alışkanlık olarak sürdürülmesi kanserden korunma üzerinde yüzde 30-35 oranında etkili. Bunun tersi de mümkün.

Baş, “Sağlıklı beslenmeyi hem sağlıklı beslenme tabak modelinin benimsenmesi hem de sağlıklı hazırlama, pişirme ve saklama yöntemlerinin kullanılması şeklinde tarif edebilirim” dedi.

Baş’ın verdiği bilgiye göre besinler sağlıklı bile olsa pişirilirken zararlı hale getirilebiliyor. Örneğin karnabahar sağlıklı bir sebze ancak kızartılırsa, yağın yakılmasıyla kanser yapıcı kimyasallar oluşabiliyor.

Nitrit ve nitrat içeriği nedeniyle işlenmiş et ürünlerinin de kanseri tetiklediği biliniyor. Tuz oranı yüksek yiyecekler, salamuralar, turşular mide kanserinin risk faktörleri arasında yer alıyor. Ayrıca doymuş yağ, basit şeker içeriği yüksek besinler de kanser riskini artırıyor.

‘Akdeniz diyeti güvenli liman’
Baş gerek güncel çalışmaların sonuçları gerekse literatür çalışmalarının güvenilir liman olarak Akdeniz diyetini işaret ettiğini söyledi.

Akdeniz diyeti, baklagiller, tahıllar, yağlı tohumlar, meyve ve sebzelerden zengin; kırmızı et, işlenmiş et ve rafine şekeri kısıtlayan bir diyet. Diyetin içerdiği yağın çoğunlukla zeytinyağından gelmesi önerilirken, ılımlı miktarlarda süt ve süt ürünleri, yumurta, balık ve beyaz et de içeriyor.

Yeri gelmişken hatırlatalım: Son 60 yıldaki çalışmalarla Akdeniz diyetinin sadece kanser değil, kalp hastalıkları, diyabet, Alzheimer gibi nörodejeneratif hastalıklara karşı koruyucu olduğu kanıtlandı.

Peki vejetaryenlik, veganlık ile kanser arasında ilişki var mı? Riski azaltıyor mu? Baş bu soruya şu yanıtı verdi: “Beslenme denge üzerinde kurulu. Diyetinizden bir besini çıkardığınızda veya uzaklaştırdığınızda onun yerini neyle doldurduğunuz önemli. Boşluklar doğru ya a hatalı bir takım tamamlayıcılarla dolacaktır. Bu bağlamda vejetaryenlik ve veganlığı kanserden koruyucu diyet modelleri değil, bir felsefe olarak görmek daha doğru. Tabi ki bitki bazlı beslenme sağlıklı öğelerinin ve lifin alımını artıran bir beslenme modeli ama boşlukları unutmamalıyız.”

Tedavi sırasında aralıklı açlık iyi fikir değil
Aralıklı açlık (oruç diyeti) her derde deva gibi anlatılıyor. Bu modelin kanser gelişimiyle kanıtlanmış bir ilişkisi var mı? Baş bu soruya karşılık: “Kan şekeri regülasyonu ve obezitenin tedavisi kanserle mücadelede temel noktalar. Ancak bu diyet modelinin sanıldığı gibi iki öğün yemek yemekten ibaret olmadığını hatırlatmak isterim. Özellikle tedavi sürecindeki hastaların bu diyet modeline mesafeli durmasını tavsiye ederim. Yeterli beslenmenin iki öğüne sığdırılmaya çalışılması veya sığdırıldığını düşünmek tedavi sürecindeki hastalar için çok gerçekçi bir yaklaşım değil. Her durumda mutlaka sağlık profesyonelleri ile değerlendirmesi ve mutlaka bir diyetisyen eşliğinde yapılması önemli.”

‘Riski azaltayım derken, artırmayın’
En çok merak edilen konulardan biri vitamin, mineral takviyeleri içinde kanserden koruduğu kanıtlanmış olanlar var mı? Baş bu konuya temkinli bakıyor: “Bıçak sırtı bir konu. Eksikliği klinik ve kan bulgularıyla tespit edilmemiş vitamin ve minerallerin kontrolsüz kullanımını önermiyoruz. Bazen riski azaltalım derken arttırmak mümkün. En güzel örneği sigara içenlerde beta karoten takviyesinin akciğer kanseri riskini arttırmasıyla ilişkili çalışma. Vitamin ve mineral kullanımı bireysel değerlendirmeyle karar verilebilecek hassas bir konu.

Son yılların ‘moda’larından probiyotik, prebiyotiklerin kanserden koruyucu etkisi merak edilen konulardan biri. Baş bunun net olmadığını, çalışmalar baş döndürücü bir hızla devam ettiğini belirterek, “Kanser tedavi sürecindeki hastalarda probiyotik kullanımını önermediğimizi üzerine basarak söylemek isterim. Prebiotik için de mutlaka bireysel öneri almalarını öneririm” yanıtını verdi.

Alıntı: diken.com.tr

The post Batı tarzı diyet obeziteye, o da kansere zemin hazırlıyor appeared first on Hekimce Bakış.

Dünya Sağlık Örgütü’nün verilerine göre, her 3 kişiden birinin Obezite’den muzdarip olduğu Türkiye, Obez sayısında Avrupa’da birinci, dünyada ise dördüncü sırada.

Bursa Tabip Odası Sürekli Tıp Eğitimleri sürüyor. Doç. Dr. Pınar Şişman, dünyada gittikçe daha fazla insanın muzdarip olduğu Obezite konusunda bir sunum yaptı. 25 Ekim 2022 Salı günü, Bursa Akademik Odalar Birliği’nde bulunan Türkan Saylan Toplantı Salonu’nda gerçekleştirilen etkinliğin ardından, BTO Başkanı Dr. Levent Tufan Kumaş, Doç. Dr. Pınar Şişman’a teşekkür plaketi takdim etti.

TÜM DÜNYADA HIZLI BİR ARTIŞ VAR

Tarihte aşırı kilolu olmanın toplumlarda sağlık ve zenginlik belirtisi olarak kabul edilirken, günümüzde ise açlık ve kıtlığın yerini büyük oranda aşırı beslenme ve aşırı kilonun getirdiği sağlık sorunlarının doldurduğunu belirten Doç. Dr. Şişman, Obezite’yi şöyle tarif etti: “Obezite vücut kompozisyonunda insan sağlığını olumsuz yönde etkileyecek düzeyde yağ miktarının artışıdır.” Obezite erişkinlerde, gençlerde ve hatta çocuklarda sıklığı giderek artan önemli bir sağlık sorunudur. Günümüzde tüm dünyayı etkileyen bir salgın haline ulaşmıştır.

TÜRKİYE’DE 3 KİŞİDEN 1’İ OBEZ

TTB Sürekli Tıp Eğitimi Kredilendirme Kurulu tarafından kredilendirilen etkinlikte bir sunum gerçekleştiren Dr. Şişman, Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre Türkiye’de her 3 kişiden birinin obez olduğunu belirtti. Türkiye’nin dünyanın en ‘obez’ ülkeleri sıralamasında dördüncü, Avrupa’da ise birinci olduğu bilgisini paylaşan Doç. Dr. Pınar Şişman, kadınlarda bu oranın daha fazla olduğunun altını çizdi.

TEŞHİSTE PEK ÇOK ETKEN VAR

Obezite gelişimine yol açan en önemli faktörler aşırı kalori tüketimi, sağlıksız beslenme ve hareketsizliktir. Bununla birlikte bazı hormonal ve genetik hastalıklar ve kullanılan bazı ilaçlar da obeziteye neden olabilir. Doç. Dr. Pınar Şişman, obeziteli bir birey değerlendirilirken obezitenin derecesinin belirlenmesi, obeziteye sebep olacak altta yatan bir hastalık olup olmadığının araştırılması ve obeziteye eşlik eden diyabet, hipertansiyon, kan yağlarında yükseklik, karaciğer yağlanması, kalp damar hastalıkları, inme, uyku apne sendromu gibi hastalıkların teşhis ve tedavisinin önemli olduğunu belirtti.

KİLO VERME HIZI DEĞİŞKENDİR

Tedavide kilo verme hızının kişiden kişiye değişebileceğini belirten Doç. Dr. Şişman, haftalık ortalama yarım ila 1 kilo arasında kilo kaybının beklendiğini, ilerleyen dönemlerde kilo kaybı hızının düşebileceğini sözlerine ekledi. Obezite tedavisinin kişi özelinde bireyselleştirilerek yapılmasının öneminden bahseden Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Pınar Şişman, gerekli durumlarda diyet ve fiziksel aktiviteye ilaveten ilaçların ve cerrahi yöntemlerin de obezite tedavisinde yeri olduğunu belirtti.

YAŞAM TARZININ DEĞİŞTİRİLMESİ ŞART

Kişinin damak tadına uymayan, yapımı zor, aşırı maliyetli diyet programlarının sürdürülebilir olmayacağını ifade eden Doç. Dr. Pınar Şişman, Obezite’nin ilk tedavisinin yaşam tarzı değişikliği olduğunu belirterek, “Beslenme alışkanlıkları değişmeden, hareketli bir hayat sürdürmeden Obezite’nin tedavi edilmesi çok zordur. Tedavi gerçekleşse bile bunun sürekli olarak kalması için hastanın yaşam tarzını değiştirmesi şarttır” ifadelerini kullandı.

The post Türkiye’de 3 Kişiden Biri Obez appeared first on Hekimce Bakış.

Hemen bir ilaca sarılmak en kolay çözüm ama hastalara zaman ayırıp iyi bir iletişim kurmak hekimlerin önde gelen görevi olmalı.
Hayat akıp gittikçe her alanda bazı kavramların değişmekte olduğunu görüyoruz. Tezgahtârlar “satış görevlisi”, kapıcı “apartman görevlisi” oldu. Bunları anlayabiliyoruz. İnsanların yaptıkları işi küçümsemenin alemi yok.

Dilin söyleyemediğini beden söyleyince

Özdemir Aktan Prof.Dr.

Tıpta ise hem tanımlar değişiyor, hem de yeni hastalıklar beliriyor. Öyle ya, eskiden “çok yaramaz çocuk, duvarlara tırmanıyor” dediklerimiz “hiperaktif”, “içine kapanık” diye tanımladıklarımız “otistik” oluverdi, içe dönüklük de “şizoid kişilik bozukluğu” gibi hastalıklara evrildi. Sözü edilen çocukların bazılarının tedaviye ihtiyacı olduğu bir gerçek ama, sınırlar o kadar belirsiz ki, bazen tedavinin abartıldığını düşünüyorum.

Bu konuyu derinden inceleyen bir kitap İş Bankası Kültür Yayınlarından çıktı: Utangaçlık (1). Yazar Christopher Lane bir kişilik özelliği olan utangaçlığın nasıl bir hastalık haline geldiğini tüm ayrıntıları ile anlatıyor. Psikiyatristler birçok diğer durumda olduğu gibi utangaçlığın da psikiyatrik çatışmalar veya toplumsal gerilimlerden değil de, beyindeki kimyasal bir dengesizlikten kaynaklandığına karar vermişlerdi. Böylece utangaçlık yeni adı ile “sosyal fobi” haline dönüşmüş. “Sosyal kaygı bozukluğu” tanımı ise durumun daha da ciddiyetle ele alınmasını öğütlüyor.

Kompulsif satın alma bozukluğu, aşırı yeme bozukluğu, kompulsif cinsel davranış bozukluğu, internet bağımlılığı da tedavi edilmesi gereken durumlar arasına hızla ilerliyor. İlaç firmaları bu genişlemiş pazardan memnun oluyor ve daha da genişlemesi için ellerinden geleni de, elbette, yapıyorlar.

Yıllar önce ülkede hekimlerin her tarafı ağrıyan hastalar için uydurduğu bir hastalık tanısı vardı: Damar damar üstüne binmesi. Damar damar üstüne binince neden ağrı yapıyor diye kimse de sormazdı. Bu durum şimdi uluslararası bir isme sahip oldu ve “fibromyalji” deniyor. Her hangi bir hastalığa bağlanamayan kas ve kemik ağrıları bu şekilde nitelendiriliyor. Tanıyı koyduracak bir laboratuvar veya radyolojik inceleme yok. Tamamen hekimin iki dudağının arasında.

Tedavide ağrı kesiciler ve antidepresanlar kullanılıyor ve bunların ne kadar işe yaradığı da tartışılır. Antidepresanların bu kadar yaygın kullanılması problemin psikolojik olacağını akla getiriyor elbette.

Stres tam olarak tanımlanamayan bir durum. Mutlaka ölüm, hastalık gibi nedenler gerekmiyor, günlük yaşamın tekdüzeliği de stres nedeni olabiliyor. Bu durumda insan vücudu bir şekilde alarm veriyor. Kimisinin başı ağrıyor, kulağı çınlıyor, kalbi sıkışıyor veya çarpıntısı oluyor, kimisinin de ağrıları oluyor. Bu durumu deneyimli bir meslektaşımız “Dilin söyleyemediğini, vücut söylüyor” şeklinde özetlemişti.

Benzer bir durum “spastik kolon” veya “irritabl bağırsak sendromu” olarak tanımlanan klinik tablo için de geçerlidir. Bu hastalarda karın ağrısı, şişkinlik ve zaman zaman olan ishal ve kabızlık şikayetleri vardır. Yapılan kolonoskopi, tomografi, kan tahlilleri hiçbir somut bulgu vermediğinde bunun “irritabl bağırsak sendromu” olduğuna kara verilir. Konuya uzak olanlar bu durumu ciddi bir sağlık sorunu olan “inflamatuvar bağırsak hastalığı” ile karıştırmasınlar lütfen.

Bu durumun da tanı yöntemi olmadığı gibi tedavisi de yok. Değişik diyetler, ne işe yaradığı tam olarak bilinmeyen ilaçlar, iyi bir uyku, egzersiz ve elbette antidepresanlar tedavide uygulanan yöntemler arasında. Hastaları bu sorunun ömür boyu devam edebileceğine ikna etmek ve kabullenmesini sağlamak da hekimin görevleri arasında.

Böyle bir ortamda “iyi hekimlik” kavramı daha da ön plana çıkıyor. Hemen bir ilaca sarılmak en kolay çözüm ama hastalara zaman ayırıp iyi bir iletişim kurmak hekimlerin önde gelen görevi olmalı. Bunu yapmak için de bilgi, deneyim ve sabır gerekiyor. Hastalara bu gibi sorunların alacağı bir hap ile düzelemeyeceğini anlatmak da hekimin işi. Mevcut sağlık ortamında bunu yapmak o kadar zor ki… Sonuçta en kestirme yol bir ilaç reçetesi yazmak oluyor.

1. Lane, C. Utangaçlık: Normal bir davranış tarzı nasıl hastalık haline geldi? Türkiye İş Bankası Yayınları, 2022.

Alıntı: t24.com.tr

The post Dilin söyleyemediğini beden söyleyince appeared first on Hekimce Bakış.

Bursa Tabip Odası Sürekli Tıp Eğitimleri sürüyor. Doç. Dr. Pınar Şişman, dünyada gittikçe daha fazla insanın muzdarip olduğu Obezite konusunda bir sunum yaptı. 25 Ekim Salı günü, BAOB Türkan Saylan Toplantı Salonu’nda gerçekleştirilen etkinliği ardından, BTO Başkanı Dr. Levent Tufan Kumaş, Doç. Dr. Pınar Şişman’a teşekkür plaketi takdim etti.

TÜRKİYE’DE 3 KİŞİDEN 1’İ OBEZ

TTB Sürekli Tıp Eğitimi Kredilendirme Kurulu tarafından kredilendirilen etkinlikte bir sunum gerçekleştiren Dr. Şişman, Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre Türkiye’de her 3 kişiden birinin obez olduğunu belirtti. Türkiye’nin dünyanın en ‘obez’ ülkeleri sıralamasında dördüncü olduğu bilgisini paylaşan Doç. Dr. Pınar Şişman, kadınlarda bu oranın daha fazla olduğunun altını çizdi. Doç. Dr. Pınar Şişman, ülkemizde son 12 yılda obezitenin yüzde 70 oranında artış gösterdiğini de sözlerine ekledi.

The post Obezite konusu bu etkinlikte konuşuldu appeared first on Hekimce Bakış.

Bursa Tabip Odası düzenlediği Sürekli Tıp Eğitimi etkinlikleriyle önemli konuları masaya yatırıyor. Sürekli Tıp Eğitimi Komisyonu’nun organize ettiği bu etkinlikte Obezite konusu konuşulacak. Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Pınar Şişman’nın konu hakkında değerlendirmelerde bulunacağı STE etkinliği, 25 Ekim 2022 günü saat 18.30’da Bursa Akademik Odalar Birliği’nde bulunan Türkan Saylan Toplantı Salonu’nda gerçekleştirilecek.

Türk Tabipleri Birliği Sürekli Tıp Eğitimi Kredilendirme Kurulu tarafından kredilendirilen etkinliğimize tüm üyelerimiz davetlidir.

The post Obezite, STE Etkinliğinde Konuşulacak appeared first on Hekimce Bakış.

6.000’den fazla yetişkini kapsayan yeni bir çalışmanın ön bulguları, tatla ilişkili genlerin besin seçimlerinin belirlenmesinde bir rol oynuyor olabileceğini ve bunun karşılığında kardiyometabolik sağlığı etkileyebileceğini gösteriyor. Yeni araştırma, beş tadın tamamının (tatlı, tuzlu, ekşi, acı ve umami) algılanmasına bağlı genetiğin, besin gruplarının tüketimi ve kardiyometabolik tehlike unsurlarıyla ne gibi bağlantılar sergilediğinin incelendiği ilk çalışmalardan biri.

Bulgular, beslenme kalitesini iyileştirmeye ve obezlik, tip 2 diyabet ile kardiyovasküler hastalıklar gibi beslenmeye bağlı kronik hastalıklarda tehlikeyi azaltmaya dönük kişisel beslenme rehberleri geliştirilirken tat algısını belirleyen genlerin de hesaba katılmasının önem taşıyabileceğini akla getiriyor.

Tufts Üniversitesi İnsan Yaşlılık ve Beslenme Araştırma Merkezinin Kardiyovasküler Beslenme Laboratuvarında doktora adayı olan Julie E. Gervis, “Tadın yiyeceğimiz şeyleri seçmeye ve dolayısıyla beslenme kalitesine yön veren ana etmenlerden biri olduğunu biliyoruz” diyor. “Tat algısının hesaba katılması, yetersiz besin seçimlerine yön veren unsurların belirlenmesiyle ve insanların bunun etkilerini nasıl en aza indireceklerini öğrenmesine yardım edilmesi yoluyla kişiselleştirilmiş beslenme danışmanlığını daha etkili hale getirebilir.”

Örneğin acı tat algısı kuvvetli kişiler turpgillerden daha düşük miktarda sebze yeme eğilimi sergiliyorsa, bu kişilere belli baharatları ilave etmeleri veya tat algılama profilleriyle daha güzel uyuşan diğer sebze tiplerini seçmeleri önerilebilir. “Çoğu kişi, belli besin seçimlerini neden yaptıklarını bilmiyor” diyor Gervis. “Bu yaklaşım, daha fazla kontrol kazanmalarına olanak tanıyabilecek bir rehber sağlayabilir.”

Gervis, bulguları Amerikan Beslenme Derneğinin dün sona eren yıllık toplantısı NUTRITION 2022 LIVE ONLINE‘da sundu.

Önceki çalışmalarda belirli grup insanlardaki tekil tatlarla ilişkili genetik unsurlar incelenmişse de, yeni çalışma geniş miktardaki ABD’li yetişkinin yer aldığı bir örnekte beş temel tadın tümünün incelenmesi bakımından benzersiz nitelikte. Araştırmada ayrıca tat algısından sorumlu genetik varyantların, belli besin gruplarının tüketilmesiyle ve kardiyometabolik tehlike unsurlarıyla ilişkili olup olmadığı da ilk defa değerlendiriliyor.

Bilim insanları, araştırma kapsamında daha önce yürütülen genom çapındaki ilişkilendirme çalışmalarına ait verileri kullanarak beş tadın her biriyle ilişkili genetik varyantları belirlemeye çalışmışlar. Bu bilgi yardımıyla, birçok genetik varyantın belli bir tadın algılanışı üzerindeki birikimli etkisinde tek bir tahmin sunan ve “poligenik tat puanı” olarak bilinen yeni bir ölçüt geliştirmişler. Poligenik tat puanının acı tatta daha yüksek olması, kişinin genetik olarak acı tatları algılamaya daha yatkın olduğu anlamına geliyor.

Araştırmacılar daha sonra Framingham Sağlık Çalışması’nda yer alan 6.230 yetişkinin poligenik tat puanlarını, beslenme kalitesini ve kardiyometabolik tehlike etmenlerini analiz etmiş. Tehlike etmenleri arasında bel çevresi, tansiyon, plazma glukozu, trigliserit ve HDL kolesterol yoğunlukları bulunuyor.

Genel olarak analizde, tatla ilişkili genler ile besin grupları ve kardiyometabolik tehlike unsurları arasında belli bağlantılar olduğu belirlenmiş. Veriler, acı ve umami tatlarla ilişkili genlerin besin seçimlerini etkileyerek beslenme kalitesinde özel bir rol oynayabileceğini ortaya çıkarmış. Tatlı tat ile ilişkili genlerin ise kardiyometabolik sağlıkta daha büyük önem taşıdığı görülmüş.

Örneğin araştırmacılar daha yüksek acı poligenik tat puanına sahip katılımcıların, daha düşük acı poligenik tat puanına sahip kişilere kıyasla haftada neredeyse iki porsiyon daha düşük tam tahıl tükettiğini keşfetmişler. Bilim insanları ayrıca daha yüksek umami poligenik tat puanı taşımanın, özellikle kırmızı ve turuncu sebzeler olmak üzere daha düşük miktarda sebze tüketilmesiyle ilişkili olduğunu ve tatlı poligenik tat puanının daha yüksek olmasının, genelde daha düşük trigliserit yoğunluklarıyla ilişkilendirildiğini gözlemlemişler.

Alıntı: https://popsci.com.tr/ne-yiyecegimize-genlerimiz-mi-karar-veriyor/

The post Ne Yiyeceğimize Genlerimiz mi Karar Veriyor? appeared first on Hekimce Bakış.

Beyaz et üretiminde hayvanlara verilen soya ve mısır yeminde genetiği değiştirilmiş olanlarının kullanımına yönelik karar Resmi Gazete’de yayımlandı. Alınan karar 10 yıl geçerli olacak şekilde belirlendi.

Beyaz Et Sanayicileri ve Damızlıkçıları Birliği Derneğinin başvurusu üzerine genetiği değiştirilmiş bazı mısır çeşitleri ve ürünlerinin hayvan yemlerinde kullanılmasına ilişkin karara Tarım ve Orman Bakanlığı’ndan izin çıktı. Konuya ilişkin biyogüvenlik kararları Resmi Gazete’de yayımlandı.

Buna göre, Bakanlık, BESD-BİR’in başvurusu üzerine, komite tarafından hazırlanan raporları değerlendirerek, genetiği değiştirilmiş MON87751 ve DAS-81419-2 soya çeşidi ve ürünlerinin yanı sıra MON87411 ve MZIR098 mısır çeşidi ve ürünlerinin hayvan yemlerinde belirlenen şartlara uyulması kaydıyla kullanılmasına onay verdi.

Genetiği değiştirilmiş söz konusu ürünlerin sadece hayvan yemlerinde, yem ya da yem ham maddesi olarak kullanılması gerekiyor. Kararların geçerlilik süresi 10 yıl olarak belirlendi.

Kararlarla, bu ürünlere ilişkin “ayırt edici kimlik, geçerlilik süresi, ithalatta uygulanacak işlemler, kullanım amacı, risk yönetimi ve piyasa denetimi için gerekli veriler, izleme, belgeleme ve etiketleme koşulları, ambalajlama, taşıma, muhafaza ve nakil kuralları, işleme, atık, artık arıtım ve imha koşulları, güvenlik ve acil durum tedbirleri, yıllık raporlamanın nasıl yapılacağı” başlıklarındaki hususlara uyulması zorunlu tutuldu.

Bakanlık, Livzym Biyoteknoloji Araştırma Geliştirme Sanayi ve Ticaret AŞ’nin başvurusu üzerine, Bilimsel Risk Değerlendirme Komitesi ve Sosyoekonomik Değerlendirme Komitesince hazırlanan raporları değerlendirerek, yem güvenirliği açısından risk teşkil etmeyen, modern biyoteknolojik yöntemlerle kapasitesi geliştirilmiş “Aspergillus oryzae” kullanılarak fitaz enziminin belirli hususlara uyulması şartıyla yem amaçlı üretimine de karar verdi.

Alıntı: https://www.birgun.net/haber/karar-resmi-gazete-de-tavuk-etinde-gdo-serbest-385801

The post Karar Resmi Gazete’de: Tavuk etinde GDO serbest appeared first on Hekimce Bakış.

Kinder çikolatalarda tespit edilen salmonella bakterisinin görüldüğü ülke sayısı 11’e vaka ise 151’e çıktı. GMO İstanbul Şubesi’nden yapılan açıklamada bakanlığın ülkedeki duruma dair şeffaf olmadığına dikkat çekildi.

SALMONELLA enfeksiyonu krizi büyüyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Belçika’da Kinder çikolata ürünlerinin fabrikasında salmonella bakterisi tespit edilmesinin ardından 11 ülkede 151 vaka bildirildiğini açıkladı. DSÖ, İngiltere’nin kendilerine salmonella enfeksiyonuyla ilgili 27 Mart’ta ilk defa bilgi verdiğini ve salgının 25 Nisan itibarıyla Kinder çikolatalarına dayandığını ifade etti.

Vakaların yüzde 89’unu 10 yaş altı çocukların oluşturduğu açıklanırken 21 vakada kusma, mide bulantısı ve kanlı ishal gibi ağır belirtilerin görüldüğü bilgisi paylaşıldı. Salmonella enfeksiyonu kaynaklı can kaybının yaşanmadığı belirtildi. Açıklamada, insan vücuduna bulaşan salmonella ile aynı genetik yapıya sahip bakterilerin Belçika’nın Arlon kentindeki Kinder fabrikasında, hammadde içeren bazı tankerlerde tespit edildiği aktarıldı. Fabrikada gerekli hijyen tedbirleri alınıp ürünlerdeki salmonella testinin negatif çıkması sonucu fabrikada üretilen Kinder ürünlerinin Avrupa’ya ve dünyaya dağıtıldığı kaydedildi.

Vakaların ülkelere göre dağılımı şöyle:

•İngiltere: 65

•Belçika: 26

•Fransa: 25

•Almanya: 10

•İrlanda: 15

•İsveç: 4

•Hollanda: 2

•Lüksemburg, Norveç, İspanya ve ABD’de ise birer vaka

ŞEFFAFLIKTAN UZAK

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Gıda Mühendisleri Odası (GMO) İstanbul Şubesi, çikolatalarda tespit edilen salmonella bakterisine ilişkin ülkede yürütülen sürece ilişkin bir açıklama yaptı. Açıklamada Tarım ve Orman Bakanlığı’nın şeffaflıktan uzak olduğu vurgulandı: “Daha olayın boyutu bilinmiyor, kamuoyu açıklaması da yok. Bakanlık bütün ihtimalleri göz önüne alarak halk sağlığını önceliğinde tutacak eylem planını şeffaf bir şekilde devreye almalıydı. Yeterli sayıda gıda mühendisinin Bakanlığın kontrol bünyesinde çalışması halinde sadece İstanbul’da değil tüm Türkiye’de okullarda, sahil marketlerinde, otoyollardaki outletler, AVM ve benzeri yerlerde taranması çok daha kolay ve hızlı olurdu.”

Öte yandan Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü, 19 Nisan’da, Kinder marka ürünlerin ithalatında salmonella analizi yapılması zorunluluğu getirmişti. Bazı Avrupa ülkeleri de salmonella salgınıyla arasında bir bağlantı olduğu şüphesiyle Kinder çikolata ürünleri geri çağrılmıştı.

Alıntı: https://www.birgun.net/haber/cikolata-vakasi-11-ulkeye-yayildi-385997

The post Çikolata ‘vakası’ 11 ülkeye yayıldı appeared first on Hekimce Bakış.

Sabah kahve içmeden güne başlayamayanlara iyi haber: Yapılan uzun vadeli bir çalışma, daha fazla kahve içmenin Alzheimer hastalığı tehlikesini azaltabileceğini ortaya çıkarmış.

Edith Cowan Üniversitesinde çalışan bilim insanları, yaşlanma üzerine yürütülen Avustralya Görüntüleme, Biyoişaretçiler ve Yaşam Şekli Çalışması’nın bir parçası olarak kahve tüketiminin, on yılı aşkın süre boyunca 200’den fazla Avustralyalının bilişsel gerileme oranını etkileyip etkilemediğini araştırmışlar.

Baş araştırmacı Dr. Samantha Gardener, elde edilen sonuçların kahve ve Alzheimer hastalığıyla ilişkili bazı önemli işaretler arasında bir bağlantı olduğunu gösterdiğini söylüyor.

“Çalışmanın başlangıcında hafıza zayıflaması bulunmayan ve daha fazla kahve tüketen deneklerde, hafif bilişsel gerileme dönemine geçme veya çalışma dönemi boyunca Alzheimer hastalığının oluşma tehlikesinin daha düşük olduğunu keşfettik. Alzheimer hastalığından önce sıklıkla hafif bilişsel gerileme görülüyor” diyor Gardener.

Daha fazla kahve içmek, özellikle planlama, öz kontrol ve dikkatin yer aldığı yürütsel işlevler olmak üzere bilişsel işlevin belli alanlarıyla ilişkili olumlu sonuçlar doğuruyor.

Daha fazla kahve tüketilmesi, beyindeki amiloid proteini birikiminin de yavaşlamasıyla ilişkilendirilmiş. Söz konusu protein, Alzheimer hastalığının gelişiminde önemli bir etmen.

Dr. Gardener daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulsa da, yeni çalışmanın ümitlendirici olduğunu ve kahve içmenin, Alzheimer hastalığının başlangıcını geciktirmeye yardımcı olmada kolay bir yol olabileceğini gösterdiğini söylüyor.

Çalışma altı gün önce Frontiers in Aging Neuroscience bülteninde yayımlandı.

Kaynak: https://popsci.com.tr/kahve-icmek-alzheimer-tehlikesini-azaltiyor/

The post Kahve İçmek Alzheimer Tehlikesini Azaltıyor appeared first on Hekimce Bakış.