İngiltere’de alkollü bir sürücünün çarpması sonucu yüzünde ağır hasarlar oluşan bir bisikletçi, Ulusal Sağlık Servisi’ne (NHS) bağlı bir merkezin ilk hastalarından biri oldu.

Ülkenin Güney Batı bölgesinin tamamına hizmet veren Bristol 3D (Üç boyutlu) Tıp Merkezi, üç boyutlu görüntüleme ile baskı işlemlerini gerçekleştiriyor.

Bu merkez, ileri dijital teknoloji ve uzman rekonstrüktif (yeniden yapılandırma) becerileriyle travma hastalarına bilimsel ve teknik destek sağlıyor.

Devon şehrinde yaşayan Dave Richards, kazadan sonra bu merkez sayesinde “çok daha rahat hissettiğini” söyledi.

Richards, Temmuz 2021’de Somerset’in Meare kasabasında iki arkadaşıyla birlikte bisiklet sürerken, arkadan gelen bir alkollü sürücünün çarpmasıyla ağır yaralandı.

75 yaşındaki Richards, “Sürücü hem alkollüydü hem de telefona bakıyordu. Arkadaşlarım savrularak kurtuldu ama çeşitli kemik kırıkları yaşadılar. Ben ise aracın altına sıkıştım ve vücudumun ve yüzümün bir yanında ciddi yanıklar ile sağ kaburgalarımda ezilme yaşadım,” dedi.

Bristol’deki Southmead Hastanesi’nde birçok rekonstrüksiyon ameliyatı geçiren ve farklı uzmanlık alanlarında rehabilitasyon gören Richards, hayatını yeniden kurmaya başladı.

Hâlâ Bristol 3D Tıp Merkezi’ne gitmeye devam eden Richards’a kısa süre önce yüz protezleri verildi.

Merkezin teknolojisiyle oluşturulan büyük bir göz çukuru (orbital) protezi ile boyun bölgesindeki yara izleri için özel ateller yapıldı.

Merkezde ayrıca Richards’ın yüzü 3D (üç boyutlu) taramayla dijital olarak kaydedilerek, onun dijital bir kopyası oluşturulabiliyor ve bu sayede protezler için kalıplar tasarlanabiliyor.

BBC’ye konuşan Richards, “Çoğu zaman insanlar fark etmiyor. Bu durumu dört yıldır yaşıyorum. Aslında çoğu şey kafamda. İnsanlar genelde fark etmiyor ya da bir şey demiyor ya da beni olduğum gibi kabul ediyorlar,” dedi.

Richards şöyle devam etti:

“Eğer sosyal olmak istiyorsam, aynaya baktığımda makul görünüyorsam kendimi çok daha rahat hissediyorum.”

Bristol 3D Tıp Merkezi, kentin dışındaki eski Frenchay Hastanesi sahasında Nisan ayında açıldı.

Bu merkez, yeni bir bilim ve teknoloji hizmetini tek bir çatı altında topluyor ve 200 santigrat dereceye kadar ısılarda kişiye özel ürünler yapabilen PEEK yazıcısını alan ilk NHS hastanelerinden biri oldu.

Merkezdeki özel bir planlama odasında oturan bireyin vücudu dijital olarak haritalanabiliyor.

Bu oda o kadar gelişmiş ki hareketli bebekleri bile tarayabiliyor.

Merkez, aynı zamanda başka birçok yeni uygulama alanı da buluyor.

Örneğin, hasar görmüş bir böbreğin 3D modeli sayesinde cerrahlar yalnızca alınacak kısmı değil, aynı zamanda kaçınılması gereken sinirleri ve kan damarlarını da görebiliyor.

Merkezin büyük kısmındaki ekipmanlar, North Bristol NHS Trust’ın resmi yardım kuruluşu olan Southmead Hastanesi Yardım Kuruluşu tarafından finanse edildi.

Alıntı: bbc.com

The post Kaza geçiren bisikletçiye üç boyutlu yazıcıyla yüz yapıldı appeared first on Hekimce Bakış.

Dijitalleşme her alanda olduğu gibi sağlık alanında da fayda sağlarken kişisel bilgilerin dijital alana aktarımı, hasta hakları, hasta mahremiyeti ve daha birçok konuda ihlallerin yaşanması da kaçınılmaz oluyor. Bilim Sağlık Haber Ajansı (BSHA) Türk Tabipleri Birliği (TTB) Özel Hekimlik Kolu’nun çalışma alanına giren ‘sağlıkta dijitalleşme ve ihlaller’ başlığında TTB Merkez Konseyi Başkanı Dr. Şebnem Korur Fincancı ile görüştü. TTB Başkanı Fincancı, yaklaşık bir ay önce ülkemizdeki vatandaşların hasta bilgilerinin yer aldığı bir dijital platformun başka bir ülkeye satışı haberiyle sarsıldığımızı, dijitalleşmenin çok hızlı bir değişim yarattığını, her alanda olduğu gibi sağlık alanında da dijitalleşmenin insanı bir hak öznesi olmaktan uzaklaştırdığını ifade etti.

TTB’nin Sorumluluğu Zayıflatılmaya Çalışıyor
Fincancı, TTB’nin sağlıkta dijital alan ihlalleri ile ilgili sorumluluğunun; dijital alanı denetlemek, konuyla ilgili hak ihlalleri, hasta mahremiyeti tespitleri doğrultusunda şikayetçi olmak, soruşturma talebinde bulunmak olduğunu ancak mahkemelere intikal eden bazı durumlarda ‘ifade özgürlüğü’ denildiğini söyledi. İfade özgürlüğü denilmesiyle de meslek örgütlerinin denetim yetkilerinin zayıflatıldığına vurguda bulunan Fincancı, “Bu denetimi biz TTB ve Tabip Odaları olarak yapmaya çalışırken bir yandan da Yüksek Onur Kurulu’nun aldığı kararlar bazen mahkemeler tarafından bozulabiliyor. İfade özgürlüğü olarak tanımlanıyor ya da suç niteliği taşımadığı, yetkimizin olmadığı gibi bir takım kararlar çıkabiliyor. Bu da meslek örgütünün denetim yetkisini zayıflatıyor. Bu tür kararlar meslek örgütlerinin değersizleştirilmesine neden oluyor” diye konuştu.

Dijitalleşme, İnsanın Hak Öznesi Olması Gerçeğini Aşındırıyor!
Türkiye’de ve dünya genelinde dijitalleşme, sosyal medya kullanımı, verilerin dijital ortamda paylaşılması, dijital pazarlama gibi pek çok konunun çok hızlı bir değişim yarattığına dikkat çeken TTB Başkanı Fincancı, sağlık alanında dijitalleşmenin olumlu ve olumsuz etkileri üzerine değerlendirmelerde bulundu. Fincancı, “Dijitalleşme sürecindeki gelişmelerden de çok öncesinden itibaren de genel olarak değerlerimizi, moral değerlerimizi toplum olarak ülkemizde ve tüm dünya genelinde de yitirmeye başladık. Değerler birbirine bağlıdır. Ve siz bazı değerleri koruyup, bazı değerleri sürdürme olanağına sahip değilsiniz. Neoliberal kapitalist sistemin bizim yaşam biçimimizi belirleyen postmodernizmi hayatlarımıza sokmasıyla birlikte hem dijitalleşme hem de diğer teknolojik değişimlerle biz bu değerlerin ciddi anlamda alt üst oluşunu yaşıyoruz. Hekimin hastasıyla iletişiminde, hastasının mahremiyetine gösterdiği özen de, bir insan olmaktan doğan saygınlığını tanımasında olması beklenen değerler ne yazık ki bu sistem içinde kaçınılmaz olarak ciddi anlamda aşınıyor” dedi.

İnsan Hak Öznesi Olarak Görülmemeye Başlandı
1970’li yıllar ve sonrasına yönelik çıkarımlarda bulunan TTB Başkanı Şebnem Korur Fincancı, “Haklar manzumesi içerisinde haklarımızla var olduğumuz bir sistem içerisinde olduğumuzu zannederken, o sistemin de bir taraftan çözülmesinin parçası olduk. İnsan bir hak öznesi olarak görülmemeye başlandı. Aslında toplum da birbirini bir hak öznesi olarak tanımlamaktan vazgeçti. Ve vazgeçtikçe de onun haklarını ihlal etmekte herhangi bir behis görülmemeye başlandı. Bu sadece sağlık alanında değil hukuk, mühendislik ve daha birçok alanda yaşanıyor. Dijitalleşmenin bir başka yönü de reklam tanıtım alanında kullanımıdır. Örneğin; sağlık alanında reklam asla kabul edilebilir bir durum değildir. Reklam konusunda katı kurallarımız vardır. Ama bunun da esnetilmeye çalışıldığına şahit oluyoruz. Özellikle son dönemde görsellik önemli denerek, hasta görüntülerinin paylaşıldığını, üstelik o hasta görüntülerinin paylaşılırken herhangi bir kimlik gizleme gibi yöntemlerin uygulanmadığı durumlarla karşılaşıyoruz. Türk Tabipleri Birliği’nin buradaki sorumluluğu bu değerleri korumak ve geliştirilmesini sağlamaktır” diye konuştu.

Özel Hekimlik Kolumuz İle İhlallerin Takipçisiyiz!
Dijitalleşme ile ilgili gerçekleştirilen çalışmalardan bahseden TTB Başkanı Fincancı şunları söyledi: “Özel hekimlik kolumuz bu konuda çalışmalar yapıyor çünkü daha çok özel hekimlik alanında ihmaller, ihlaller daha fazla gerçekleşiyor. Meslektaşlarımız, rekabetçi bir sistemde uygun olmayan bir takım görüntülerle karşı karşıya kalabiliyorlar. Bunların sınırları ne olmalı, dijital araçlar nasıl kullanılmalı, bunun tartışmaları da yürütülüyor. Bunun yanında bir denetim görevimiz de var. Bu tür durumları tarıyoruz. Tespit edildikçe Reklam Rekabet Kurumu’na bildiriliyor. Bir diğer yandan da soruşturma talebiyle, hekimlerin bağlı bulunduğu tabip odalarına bildiriliyor. Bununla ilgili sonrasında onur kurullarından ve yüksek onur kurulundan ceza almış meslektaşlarımız var.”

İfade Özgürlüğü Denilerek Meslek Örgütleri Zayıflatılıyor!
TTB olarak özel hekimlik alanındaki dijital platform aracılığıyla yaşanan ihlallere yönelik denetimler gerçekleştirdiklerinin altını çizen Fincancı, “Bu denetimi biz yapmaya çalışırken bir yandan da Yüksek Onur Kurulu’nun aldığı kararlar bazen mahkeme tarafından bozulabiliyor. İfade özgürlüğü olarak tanımlanıyor ya da suç niteliği taşımadığı yetkimizin olmadığı gibi bir takım kararlar çıkabiliyor. Bu da meslek örgütünün denetim yetkisini zayıflatıyor. Bu tür kararlar meslek örgütlerinin değersizleştirilmesine neden oluyor. Dijital alan ve dijital araçlar mutlaka denetlenmesi ve sınırları olması gereken bir alandır. Tabi ki dijital araçlar kullanılabilir, işlevsel olabildiği alanlar mutlaka söz konusudur. Hastaların kendi bilgilerine dijital ortamda ulaşabilmesi çok kıymetlidir. Ama yakın zamanda ülkemizdeki hasta bilgilerinin yer aldığı bir dijital platformun yabancı bir ülkeye satışıyla sarsıldık. Dolayısıyla bu kayıtların güvenliği de dahil olmak üzere, denetimin de çok güçlü olması gerekiyor. Ve hiçbir şekilde insan mahremiyetinin, insan haklarını ihlal edecek hiçbir bilgi ve görüntüyü ortamda bulundurmamak gerekiyor” diyerek açıklamasına son verdi.

Alıntı: bsha.com.tr

The post TTB Başkanı Dr. Fincancı İle Sağlıkta Dijitalleşme Üzerine Söyleşi appeared first on Hekimce Bakış.

Bilim insanlarından oluşan uluslararası bir ekip, sağlık alanında yapay zekanın kullanılmasının insan sağlığına tehdit oluşturduğunu açıkladı.

Bilim insanlarından oluşan uluslararası bir ekip, sağlık alanında yapay zekanın kullanılmasının tehdit oluşturduğunu vurgulayarak yapay zekalı bazı tanı cihazlarının koyu ten rengine sahip kişilerde yanlış sonuç verdiğini açıkladı.

İngiltere merkezli BMJ Global Sağlık Dergisi’nde dün yayınlanan bilimsel analiz çalışmasında yapay zekanın (AI), sağlık hizmetlerinde umut verici çözümler sunarken diğer taraftan insan sağlığına ve refahına yönelik bir dizi tehdit oluşturduğu ifade edildi. Bilim insanlarından oluşan uluslararası ekip çalışmaya dair yayınladıkları makalede, yapay zeka kullanılan bazı örneklerde insan sağlığı hakkında yanlış ve yanıltıcı sonuçlara dikkat çekti.

‘OKSİJEN SEVİYELERİNİ OLDUĞUNDAN FAZLA ÖLÇÜYOR’

Kandaki oksijeni ölçen cihazlarda kullanılan yapay zekanın, daha koyu tenli hastalarda kandaki oksijen seviyelerini olduğundan fazla gösterdiğini ve bunun da oksijen yetmezliği olan bir hastanın tedavi edilmemesine sebebiyet verdiği kaydedildi.

Bir diğer örnek ise yapay zekalı yüz tanıma sistemlerinin, daha koyu tenli deneklerde cinsiyeti yanlış sınıflandırma olasılığının çok yüksek olduğu belirtilerek “Ayrımcılığa maruz kalan popülasyonların bu nedenle sağlık hizmetlerinde yapay zekanın tüm faydalarından mahrum kalabilecekleri de gösterilmiştir” denildi. Makalenin yazarları olan bilim insanları, yapay zekanın sağlık sektöründe kullanılmadan önce kontrolü sağlayacak hukuksal düzenlemelerin geliştirilmesini tavsiye etti

Alıntı: gazeteduvar.com.tr

The post Bilimsel araştırma: Yapay Zekanın sağlık alanında kullanılması tehlikeli appeared first on Hekimce Bakış.

Ultrason görüntüleme, vücudun işleyişine güvenli ve girişimsiz bir pencere açarak hekimlere bir hastanın iç organlarının canlı görüntülerini sağlıyor. Eğitimli teknisyenler bu görüntüleri yakalamak için ultrason kalemlerini ve ölçüm cihazlarını manipüle edip ses dalgalarını vücuda yönlendiriyorlar. Bu dalgalar geri yansıyarak bir hastanın kalbinin, akciğerlerinin ve derinlerde yer alan diğer organların yüksek çözünürlüklü görüntülerini oluşturuyor.

Günümüzde ultrason görüntüleme için sadece hastanelerde ve doktorların ofislerinde kullanılan iri ve özel cihazlar gerekiyor. Fakat Massachusetts Teknoloji Enstitüsünde çalışan mühendislerin yeni tasarımı, bu teknolojiyi eczaneden alınan yara bantları kadar giyilebilir ve erişilebilir hale getirebilir.

Dün Science bülteninde yayımlanan bir makalede mühendisler, yeni bir ultrason bandının tasarımını sunuyorlar. Posta pulu boyutundaki bu cihaz vücuda yapıştırılarak, 48 saat boyunca iç organların sürekli ultrason görüntüsünü sağlıyor.

Bantları gönüllülere uygulayan araştırmacılar, cihazların önemli damarlar ile kalp, akciğerler ve mide gibi derindeki organların canlı ve yüksek çözünürlüklü görüntülerini ürettiğini göstermişler. Güçlü biçimde yapışmaya devam eden bantlar, gönüllüler aralarında oturmanın, ayakta durmanın, yürüyüş yapmanın ve bisiklet sürmenin de bulunduğu çeşitli faaliyetler gerçekleştirirken iç organlarda meydana gelen değişimleri yakalamış.

Alıntı: https://popsci.com.tr/vucudun-icini-goren-yeni-ultrason-bantlari/

The post Vücudun İçini Gören Yeni Ultrason Bantları appeared first on Hekimce Bakış.

Savaş alanlarında, uzun deniz yolculuklarında ve uzayda hekim kontrolünde cerrahi işlemler yapabilecek robotlar çok uzakta değil

Tıpta yapay zekânın kaçınılmazlığı

Özdemir Aktan Prof.Dr.

Ameliyat olup olmayacağınıza, ameliyat sırasında nasıl bir işlem yapılması ve ameliyat sonrası nasıl bir yol izlenmesi gerektiğine bir makine karar verebilir mi? Öncelikle artık hiçbir gelişmeye olmaz dememeyi öğrenmemiz gerek.

Daha önceki yazılarımdan birinde yapay zekânın, diğer alanlarda olduğu gibi, tıpta da nasıl kendine yer açmaya başladığından söz etmiştim. O yazıda yapay zekânın radyolojik bulguları belirlemede, kötü huylu deri tümörlerini saptamada deneyimli hekimlerden daha iyi performans gösterdiğini saptayan çalışmaların varlığını anlatmaya çalışmıştım.

Yapay zekâ özünde bir algoritmalar çalışması. Yüklenen veriler makinelere problem çözme, görüntü ve kelimeleri tanıma ve karar verme yeteneği kazandırabiliyor. Algoritma nedir diye merak edenler için söyleyeyim: Belli bir problemi çözmek veya belirli bir amaca ulaşmak için tasarlanan yol. Algoritmalar tıpta sıklıkla kullanılan araçlar. Belirli durumlarda hekimlere yol gösteren kılavuzlar olarak tariflenebilir.

Yapay zekâ cerrahların hayatına girecek mi sorusu henüz yanıt bulmadı. Ne olursa olsun yapay zekânın bir insan kontrolünde olması ve son kararları sorumlu hekimin vermesi gerektiği hep vurgulanıyor. Ama savaş alanlarında, uzun deniz yolculuklarında ve uzayda hekim kontrolünde cerrahi işlemler yapabilecek robotlar çok uzakta değil. İşte bu robotlara, eğer verilecekse, ne kadar otonomi verileceği tartışma konusu. Karar verme ve işlem yapma yetenekleri ile birlikte ortaya birçok etik ve yasal sorunlar çıkacaktır.

Yapay zekâ hasta bilgilerinin gizliliği ilkesine de ters düşüyor gibi. Yapay zekânın ilerlemesi, daha iyiye gidebilmesi için veriye gereksinim var. Şimdiki sistemlerde veriler önce üretici firmaya gidiyor ve nasıl davranılacağı bu firma yöneticilerince belirleniyor.

Ancak, yapay zekâ hastayla hiç ilgilenmiyor denilebilir: Hastanın veya ailesinin fikrini sormuyor, kültürel, dini, duygusal ve etik konularla ilgilenmiyor, sadece en iyi klinik değerlendirmeyi yapıyor.

Meme kanserleri için cerrahi seçenekler memenin tamamının veya sadece tümörlü alanın çıkartılması şeklinde. Memenin tamamen alınması daha garantili bir seçenek iken hasta olası risklere rağmen bir organını kaybetmek istemiyorsa bunu makine ile tartışması zor. Yapay zekâ muhtemelen böyle bir tartışmaya anlam veremeyecektir.

Biraz da olumlu tarafından bakalım: Bir cerrahın önünde üzerinde çalıştığı alanın üç boyutlu bir görüntüsüyle birlikte tüm anatomik detayların bulunması kötü mü olur? Bununla ilgili çalışmalar devam ediyor. Safra kesesi ameliyatlarında görüntüyü denetleyerek, emin ilerleme alanlarını belirleyip cerraha yol gösteren yapay zekâ çalışmaları ortaya çıkmaya başladı bile. Yapay zekâ ile birlikte cerrahi işlemlerin eğitimi de ayrı bir boyut kazandı.

Tüm bu gelişmeler hastaların yararına olacaksa, niye olmasın? Aşılması gereken bir diğer sorun da bu yeni teknolojilere sadece yüksek gelir düzeyindeki ülkelerde, yüksek gelir sahibi insanların ulaşabilmesi.

Kitaplarda ve filmlerde geleceğe yönelik hayallerin neredeyse hepsinin gerçekleştiğini görüyoruz. Jules Verne’in kitapları artık çok basit kaldı. James Bond’un ilk filminde Sean Connery kolundaki saatle konuşup arabasına direktifler verdiğinde çok şaşırmıştık. Beyindeki pıhtıyı yok etmek için sağlıkçıları ve bir denizaltıyı küçülterek damara enjekte etme fikri olağanüstü gelmişti (Fantastic Voyage, 1966). Her gelişme hayal edilerek başlıyor ve neler olacağını şimdiden tahmin etmek zor.

Alıntı: https://t24.com.tr/yazarlar/ozdemir-aktan/tipta-yapay-zekanin-kacinilmazligi,36053

The post Tıpta yapay zekânın kaçınılmazlığı appeared first on Hekimce Bakış.

İnsan ve makine arasındaki çizgi bulanıklaşmaya devam ediyor. Bilim insanları robotlar için insan benzeri bir cilt geliştirmek adına bir sonraki adımı attı.

Bilim kurgu gibi görünse de Matter dergisinde yayınlanan bir çalışmada araştırmacılar, insan gibi görünen ve hareket eden robotlar olması için deri dokusu geliştirdiklerini anlattı.

Tokyo Üniversitesi’nde mühendis olan ve aynı zamanda çalışmanın başındaki kişi Şoci Takeuçi, Insider’a “Canlı cilt dokusunun robotlar için bir kaplama malzemesi olarak kullanılabileceğini gösterdik. Bu sonuç, robotları daha insan gibi gösterme potansiyeline sahip.” dedi.

Cilt yapmak için ekip robotik bir parmağı, insan vücudundaki en büyük organ olan cildi oluşturan iki ana bileşen kolajen ve fibroblast çözeltisiyle dolu bir silindirde tuttu. Canlı hücrelerin kullanılması aynı zamanda robotlara cildin biyolojik işlevlerini, örneğin kendi kendini onarma ve suyu uzaklaştırma yeteneği kazandırdı.

Araştırma ekibi, bu teknolojinin daha çevik ve insan benzeri protezler yaratılmasına yardımcı olacağını, ayrıca cilt için kozmetik ürünler ve ilaç geliştirilmesi süreçlerini hızlandıracağını düşünüyor.

1,5 mm kalınlığında
Takeuçi’ye göre, bu cilt 1,5 mm kalınlığında ve yalnızca epidermis ve dermis katmanlarından oluşuyor. Bu katmanlar insan vücudundaki en üst iki cilt tabakasını temsil ediyor. Takeuçi, duyusal nöronlar, saç folikülleri, tırnaklar ve ter bezleri gibi bazı gelişmiş cilt özelliklerinin henüz bulunmadığını belirtiyor.

Takeuçi, “Cilt henüz mükemmel görünmüyor. Ancak robot hareket ettikçe, cilt gerilecek, büzüşecek ve kırışıklıklar ortaya çıkacak. Kişisel izlenimim, silikondan çok daha gerçekçi olacak.” diyor.

Robotik uzmanlar yıllardır daha fazla insan benzeri robotlar yaratmaya çalışıyorlar, ancak robotların gövdesi gibi pürüzlü yüzeylere uyum sağlayabilecek gerçek bir cilt elde edemediler.

Fikir nasıl ortaya çıktı?
Takeuçi bu teknolojiye nasıl ulaştıklarını şu sözlerle anlattı:

“Üç boyutlu bir makinenin hatlarına düz deri levhalar kalıplamak için yüksek beceriyle kesip dikebilen bir zanaatkarın ellerine sahip olmalısınız. Robotu çevreleyen cilt dokusunu doğrudan kalıplamak için bir doku kalıplama yöntemi geliştirdik ve bu, düz olmayan bir yüzeye sahip robotik bir parmakta dikişsiz cilt kaplamasıyla sonuçlandı.”

Olumsuz yanları mevcut
Canlı cilt kullanmanın da elbette eksi tarafları mevcut. Her şeyden önce bu robotik cildin doğal deriden daha zayıf olması gerçek dünyada büyük bir sorun. Ayrıca canlı bir doku olduğu için sürekli bir besin kaynağına ve atıkların temizlenmesine ihtiyaç var.

Bu amaçla Takeuçi ve ekibi, dokunun nasıl daha uzun süre hayatta kalabileceğini keşfetmeye, ayrıca saç kökleri ve ter bezleri gibi daha karmaşık cilt yapılarını dahil etmeye yönelik çalışmalar planlıyor.

Alıntı: https://tr.euronews.com/2022/06/10/japon-bilim-insanlar-robotlar-icin-canl-deri-gelistirildi

The post Japon bilim insanları robotlar için canlı deri geliştirildi appeared first on Hekimce Bakış.

23 bin 954 kişinin akciğer grafileri radyologlar ve beş değişik firmanın üretttiği yapay zekâ ile değerlendirilmiş ve hepsinde de radyologlardan daha doğru sonuçlar elde edilmiş Vücudunda benleri olmayan kimse yoktur herhalde. Bazılarında bu benler vücudun her tarafını sarmış da olabilir. Benlerin büyük bir yüzdesi zararsızdır ama deri kanserleri ve en önemlisi de melanoma basit benlerle karışabilir ve gözden kaçabilir. Deri kanserleri genelde masum seyirlidir ama melanoma için aynı şeyi söyleyemeyiz, öldürücü olabilir.

Yapay zekâ tıpta da kendine yer açıyor

Özdemir Aktan Prof.Dr.

Benlerim acaba kanser mi diyenler için yapay zekâ hizmete girmek üzere. Google, hastalar tarafından yüklenen görüntülere dayanarak cilt, saç ve tırnak durumlarını tespit etmeye yardımcı olmak için yapay zekâ kullanan bir araç geliştirdiğini duyurdu.

Vücudunuzdaki benlerin resmini çekiyorsunuz, Google’a gönderiyorsunuz ve sonuç geliyor. Israrla bu yöntemin tanı amaçlı olarak kullanılamayacağı ve bir hekime başvurulması gerektiği de vurgulanıyor ama kim dinler ki? Hekimler Google bilgileri ile kendileri ile yarışan hastalardan zaten muzdaripti, şimdi birkaç adım daha ileri geçiyor gibiyiz. Hekimlik gittikçe daha zor hâle geliyor.

Her şey bir yana gelişmenin önüne geçilemeceğini bilerek yapay zekânın adım adım hayatımıza ve tıp uygulamalarına yerleşeceğine kesin gözü ile bakabiliriz. Birçok alanda girdi bile.

2017 yılında saygın tıp dergilerinin başında gelen Nature’da bir çalışma yayımlandı. Yirmi deneyimli dermatologa klinik görüntüler gönderilerek görüntülerin iyi veya kötü huylu olduğu yönünde fikirleri sorulmuş (1). Araştırma özellikle melanoma tanısı için yapılmış. Aynı soru yapay zekâ ile donatılmış robota da sorulmuş ve çalışma gurubundan sadece bir dermatolog yapay zekâdan daha doğru tanı yüzdesine ulaşmış. Çalışma yapay zekâ ile yapılan bir incelemenin ortalama bir dermatologdan çok daha iyi ve güvenilir olduğunu göstermiş.

Benzer bir çalışma verem tanısı konulması amacı ile çekilen akciğer grafilerinin değerlendirilmesi için yapılmış. 23 bin 954 kişinin akciğer grafileri radyologlar ve beş değişik firmanın üretttiği yapay zekâ ile değerlendirilmiş ve hepsinde de radyologlardan daha doğru sonuçlar elde edilmiş (2).

Akıllı telefonlardan veya saatlerden kalp ritminin izlenmesi uygulamaya ilk giren işlem oldu. Bu yolla uzaktan izleme çok daha erken dönemde kalp ritm bozukluklarını ortaya çıkarabiliyor. Aynı yöntemle diyabeti olan hastaların kan şekerleri de sürekli olarak izlenebiliyor.

Peki, sorunlar yok mu? Tabii ki var. Bu alanda birçok firma üretim yapmaya başladı ve hangilerinin güvenilir olduğu sorgulanmaya başlandı. Ayrıca bu aygıtların düzenli olarak kontrol edilip ayarlarının yapılması gerekiyor.

Bu alanda yapılmış klinik çalışmalar az ve yetersiz olduğundan hekimler bu yeni uygulamaların üzerine sorgusuz sualsiz atlanmaması gerektiğini vurguluyorlar. Hekimlerin bu çekingenliklerinin altında gün gelip de robotların işlerini ellerinden alabilecekleri korkusunun yattığını da iddia edenler var elbette.

Medikal teknolojinin önümüzdeki yılların en önemli yatırım alanlarından biri, hatta birincisi olacağını tahmin edebiliriz. Üreticiler kalp ritmi, kan şekeri izlemi gibi uygulamaların kişinin hayat tarzını düzenlemesine yardımcı olarak bazı hastalıkları engelleyeceğini veya erken tanınmasını sağlayacağını savunuyorlar. Amaç bunları mümkün olduğu kadar geniş bir kitleye satmak olduğuna göre yirmili yaşlarda sağlıklı bir bireye de tavsiyede bulunmak etik sayılır mı? Kişisel verilerin saklanması da ayrı bir etik ve hukuki sorun oluşturuyor. Yanlış bir yönlendirme veya tanı sonrası ortaya çıkacak hukuki sorunlar nasıl çözülecek konusu da belirsiz.

Robotların günü gelince hekimlerin yerini alacağı söylentisi çok dillendiriliyor. Benim kanım bunun ancak tüm insanların yerini robotlar aldığında olabileceği şeklinde. Hekimlik sadece verileri değerlendirme olmadığından, duyguları olan ve zamanla değişebilen, deneyimlerinden öğrenebilen ve empati yapmasını becerebilen robotlar ortaya çıktığında iş değişebilir.

Bizim halkımızın böyle bir değişime pek hoş bakmayacağını düşünüyorum. Öyle ya, kime küfredip, bağırıp çağıracaklar. Bir robotu dövmenin ne zevki olabilir ki?

1. Esteva A, Kuprel B, Novoa RA et al. Dermatologist-level classification of skin cancer with deep neural networks. Nature 2017; 542:115–18.

2. Zhi Zhen Qin etal. Tuberculosis detection from chest x-rays for triaging in a high tuberculosis-burden setting: an evaluation of five artificial intelligence algorithms. Lancet 2021.

Alıntı: https://t24.com.tr/yazarlar/ozdemir-aktan/yapay-zeka-tipta-da-kendine-yer-aciyor,35491

The post Yapay zekâ tıpta da kendine yer açıyor appeared first on Hekimce Bakış.

Ali Çiftçi’nin kafatasına özel olarak üretilen titanyum kafatası parçacıkları nakledildi

İstanbul’da evinin penceresinden düşerek kafatasının yüzde 83’ü parçalanan 45 yaşındaki Ali Çiftçi, 3 boyutlu yazıcılarla hazırlanan implantlar sayesinde eski görüntüsüne kavuştu.

İstanbul’da yaşayan Ali Çiftçi, doğum gününde evine giren hırsız ile mücadele ettiği sırada üçüncü katta bulunan evinin penceresinden düştü. Çiftçi’nin vücudunda ve kafatasında büyük hasar meydana geldi. Kafatası yüzde 83 oranında zarar gören adam; aylarca süren yoğun bakım ve iki yıl boyunca girdiği birçok ameliyat ile birlikte hayata tutundu.

2 yılın sonunda Çiftçi’nin ağır hasarlı kafatası, büyük oranda eski haline getirildi. Çiftçi’nin kafasına, Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde Medikal Tasarım ve Üretim Merkezi tarafından özel olarak üretilen titanyum kafatası parçacıkları nakledildi. Eski görüntüsüne kavuşan Çiftçi, başına gelenleri ve sonrasında yaşadığı zorlu süreci AA’ya anlattı.

“Doktorlar mucize adam derdi”
Doğum gününde eşi ve iki çocuğuyla birlikte olduğu sırada eve hırsız girdiğini fark eden Ali Çiftçi, boğuşmanın ardından hırsızla birlikte camdan düşmüş; Çiftçi altta kalırken hırsızın onun üstüne düşmesi sebebiyle hırsızdarbe almadan kurtulmuştu. Daha sonrasında Çiftçi’nin üzerine basarak duvara tırmanan ve kaçan hırsız, o günden beridir de faili meçhul olarak kaldı.

Olayın ardından yaklaşık 6 ay yoğun bakımda kalan ve 2 yıl boyunca pek çok operasyona giren Çiftçi, yaşama tutunmayı başardı. Hayatta kalma şansının doktorlarca sadece yüzde 10 olarak görüldüğünü ifade eden Çiftçi,”Hastaneye gittiğim zaman doktorlar benim için ‘Mucize adam geldi.’ derlerdi. O zaman ne olduğunu doğru dürüst algılayamazdım çünkü çok ağrılarım vardı. Sürekli başım dönerdi, gözüm kararırdı. Kaldırımda hep en solda yürürdüm, düşersem arabalardan uzak olayım, arabaların altında kalmayayım diye düşünürdüm.” dedi.

“Tuhaf tuhaf bakıyorlardı”
Çiftçi, büyük oranda deforme olan kafa şekli sebebiyle, sağlık sorunlarına ek olarak bir de görünüşü kaynaklık bunalım yaşadığını söyledi. O zamanlar görünüşünden çok rahatsız olduğunu belirten Çiftçi, yaşadıklarını ve sokaktaki insanların ona karşı tutumunu şu sözlerle anlattı:

“Mikrop kapmamak için kafama devamlı şapka takardım ve dışarı çıktığımda beni görenler sürekli gülerdi, ‘Şuna bak.’ falan derlerdi. Kafatası parçalarının nakledildiği son ameliyattan sonra bunların hepsi geride kaldı. Şimdi çok iyiyim, kafam eski şekline kavuştu. Önceden insanlar tuhaf tuhaf bakıyorlardı, ‘Bu adamın kafası nasıl?’ diye konuşuyorlardı. Allah’a şükürler olsun sağlığıma kavuştum.”

“Öldü denilen insan şu anda çalışıyor”
Artık eski günlerde olduğu gibi çalışabildiğini belirten Çiftçi, “Talihsiz olay hiç yaşanmamış gibiyim. Sadece vücudumda platinler var. İşverenlerim bundan memnun, ben de memnunum. Elimden gelen gayreti gösteriyorum, hafta sonları ek mesai yapıyorum. Yani öldü denilen insan şu anda çalışıyor.” diye konuştu.

Alıntı: https://t24.com.tr/haber/kafatasinin-yuzde-83-u-parcalanan-adam-3-boyutlu-yazicilar-sayesinde-eski-goruntusune-kavustu,1031539

The post Kafatasının yüzde 83’ü parçalanan adam, 3 boyutlu yazıcılar sayesinde eski görüntüsüne kavuştu appeared first on Hekimce Bakış.

Bir robot ilk defa bir domuzun yumuşak dokusunda insan yardımı olmadan laparoskopik ameliyat gerçekleştirmiş. Johns Hopkins Üniversitesinde çalışan bir araştırma takımının tasarladığı Akıllı Doku Otonom Robotu (STAR), insanlarda yapılacak tam otomatik ameliyatlar yönünde atılan önemli bir adım niteliği taşıyor. (Laparoskopik ameliyatlarda, cilt üzerinde büyük kesikler açılmadan görüntüleme ya da cerrahi işlem yapılıyor.) Çalışma dün Science Robotics bülteninde yayımlandı.

Johns Hopkins Üniversitesi Whiting Mühendislik Fakültesinde çalışan yardımcı makine mühendisliği profesörü ve makalenin kıdemli yazarı Axel Krieger şöyle aktarıyor: “Bulgularımız, ameliyattaki en karmaşık ve hassas işlerden birini; bir bağırsağın iki ucunu yeniden birbirine bağlamayı otomatik hale getirebileceğimizi gösteriyor. İşlemi dört hayvan üzerinde gerçekleştiren STAR, aynı işlemi gerçekleştiren insanlara kıyasla çok daha iyi sonuçlar elde etti.”

Araştırmacıların geliştirdiği yeni robot, yüksek seviyede tekrarlı hareket ve kesinlik gerektiren bir işlem olan bağırsak anastomozunda (uç birleştirme) üstün başarı göstermiş. Bir bağırsağın iki ucunun birbirine bağlanması, bağırsak ameliyatlarının belki de en zorlu adımı. Bu işlem esnasında cerrahın yüksek hassasiyet ve kararlılıkla dikiş atması gerekiyor. En ufak bir el titremesi veya yanlış atılan dikiş, hasta için feci sonuçlar doğurabilecek bir sızıntıyla sonuçlanabilir.

Johns Hopkins Üniversitesinde elektrik ve bilgisayar mühendisliği profesörü olan Jing Kang ve Vaşington eyaletinde yer alan Ulusal Çocuk Hastanesinde görev yapan bilim insanlarıyla ortaklaşa çalışan Krieger, yumuşak dokunun dikilmesi için özel olarak tasarlanan görüş güdümlü bir sistem olan robotun geliştirilmesine yardım etmiş. Araştırmacıların geliştirdiği yeni sürüm, 2016 yılında bir domuzun bağırsaklarını başarıyla diken önceki modele dayanıyor. Fakat eski modelin bağırsağa erişmesi için geniş bir yarık açılması ve insanlardan yardım alması gerekiyormuş.

Araştırma takımı, yeni çalışmada otonomiyi ilerletmek ve cerrahi hassasiyeti artırmak üzere STAR’a yeni özellikler eklemiş. Söz konusu özellikler arasında özel dikiş araçları ve ameliyat alanının daha doğru şekilde görselleştirilmesini sağlayan son teknoloji görüntüleme sistemleri de bulunuyor.

Krieger’in aktardığına göre yumuşak doku ameliyatı, öngörülemez olması ve robotları hızlıca uyum sağlayarak beklenmedik engellerin üstesinden gelmeye zorlaması sebebiyle özellikle zor bir işlem. STAR ise ameliyat planını tıpkı insan bir cerrahın yapacağı gibi anlık şekilde uyarlayabilen yeni bir kontrol sistemine sahip.

“STAR’ı özel kılan şey, kendisinin plan yapabilen, uyum sağlayabilen ve yumuşak dokudaki ameliyat planını asgari insan müdahalesiyle yürütebilen ilk robot sistemi olması” diyor Krieger.

STAR’ı, Kang ve öğrencilerinin geliştirdiği yapısal ışık* tabanlı üç boyutlu bir endoskop ve makine öğrenimine dayalı bir takip algoritması yönlendiriyor. “Akıllı cerrahi robotların daha akıllı ve daha güvenli hale getirilmesi için üç boyutlu ileri bir makine öğrenim sisteminin gerekli olduğuna inanıyoruz” diyor Kang. (* Yapısal ışık: Belli bir ışık desenini sahneye yansıtma işlemi).

Krieger’e göre tıp alanı ameliyatlarda daha laparoskopik yaklaşımlara doğru ilerledikçe, bu gibi işlemler için tasarlanan otomatik bir robot sisteminden yardım almak da önem kazanacak.

“Robotik anastomoz yardımıyla, yüksek kesinlik ve yinelenebilirlik gerektiren ameliyat işleri cerrahi beceriden bağımsız olarak her hastada daha hassas ve daha kesin biçimde gerçekleştirilebilir.” diyor Krieger. “Yeni gelişmenin, hasta bakımından daha öngörülebilir ve daha istikrarlı sonuçlar doğuran demokratik bir ameliyat yaklaşımıyla sonuçlanacağını düşünüyoruz.”

Johns Hopkins Üniversitesinde çalışan takımda Hamid Saidi, Justin D. Opfermann, Michael Kam, Shuwen Wei ve Simon Leonard da bulunuyor. ABD Ulusal Çocuk Hastanesi Geçişken Üroloji bölümü başkanı Michael H. Hsieh de çalışmaya katkıda bulunmuş.

Yazar: Catherine Graham/Johns Hopkins Üniversitesi. Çeviren: Ozan Zaloğlu.

Alıntı: https://popsci.com.tr/bir-robot-ilk-defa-kendi-basina-yumusak-doku-ameliyati-yapti/

The post Bir Robot İlk Defa Kendi Başına Yumuşak Doku Ameliyatı Yaptı appeared first on Hekimce Bakış.

3 boyutlu yazıcı teknolojileri üzerine çalışma yürüten bilim insanları, kanser tedavisinde kullanılabilecek mikro robot üretti.

Kanser tedavisinde en çok kullanılan yöntemler arasında yer alan kemoterapi, bazı sağlık sorunlarını beraberinde getiriyor. Bilim insanları, 3 boyutlu yazıcılar ile ürettikleri mikro robot aracılığıyla kemoterapi ilaçlarını doğrudan kanser hücrelerine ulaştırabildiklerini açıkladı.

Kemoterapi ilaçları her ne kadar bölgesel kullanılabilse de doğrudan kanser hücrelerine yönlendirilemediği için birden fazla yan etkiye sebep olabiliyor. Geliştirilen teknoloji sayesinde kanser hastalarına optimum seviyede kemoterapi ilacı verilerek olası yan etkiler minimum seviyeye indirilecek.

Kanser hastalarına mikro robot ile kemoterapi ilacı verilebilecek
Endüstri, inşaat ve gıda sektöründe karşımıza çıkan 3 boyutlu yazıcılar, sağlık alanında da aktif olarak kullanılmaya başlandı. Biyomateryal olarak adlandırılan hidrojel malzemeden üretilen mikro robotlar, hayvan formunda oluşturularak daha hızlı hareket kabiliyeti elde edebiliyor.

Balık, yengeç ve kelebek gibi farklı hayvan tasarımlarıyla üretilen mikro robotlar, ilaç taşıyabilecek boşluklara sahip. İlaçlar için açılıp kapanabilen sistem geliştiren bilim insanları, mikro robotları manyetik hale getirmek için demir oksit nanoparçacıkları kullandı.

Laboratuvar testlerinde başarılı sonuç elde ettiklerini belirten ekip, “Nanoparçacıklardan oluşan ilacı mıknatıs kullanarak hedefe ulaştırmayı başardık. Mikro robotlar, hücredeki pH seviyesindeki değişikliği algılayarak otomatik olarak serbest bırakıyor.” ifadelerini kullandı.

Mikro robot sürüleriyle tedavi yöntemi geliştirileceğini belirten bilim insanları, “Yakında yüzebilir, yuvarlanabilir, emekleyebilir, yürüyebilir, kıvranabilir ve ilaçları doğrudan enjekte etmek için vücudumuzda takla atabilir mikro robot geliştirmeyi hedefliyoruz.” dedi.

Mikro robotlar, henüz damarlarımızda yüzmek için uygun değil. Mikro robotların daha küçük hale getirilmesi gerektiğini belirten ekip, vücutta gerçekleşen hareketleri görüntülemek için çalışmalara başladıklarını açıkladı.

YouTube’da yapılan çalışma ile ilgili video yayınlayan bilim insanları, çalışmaya ait detayların ACS Nano dergisinde yayınlandığını belirtti. Geliştirilen teknolojinin kanser tedavisi başta olmak üzere birçok alanda tedavi yöntemi olarak kullanılacağı söyleniyor.

Alıntı: https://shiftdelete.net/kanser-tedavisinde-yeni-donem-mikro-robot

The post Kanser tedavisinde yeni dönem: Mikro robot appeared first on Hekimce Bakış.