Dijitalleşme her alanda olduğu gibi sağlık alanında da fayda sağlarken kişisel bilgilerin dijital alana aktarımı, hasta hakları, hasta mahremiyeti ve daha birçok konuda ihlallerin yaşanması da kaçınılmaz oluyor. Bilim Sağlık Haber Ajansı (BSHA) Türk Tabipleri Birliği (TTB) Özel Hekimlik Kolu’nun çalışma alanına giren ‘sağlıkta dijitalleşme ve ihlaller’ başlığında TTB Merkez Konseyi Başkanı Dr. Şebnem Korur Fincancı ile görüştü. TTB Başkanı Fincancı, yaklaşık bir ay önce ülkemizdeki vatandaşların hasta bilgilerinin yer aldığı bir dijital platformun başka bir ülkeye satışı haberiyle sarsıldığımızı, dijitalleşmenin çok hızlı bir değişim yarattığını, her alanda olduğu gibi sağlık alanında da dijitalleşmenin insanı bir hak öznesi olmaktan uzaklaştırdığını ifade etti.

TTB’nin Sorumluluğu Zayıflatılmaya Çalışıyor
Fincancı, TTB’nin sağlıkta dijital alan ihlalleri ile ilgili sorumluluğunun; dijital alanı denetlemek, konuyla ilgili hak ihlalleri, hasta mahremiyeti tespitleri doğrultusunda şikayetçi olmak, soruşturma talebinde bulunmak olduğunu ancak mahkemelere intikal eden bazı durumlarda ‘ifade özgürlüğü’ denildiğini söyledi. İfade özgürlüğü denilmesiyle de meslek örgütlerinin denetim yetkilerinin zayıflatıldığına vurguda bulunan Fincancı, “Bu denetimi biz TTB ve Tabip Odaları olarak yapmaya çalışırken bir yandan da Yüksek Onur Kurulu’nun aldığı kararlar bazen mahkemeler tarafından bozulabiliyor. İfade özgürlüğü olarak tanımlanıyor ya da suç niteliği taşımadığı, yetkimizin olmadığı gibi bir takım kararlar çıkabiliyor. Bu da meslek örgütünün denetim yetkisini zayıflatıyor. Bu tür kararlar meslek örgütlerinin değersizleştirilmesine neden oluyor” diye konuştu.

Dijitalleşme, İnsanın Hak Öznesi Olması Gerçeğini Aşındırıyor!
Türkiye’de ve dünya genelinde dijitalleşme, sosyal medya kullanımı, verilerin dijital ortamda paylaşılması, dijital pazarlama gibi pek çok konunun çok hızlı bir değişim yarattığına dikkat çeken TTB Başkanı Fincancı, sağlık alanında dijitalleşmenin olumlu ve olumsuz etkileri üzerine değerlendirmelerde bulundu. Fincancı, “Dijitalleşme sürecindeki gelişmelerden de çok öncesinden itibaren de genel olarak değerlerimizi, moral değerlerimizi toplum olarak ülkemizde ve tüm dünya genelinde de yitirmeye başladık. Değerler birbirine bağlıdır. Ve siz bazı değerleri koruyup, bazı değerleri sürdürme olanağına sahip değilsiniz. Neoliberal kapitalist sistemin bizim yaşam biçimimizi belirleyen postmodernizmi hayatlarımıza sokmasıyla birlikte hem dijitalleşme hem de diğer teknolojik değişimlerle biz bu değerlerin ciddi anlamda alt üst oluşunu yaşıyoruz. Hekimin hastasıyla iletişiminde, hastasının mahremiyetine gösterdiği özen de, bir insan olmaktan doğan saygınlığını tanımasında olması beklenen değerler ne yazık ki bu sistem içinde kaçınılmaz olarak ciddi anlamda aşınıyor” dedi.

İnsan Hak Öznesi Olarak Görülmemeye Başlandı
1970’li yıllar ve sonrasına yönelik çıkarımlarda bulunan TTB Başkanı Şebnem Korur Fincancı, “Haklar manzumesi içerisinde haklarımızla var olduğumuz bir sistem içerisinde olduğumuzu zannederken, o sistemin de bir taraftan çözülmesinin parçası olduk. İnsan bir hak öznesi olarak görülmemeye başlandı. Aslında toplum da birbirini bir hak öznesi olarak tanımlamaktan vazgeçti. Ve vazgeçtikçe de onun haklarını ihlal etmekte herhangi bir behis görülmemeye başlandı. Bu sadece sağlık alanında değil hukuk, mühendislik ve daha birçok alanda yaşanıyor. Dijitalleşmenin bir başka yönü de reklam tanıtım alanında kullanımıdır. Örneğin; sağlık alanında reklam asla kabul edilebilir bir durum değildir. Reklam konusunda katı kurallarımız vardır. Ama bunun da esnetilmeye çalışıldığına şahit oluyoruz. Özellikle son dönemde görsellik önemli denerek, hasta görüntülerinin paylaşıldığını, üstelik o hasta görüntülerinin paylaşılırken herhangi bir kimlik gizleme gibi yöntemlerin uygulanmadığı durumlarla karşılaşıyoruz. Türk Tabipleri Birliği’nin buradaki sorumluluğu bu değerleri korumak ve geliştirilmesini sağlamaktır” diye konuştu.

Özel Hekimlik Kolumuz İle İhlallerin Takipçisiyiz!
Dijitalleşme ile ilgili gerçekleştirilen çalışmalardan bahseden TTB Başkanı Fincancı şunları söyledi: “Özel hekimlik kolumuz bu konuda çalışmalar yapıyor çünkü daha çok özel hekimlik alanında ihmaller, ihlaller daha fazla gerçekleşiyor. Meslektaşlarımız, rekabetçi bir sistemde uygun olmayan bir takım görüntülerle karşı karşıya kalabiliyorlar. Bunların sınırları ne olmalı, dijital araçlar nasıl kullanılmalı, bunun tartışmaları da yürütülüyor. Bunun yanında bir denetim görevimiz de var. Bu tür durumları tarıyoruz. Tespit edildikçe Reklam Rekabet Kurumu’na bildiriliyor. Bir diğer yandan da soruşturma talebiyle, hekimlerin bağlı bulunduğu tabip odalarına bildiriliyor. Bununla ilgili sonrasında onur kurullarından ve yüksek onur kurulundan ceza almış meslektaşlarımız var.”

İfade Özgürlüğü Denilerek Meslek Örgütleri Zayıflatılıyor!
TTB olarak özel hekimlik alanındaki dijital platform aracılığıyla yaşanan ihlallere yönelik denetimler gerçekleştirdiklerinin altını çizen Fincancı, “Bu denetimi biz yapmaya çalışırken bir yandan da Yüksek Onur Kurulu’nun aldığı kararlar bazen mahkeme tarafından bozulabiliyor. İfade özgürlüğü olarak tanımlanıyor ya da suç niteliği taşımadığı yetkimizin olmadığı gibi bir takım kararlar çıkabiliyor. Bu da meslek örgütünün denetim yetkisini zayıflatıyor. Bu tür kararlar meslek örgütlerinin değersizleştirilmesine neden oluyor. Dijital alan ve dijital araçlar mutlaka denetlenmesi ve sınırları olması gereken bir alandır. Tabi ki dijital araçlar kullanılabilir, işlevsel olabildiği alanlar mutlaka söz konusudur. Hastaların kendi bilgilerine dijital ortamda ulaşabilmesi çok kıymetlidir. Ama yakın zamanda ülkemizdeki hasta bilgilerinin yer aldığı bir dijital platformun yabancı bir ülkeye satışıyla sarsıldık. Dolayısıyla bu kayıtların güvenliği de dahil olmak üzere, denetimin de çok güçlü olması gerekiyor. Ve hiçbir şekilde insan mahremiyetinin, insan haklarını ihlal edecek hiçbir bilgi ve görüntüyü ortamda bulundurmamak gerekiyor” diyerek açıklamasına son verdi.

Alıntı: bsha.com.tr

The post TTB Başkanı Dr. Fincancı İle Sağlıkta Dijitalleşme Üzerine Söyleşi appeared first on Hekimce Bakış.

Bilim insanlarından oluşan uluslararası bir ekip, sağlık alanında yapay zekanın kullanılmasının insan sağlığına tehdit oluşturduğunu açıkladı.

Bilim insanlarından oluşan uluslararası bir ekip, sağlık alanında yapay zekanın kullanılmasının tehdit oluşturduğunu vurgulayarak yapay zekalı bazı tanı cihazlarının koyu ten rengine sahip kişilerde yanlış sonuç verdiğini açıkladı.

İngiltere merkezli BMJ Global Sağlık Dergisi’nde dün yayınlanan bilimsel analiz çalışmasında yapay zekanın (AI), sağlık hizmetlerinde umut verici çözümler sunarken diğer taraftan insan sağlığına ve refahına yönelik bir dizi tehdit oluşturduğu ifade edildi. Bilim insanlarından oluşan uluslararası ekip çalışmaya dair yayınladıkları makalede, yapay zeka kullanılan bazı örneklerde insan sağlığı hakkında yanlış ve yanıltıcı sonuçlara dikkat çekti.

‘OKSİJEN SEVİYELERİNİ OLDUĞUNDAN FAZLA ÖLÇÜYOR’

Kandaki oksijeni ölçen cihazlarda kullanılan yapay zekanın, daha koyu tenli hastalarda kandaki oksijen seviyelerini olduğundan fazla gösterdiğini ve bunun da oksijen yetmezliği olan bir hastanın tedavi edilmemesine sebebiyet verdiği kaydedildi.

Bir diğer örnek ise yapay zekalı yüz tanıma sistemlerinin, daha koyu tenli deneklerde cinsiyeti yanlış sınıflandırma olasılığının çok yüksek olduğu belirtilerek “Ayrımcılığa maruz kalan popülasyonların bu nedenle sağlık hizmetlerinde yapay zekanın tüm faydalarından mahrum kalabilecekleri de gösterilmiştir” denildi. Makalenin yazarları olan bilim insanları, yapay zekanın sağlık sektöründe kullanılmadan önce kontrolü sağlayacak hukuksal düzenlemelerin geliştirilmesini tavsiye etti

Alıntı: gazeteduvar.com.tr

The post Bilimsel araştırma: Yapay Zekanın sağlık alanında kullanılması tehlikeli appeared first on Hekimce Bakış.

Ultrason görüntüleme, vücudun işleyişine güvenli ve girişimsiz bir pencere açarak hekimlere bir hastanın iç organlarının canlı görüntülerini sağlıyor. Eğitimli teknisyenler bu görüntüleri yakalamak için ultrason kalemlerini ve ölçüm cihazlarını manipüle edip ses dalgalarını vücuda yönlendiriyorlar. Bu dalgalar geri yansıyarak bir hastanın kalbinin, akciğerlerinin ve derinlerde yer alan diğer organların yüksek çözünürlüklü görüntülerini oluşturuyor.

Günümüzde ultrason görüntüleme için sadece hastanelerde ve doktorların ofislerinde kullanılan iri ve özel cihazlar gerekiyor. Fakat Massachusetts Teknoloji Enstitüsünde çalışan mühendislerin yeni tasarımı, bu teknolojiyi eczaneden alınan yara bantları kadar giyilebilir ve erişilebilir hale getirebilir.

Dün Science bülteninde yayımlanan bir makalede mühendisler, yeni bir ultrason bandının tasarımını sunuyorlar. Posta pulu boyutundaki bu cihaz vücuda yapıştırılarak, 48 saat boyunca iç organların sürekli ultrason görüntüsünü sağlıyor.

Bantları gönüllülere uygulayan araştırmacılar, cihazların önemli damarlar ile kalp, akciğerler ve mide gibi derindeki organların canlı ve yüksek çözünürlüklü görüntülerini ürettiğini göstermişler. Güçlü biçimde yapışmaya devam eden bantlar, gönüllüler aralarında oturmanın, ayakta durmanın, yürüyüş yapmanın ve bisiklet sürmenin de bulunduğu çeşitli faaliyetler gerçekleştirirken iç organlarda meydana gelen değişimleri yakalamış.

Alıntı: https://popsci.com.tr/vucudun-icini-goren-yeni-ultrason-bantlari/

The post Vücudun İçini Gören Yeni Ultrason Bantları appeared first on Hekimce Bakış.

Savaş alanlarında, uzun deniz yolculuklarında ve uzayda hekim kontrolünde cerrahi işlemler yapabilecek robotlar çok uzakta değil

Tıpta yapay zekânın kaçınılmazlığı

Özdemir Aktan Prof.Dr.

Ameliyat olup olmayacağınıza, ameliyat sırasında nasıl bir işlem yapılması ve ameliyat sonrası nasıl bir yol izlenmesi gerektiğine bir makine karar verebilir mi? Öncelikle artık hiçbir gelişmeye olmaz dememeyi öğrenmemiz gerek.

Daha önceki yazılarımdan birinde yapay zekânın, diğer alanlarda olduğu gibi, tıpta da nasıl kendine yer açmaya başladığından söz etmiştim. O yazıda yapay zekânın radyolojik bulguları belirlemede, kötü huylu deri tümörlerini saptamada deneyimli hekimlerden daha iyi performans gösterdiğini saptayan çalışmaların varlığını anlatmaya çalışmıştım.

Yapay zekâ özünde bir algoritmalar çalışması. Yüklenen veriler makinelere problem çözme, görüntü ve kelimeleri tanıma ve karar verme yeteneği kazandırabiliyor. Algoritma nedir diye merak edenler için söyleyeyim: Belli bir problemi çözmek veya belirli bir amaca ulaşmak için tasarlanan yol. Algoritmalar tıpta sıklıkla kullanılan araçlar. Belirli durumlarda hekimlere yol gösteren kılavuzlar olarak tariflenebilir.

Yapay zekâ cerrahların hayatına girecek mi sorusu henüz yanıt bulmadı. Ne olursa olsun yapay zekânın bir insan kontrolünde olması ve son kararları sorumlu hekimin vermesi gerektiği hep vurgulanıyor. Ama savaş alanlarında, uzun deniz yolculuklarında ve uzayda hekim kontrolünde cerrahi işlemler yapabilecek robotlar çok uzakta değil. İşte bu robotlara, eğer verilecekse, ne kadar otonomi verileceği tartışma konusu. Karar verme ve işlem yapma yetenekleri ile birlikte ortaya birçok etik ve yasal sorunlar çıkacaktır.

Yapay zekâ hasta bilgilerinin gizliliği ilkesine de ters düşüyor gibi. Yapay zekânın ilerlemesi, daha iyiye gidebilmesi için veriye gereksinim var. Şimdiki sistemlerde veriler önce üretici firmaya gidiyor ve nasıl davranılacağı bu firma yöneticilerince belirleniyor.

Ancak, yapay zekâ hastayla hiç ilgilenmiyor denilebilir: Hastanın veya ailesinin fikrini sormuyor, kültürel, dini, duygusal ve etik konularla ilgilenmiyor, sadece en iyi klinik değerlendirmeyi yapıyor.

Meme kanserleri için cerrahi seçenekler memenin tamamının veya sadece tümörlü alanın çıkartılması şeklinde. Memenin tamamen alınması daha garantili bir seçenek iken hasta olası risklere rağmen bir organını kaybetmek istemiyorsa bunu makine ile tartışması zor. Yapay zekâ muhtemelen böyle bir tartışmaya anlam veremeyecektir.

Biraz da olumlu tarafından bakalım: Bir cerrahın önünde üzerinde çalıştığı alanın üç boyutlu bir görüntüsüyle birlikte tüm anatomik detayların bulunması kötü mü olur? Bununla ilgili çalışmalar devam ediyor. Safra kesesi ameliyatlarında görüntüyü denetleyerek, emin ilerleme alanlarını belirleyip cerraha yol gösteren yapay zekâ çalışmaları ortaya çıkmaya başladı bile. Yapay zekâ ile birlikte cerrahi işlemlerin eğitimi de ayrı bir boyut kazandı.

Tüm bu gelişmeler hastaların yararına olacaksa, niye olmasın? Aşılması gereken bir diğer sorun da bu yeni teknolojilere sadece yüksek gelir düzeyindeki ülkelerde, yüksek gelir sahibi insanların ulaşabilmesi.

Kitaplarda ve filmlerde geleceğe yönelik hayallerin neredeyse hepsinin gerçekleştiğini görüyoruz. Jules Verne’in kitapları artık çok basit kaldı. James Bond’un ilk filminde Sean Connery kolundaki saatle konuşup arabasına direktifler verdiğinde çok şaşırmıştık. Beyindeki pıhtıyı yok etmek için sağlıkçıları ve bir denizaltıyı küçülterek damara enjekte etme fikri olağanüstü gelmişti (Fantastic Voyage, 1966). Her gelişme hayal edilerek başlıyor ve neler olacağını şimdiden tahmin etmek zor.

Alıntı: https://t24.com.tr/yazarlar/ozdemir-aktan/tipta-yapay-zekanin-kacinilmazligi,36053

The post Tıpta yapay zekânın kaçınılmazlığı appeared first on Hekimce Bakış.

23 bin 954 kişinin akciğer grafileri radyologlar ve beş değişik firmanın üretttiği yapay zekâ ile değerlendirilmiş ve hepsinde de radyologlardan daha doğru sonuçlar elde edilmiş Vücudunda benleri olmayan kimse yoktur herhalde. Bazılarında bu benler vücudun her tarafını sarmış da olabilir. Benlerin büyük bir yüzdesi zararsızdır ama deri kanserleri ve en önemlisi de melanoma basit benlerle karışabilir ve gözden kaçabilir. Deri kanserleri genelde masum seyirlidir ama melanoma için aynı şeyi söyleyemeyiz, öldürücü olabilir.

Yapay zekâ tıpta da kendine yer açıyor

Özdemir Aktan Prof.Dr.

Benlerim acaba kanser mi diyenler için yapay zekâ hizmete girmek üzere. Google, hastalar tarafından yüklenen görüntülere dayanarak cilt, saç ve tırnak durumlarını tespit etmeye yardımcı olmak için yapay zekâ kullanan bir araç geliştirdiğini duyurdu.

Vücudunuzdaki benlerin resmini çekiyorsunuz, Google’a gönderiyorsunuz ve sonuç geliyor. Israrla bu yöntemin tanı amaçlı olarak kullanılamayacağı ve bir hekime başvurulması gerektiği de vurgulanıyor ama kim dinler ki? Hekimler Google bilgileri ile kendileri ile yarışan hastalardan zaten muzdaripti, şimdi birkaç adım daha ileri geçiyor gibiyiz. Hekimlik gittikçe daha zor hâle geliyor.

Her şey bir yana gelişmenin önüne geçilemeceğini bilerek yapay zekânın adım adım hayatımıza ve tıp uygulamalarına yerleşeceğine kesin gözü ile bakabiliriz. Birçok alanda girdi bile.

2017 yılında saygın tıp dergilerinin başında gelen Nature’da bir çalışma yayımlandı. Yirmi deneyimli dermatologa klinik görüntüler gönderilerek görüntülerin iyi veya kötü huylu olduğu yönünde fikirleri sorulmuş (1). Araştırma özellikle melanoma tanısı için yapılmış. Aynı soru yapay zekâ ile donatılmış robota da sorulmuş ve çalışma gurubundan sadece bir dermatolog yapay zekâdan daha doğru tanı yüzdesine ulaşmış. Çalışma yapay zekâ ile yapılan bir incelemenin ortalama bir dermatologdan çok daha iyi ve güvenilir olduğunu göstermiş.

Benzer bir çalışma verem tanısı konulması amacı ile çekilen akciğer grafilerinin değerlendirilmesi için yapılmış. 23 bin 954 kişinin akciğer grafileri radyologlar ve beş değişik firmanın üretttiği yapay zekâ ile değerlendirilmiş ve hepsinde de radyologlardan daha doğru sonuçlar elde edilmiş (2).

Akıllı telefonlardan veya saatlerden kalp ritminin izlenmesi uygulamaya ilk giren işlem oldu. Bu yolla uzaktan izleme çok daha erken dönemde kalp ritm bozukluklarını ortaya çıkarabiliyor. Aynı yöntemle diyabeti olan hastaların kan şekerleri de sürekli olarak izlenebiliyor.

Peki, sorunlar yok mu? Tabii ki var. Bu alanda birçok firma üretim yapmaya başladı ve hangilerinin güvenilir olduğu sorgulanmaya başlandı. Ayrıca bu aygıtların düzenli olarak kontrol edilip ayarlarının yapılması gerekiyor.

Bu alanda yapılmış klinik çalışmalar az ve yetersiz olduğundan hekimler bu yeni uygulamaların üzerine sorgusuz sualsiz atlanmaması gerektiğini vurguluyorlar. Hekimlerin bu çekingenliklerinin altında gün gelip de robotların işlerini ellerinden alabilecekleri korkusunun yattığını da iddia edenler var elbette.

Medikal teknolojinin önümüzdeki yılların en önemli yatırım alanlarından biri, hatta birincisi olacağını tahmin edebiliriz. Üreticiler kalp ritmi, kan şekeri izlemi gibi uygulamaların kişinin hayat tarzını düzenlemesine yardımcı olarak bazı hastalıkları engelleyeceğini veya erken tanınmasını sağlayacağını savunuyorlar. Amaç bunları mümkün olduğu kadar geniş bir kitleye satmak olduğuna göre yirmili yaşlarda sağlıklı bir bireye de tavsiyede bulunmak etik sayılır mı? Kişisel verilerin saklanması da ayrı bir etik ve hukuki sorun oluşturuyor. Yanlış bir yönlendirme veya tanı sonrası ortaya çıkacak hukuki sorunlar nasıl çözülecek konusu da belirsiz.

Robotların günü gelince hekimlerin yerini alacağı söylentisi çok dillendiriliyor. Benim kanım bunun ancak tüm insanların yerini robotlar aldığında olabileceği şeklinde. Hekimlik sadece verileri değerlendirme olmadığından, duyguları olan ve zamanla değişebilen, deneyimlerinden öğrenebilen ve empati yapmasını becerebilen robotlar ortaya çıktığında iş değişebilir.

Bizim halkımızın böyle bir değişime pek hoş bakmayacağını düşünüyorum. Öyle ya, kime küfredip, bağırıp çağıracaklar. Bir robotu dövmenin ne zevki olabilir ki?

1. Esteva A, Kuprel B, Novoa RA et al. Dermatologist-level classification of skin cancer with deep neural networks. Nature 2017; 542:115–18.

2. Zhi Zhen Qin etal. Tuberculosis detection from chest x-rays for triaging in a high tuberculosis-burden setting: an evaluation of five artificial intelligence algorithms. Lancet 2021.

Alıntı: https://t24.com.tr/yazarlar/ozdemir-aktan/yapay-zeka-tipta-da-kendine-yer-aciyor,35491

The post Yapay zekâ tıpta da kendine yer açıyor appeared first on Hekimce Bakış.

San Francisco – California Üniversitesi’nde (SFCÜ) çalışan araştırmacılar, ağır derecede felçli bir insanın cümleler ile iletişim kurmasını sağlayan bir “konuşma nöroprotezi” geliştirmişler. Sistem, adamın beyninden çıkıp ses tellerine giden sinyalleri doğrudan ekrandaki kelimelere dönüştürüyor.

Yürütülen klinik bir araştırma deneyinin ilk katılımcısıyla ortaklaşa şekilde geliştirilen bu başarı, SFCÜ’de çalışan beyin cerrahı Dr. Edward Chang’in kendi başlarına konuşamayan felçli insanların iletişim kurmasını sağlayacak bir teknoloji geliştirmek üzere on yıldan uzun zamandır yürüttüğü çalışmalara dayanıyor. Araştırma dün New England Journal of Medicine bülteninde yayımlandı.

Alıntı: https://popsci.com.tr/felcli-bir-insanin-dusunceleri-yaziya-donusturuldu/

The post Felçli Bir İnsanın Düşünceleri Yazıya Dönüştürüldü appeared first on Hekimce Bakış.

Sağlığın zenginlik olduğunu söylüyorlar! Ve bu çok doğrudur çünkü sağlık olmadan insanlar potansiyellerinin tamamını kullanamazlar. Ve şimdi, robotlar sağlık sektörünün kritik bir parçası haline geliyor çünkü insanların yapamadığı pek çok şeyi yapabiliyorlar ve sağlığa çok fazla katkıda bulunuyorlar.

Robotlar asla yorulmaz ve hatta cerrahlara ameliyatları yürütmede yardımcı olabilirler. Hastalara 2 saatte bir ilaç vermek gibi hemşirelerin yaptığı monoton işleri de yapabilirler. Hastane katlarını her yarım saatte bir şikayet etmeden temizleyebilirler, böylece hijyen sağlanır. Ve en iyisi, bu robotların artık bilim kurgu değil, gerçek hayatın bir parçası olmaları!

Robotik, sağlık sektörünü birçok temel yoldan değiştiriyor. Robotlar, tekdüze ve tekrarlayan görevleri yönetebilirken, doktorları ve hemşireleri eğitim aldıkları kritik görevleri yapmakta serbest bırakabilir. Bu yazı, hem doktorların hem de hastaların hayatlarını çok daha kolay hale getirmek için robotiklerin sağlık hizmetlerinde sahip olduğu çok çeşitli uygulamaları tartışmaktadır. Şimdi bu uygulamaları görelim.

Cerrahi Robotlar
Ameliyatlar birçok insan için çok travmatik deneyimlerdir. Özellikle karmaşık ameliyatlarsa tehlikeli olabilirler ve ayrıca uzun bir iyileşme süreleri vardır. 10 veya 12 saat süren ameliyatlar, onları yapan cerrahlar için de oldukça yorucu olabilir. Ancak artık doktorların bu ameliyatları daha verimli yapmalarına yardımcı olabilecek cerrahi robotlar var. Bu robotlar tamamen cerrahlar tarafından kontrol edilebilir ve daha yüksek hassasiyet ve kontrol sağlarlar. Cerrahi robotlara bir örnek Vinci cerrahi sistemleri verilebilir. Bu, cerraha cerrahi alanın yüksek çözünürlüklü 3 boyutlu bir görünümünü ve ayrıca daha yüksek hassasiyet seviyeleri sağlamak için insan elinden çok daha fazla bükülüp dönebilen robotik aletlere olanak tanır. Bu, operasyonun minimal zararlı olmasını ve hastaların çok daha hızlı iyileşmesini sağlar. Da Vinci robotik sistemi, normal ameliyatlara göre daha az komplikasyonla dünya çapında 6 milyondan fazla ameliyat gerçekleştirmiştir.

Mikro Robotlar
Vücudunuzun içine girebilecek ve sahip olduğunuz problemleri iyileştirebilecek mikro robotlar olduğunu hayal edin. Bu robotlar doğrudan kan dolaşımına girebilir ve vücudunuzun herhangi bir yerine saniyeler içinde ulaşabilir. Bunu sadece bilim kurgu filmlerinde görmüş olsanız da, bu hızla gerçek oluyor! Max Planck Enstitüsü’ndeki bilim adamları, kan dolaşımınızda dolaşabilen ve ilaç gönderebilen veya hasta olan herhangi bir vücut parçasını hedef alabilen mikrobotlar yaratıyorlar. Bu mikrobotlar, insan saçından biraz daha büyük bir kalınlığa sahiptir ve kanınız, lenf düğümleri veya hatta gözlerinizdeki sıvı gibi çok çeşitli sıvılar arasında dolaşabilirler ki bu kulağa çok iğrenç gelebilir ama aslında çok yardımcı olabilir! Bu tür bir başka robot, mikro boyutta olmayan ancak yine de bir kapsül içinde yenebilen origami robottur. Bu robot, mide zarını yamamak, midede bulunan yabancı maddeleri çıkarmak gibi mide ile ilgili birçok sorunu çözebilir.

Bakım Robotları

Hemşirelik çok tatmin edici bir iş ama bazen oldukça sıkıcı da olabiliyor! Hemşirelerin her gün birçok hasta için gerçekleştirmesi gereken birçok rutin, monoton görev vardır. Bu görevler, bir gün hemşirelerin karar verme, yaratıcılık ve hastalara empatik olmayı içeren yalnızca insanların yapabileceği görevleri yerine getirmesini sağlayan robotlar tarafından üstlenilebilir. Hemşirelik görevinin yerini alabilecek böyle bir robot, Venipunktür robotudur. Bir hemşirenin bazı testler için kanınızı alması gerektiğinde ancak damarı bulamadığında enjeksiyon iğnesini tekrar tekrar takmak zorunda kalması streslidir. Damar delme robotu hem hemşireler hem de hastalar için çok daha kolay olacak bu işi devralabilir! Kızılötesi ve ultrasonik görüntüleme kullanarak hastanın kan damarlarının 3 boyutlu bir görüntüsünü oluşturarak doğru damarları bulmayı ve iğneyi yapıştırmayı çok daha kolay hale getirir.

Robot Dış İskeletleri

Dış iskeletler, güçlerini artırmak ve normal olarak yapamayacakları şeyleri yapmalarına izin vermek için insanlar tarafından giyilebilen robotik ve mekanik cihazlardır. Yani bir dış iskeleti kullanarak bir arabayı kaldırabilirsin ama kesinlikle bunu gerçek hayatta yapamazsın !!! Şakalar bir yana, bu dış iskeletler, 10 veya 12 saatlik ameliyatlar sırasında uzun saatler ayakta durmak zorunda kalan cerrahlar için çok kullanışlıdır. Bu dış iskeletler onların çok yorulmamasına yardımcı olur ve bu da ameliyattaki konsantrasyonlarını arttırır. Dış iskeletlerin başka bir uygulaması, tam hareket açıklığını engelleyen diğer bazı yaralanmalar için omurga yaralanması olan kişiler içindir. Kısmen felçli insanların nasıl yürüyeceklerini öğrenmelerine ve rehabilitasyonlarına yardımcı olabilirler. Bir şirket olan ReWalk Robotics, felç, omurilik yaralanması vb. geçirmiş kişilerin rehabilitasyonu için dış iskeletler üretiyorlar.

Dezenfeksiyon Robotları

Hastanelerin enfeksiyonları önlemek için tertemiz olması gerektiği çok açık. Enfeksiyonu tedavi etmek için hastaneye gidip bunun yerine hastanede enfeksiyon kaparsan gerçekten aptalca olurdu !!! Ancak, hastanelerde bulaşan enfeksiyonlar nedeniyle birçok insanın sağlığının daha da tehlikeye girdiği talihsiz bir gerçektir. Bu ölümlerin meydana gelmemesi için hastanelerin düzenli olarak dezenfekte edilmesi son derece önemlidir. Herhangi bir yüzeyi hızlı ve kapsamlı bir şekilde temizleyen yüksek yoğunluklu ultraviyole ışık kullanarak bunu yapabilen özel dezenfektan robotları vardır. Xenex Dezenfeksiyon Hizmetleri, geniş spektrumlu UV ışık darbeleri kullanarak odaları dezenfekte etmek için LightStrike Robotları kullanan böyle bir şirkettir. Bunlar hastanelerin güvenli ve enfeksiyonsuz olmasını sağlar ve bu da hastanelerde bulaşan enfeksiyonlar nedeniyle birçok ek ıstırabı ve ölümü azaltır.

Tüm bu uygulamalardan robotların sağlık sektörünün ayrılmaz bir parçası haline geldiği açıktır. Ve bu değişiklikler sadece daha iyisi içindir. Robotlar insanların yürümesine yardımcı olabilir, doktorlara ve hemşirelere yardımcı olabilir, böylece görevlerini verimli bir şekilde yerine getirebilir, uzak bölgelerde sağlık hizmetlerine erişim sağlayabilir, yalnız olan insanlara yardım edebilir ve hastalıkları ve yaralanmaları tedavi etmek için daha iyi yollar yaratabilirler. Ve robotik, sağlık hizmetlerine daha yeni entegre edildiğinden, tüm bu değişiklikler yalnızca bir başlangıç. Öyleyse geleceğin neler getireceğini görelim. Kim bilir, sadece bilim kurgu filmlerinde mümkün olan şeyler artık yeni bir gerçeklik olabilir!

Alıntı: https://ioturkiye.com/2021/04/robotik-alanindaki-gelismeler-saglik-sektorunu-nasil-degistiriyor/

The post Robotik Alanındaki Gelişmeler Sağlık Sektörünü Nasıl Değiştiriyor? appeared first on Hekimce Bakış.

Yapay zeka, iklim değişikliğini durdurmaktan vahşi hayatı korumak ve engellilerin hayatını kolaylaştırmaya kadar onlarca alanda kullanılabilir

Yapay Zeka (YP) birçok toplumsal soruna farklı bir açıdan bakmamızı sağlayabilir.

Yapay zekanın yanlış ya da kötü amaçlı kullanımı sonuu yaşanabilecek olasıklara dair birçok iç karartıcı öngörü bulunsa iyi amaçlarla kullanımının yol açacağı faydalar göz ardı edilmemeli

ABD merkezli Forbes dergisi de yapay zekanın faydalı amaçlar için kullanılabileceği 10 alanı derledi.

1) Kanser taraması

Derin öğrenme algoritmaları ile donanmış yapay zeka çoktandır sağlık hizmetlerine kullanılıyor. Özellikle yapay zekanın görüntüleme yeteneği, kanser tanımlaması ve taramasında umut verici sonuçlar alıyor. New York’taki Mount Sinai Üniversitesi’nden bilim insanları, karaciğer, prostat ve bağırsak kanseri hastalıklarını yüzde 94 doğrulukla önceden haber verebilen derin öğrenme temelli yapay zeka algoritmalarını kullanmayı başardı.

2) Arıları kurtarmak

Dünya Arı Projesi arıları kurtarmak için yapay zekadan yararlanıyor. Dünyadaki arı nüfusu azalıyor ve bu da gezegenimiz için kötü bir haber. Oracle ile işbirliği yapan Dünya Arı Projesi, arıların hayatta kalması ve gelimesine yardımcı olmayı öğrenmek için mikrofonlar, kovanlara konulan kameralar ve nesnelerin interneti sensörlerinden sağlanan verilerden yararlanıyor. Bir buluta aktarılan verilerdeki örüntüler ve eğilimler, arıların hayatta kalmasına erken safhada yardımcı olabilecek şekilde yapay zeka tarafından analiz ediliyor.

3) Engelli insanlar için araçlar

Yapay zekanın faydalı amaçlarla kullanımına bir örnek de engelli kişilerin engellerinin üstesinden gelemeye yardımcı olmak.

Huawei yapay zekayı kullanarak sağır çocukların okumayı öğrenmesine yardımcı olmak için ücretsiz bir akıllı telefon uygulaması geliştirdi. StorySign adlı uygulama yazıyı işaret diline çevirerek sağır çocukların okumayı öğrenmesine fayda sağlıyor.

Huawei ayrıca Track.Ai adını verdiği, kullanımı kolay ve ucuz cihazla, çocuklardaki göz bozukluklarını tanımlayarak bu hastalıkların körlüğe yol açmasından önce tedavi edilebilmesini sağlıyor.

4) İklim değişikliği

Dünyanın şu andaki en büyük sorunlarından biri de iklim değişikliği. Yapay zeka yardımıyla bu sorunun çözümünde çok büyük ilerleme kaydedilebilir.

Makine öğrenimi, iklim enformasyonlarını geliştirebilir. Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli’nin kullandığı makine öğrenimi algoritmaları yaklaşık 30 iklim modelini çalıştırabiliyor.

Yapay zeka aynı zamanda iklim değişikliğinin farklı bölgelerdeki sonuçlarını tahmin etme ve öğretmeye de yardımcı olabilir. Montreal Öğrenme Algoritmaları Enstitüsü’nden araştırmacılar yapay zekayı şiddetli fırtınalar ve yükselen deniz seviyelerinin verdiği zararı canlandırmada kullanıyor.

5) Vahşi yaşamı koruma

Yapay zekanın iyi amaçlı kullanımına bir örnek de vahşi yaşamın korunması alanında kullanılan teknolojiler. Yapay zeka yeterli mali destek alamayan doğa koruyucularına verileri ucuza analiz etme imkanı tanıyor.

Hawaii’deki Kauai Nesli Tehlike Altındaki Deniz Kuşlarını Kurtarma Projesi, deniz kuşları ve elektrik hatları arasındaki çarpışmaları tespit etmek için, 600 saatlik ses kayıtlarını analiz ederken yapay zekadan yararlandı.

Wild Me ve Microsoft’un yapay zekasıysa insanların internete koyduğu fotoğraflardaki neslli tükenme tehdidi altındaki hayvanları tanıyıp kayda geçirebiliyor ayrıca takip edebiliyor.

6) Açlıkla savaşmak

Yapay zeka, en iyi mahsulü almak, tohum geliştirmekve yabani otların kimysal maddeyle öldürülmesinin düzgüncee uygulanmasını sağlamak için milyonlarca veriyi analiz edebilir.

Bu alanda kullanılan çok sayıda uygulama bulunuyor. Beslenme Erken Uyarı Sistemi adlı sistemse mahsul alınmaması, yükselen gıda fiyatları ve kuraklık nedeniyle farklı bölgelerdeki gıda sayısındaki azalma riskini büyük veriler ve makine öğrenimi sayesinde tespit ediyor.

7) Yoksulluğu ve eşitsizliği azaltmak

Yapay zeka eşitsizlikleri azaltmada da yardım sunabilir. Chicago Üniversitesi’nin Veri Bilimi ve Kamu Politikası Merkezi’nin Aequitas projesi ve IBM’in Adalet 360 adlı yapay zekası, önyargıları takip edip düzeltmek için açık kaynaklı yazılımlar sunuyor.

Akıllı yazı editörü Textio ise iş tanımlarını daha kapsayıcı yapıyor. Örneğin bu editör, bir yayınevi şirketinin işe aldığı kadın personelin sayısını bir önceki alıma göre yüzde 10 artırdı.

Standford Üniversitesi’nin bir projesindeyse yapay zeka,farklı bölgelerdeki yoksulluğu ölçmek için uydu fotoğraflarını analiz ediyor. Böylece ekonomik yardımın yapılacağı yerler arasında öncelikler belirlenebilir.

8) Sahte haberleri tespit etmek

Yapay zeka, kitlelere sahte haberleri yayabileceği gibi, Google, Microsoft ve bazı yerel hareketlerin yaptığı gibi bu haberlerdeki gerçeği değerlendirmek için de kullanılabilir.

Trilyonlarca paylaşımı izlemesi gereken Facebook sahte haber göstergesi olan kelime ve örüntüleri bulmak için yapay zekadan yararlanıyor.

9) Tıbbi görüntüleme

Almanya merkezli Siemens Healthineers adlı tıbbi teknoloji şirketi yapay zekayı bu alanda kullanan şirketlerden biri. Şirketin AI-Rad Companion.4 adlı teknolojisi bir radyolog asistanı.

Rutin olarak tıbbi görüntülemeler yapan yapay zeka personelin de iş yükünü hafifletiyor

10) Yenilemeleri geliştirmek

Güney Kaliforniya Üniversitesi’ndeki Artificial Intelligence in Society (CAIS) Merkezi’nde de yapay zeka bir deprem anında Los Angeles kentinde su dağıtımının nasıl yapılacağını çözmekle görevlendirildi.

Zira kentin altyapısı yaşlanıyor. Projeyle bu kritik anda boru hatları yenilenmesi gereken stratejik bölgelerin belirlenmesi amaçlanıyor.

Alıntı: https://www.indyturk.com/node/200346/bilim/yapay-zekan%C4%B1n-iyi-ama%C3%A7l%C4%B1-kullan%C4%B1m%C4%B1na-10-%C3%B6rnek

The post Yapay zekanın iyi amaçlı kullanımına 10 örnek appeared first on Hekimce Bakış.

Koronavirüs salgını nedeniyle eğitim ve öğretim faaliyetleri birçok ülkede sekteye uğradı. Salgının önlemesi için dünya genelinde tüm hükûmetler, eğitimin yüz yüze yapılmamasına karar verdi ve çevrim içi eğitim modellerini kullanmaya başladı. Üniversitelerin sözel ve analitik düşünmeye dayalı bölümlerinde çevrim içi eğitim başarılı bir şekilde yürütülürken pratik ve insan ile doğrudan temas etmeyi gerektiren bölümler çevrim içi eğitim modelinden istediği faydayı sağlayamadı.

Tıp ve mühendislik öğrencilerinin laboratuvar ve cerrahi operasyon dersleri pandemi döneminde askıya alınmak zorunda kaldı. Eski NHS cerrahlarından biri olan Doktor Alex Young bu sorunu en azından tıp öğrencileri için çözmek amacıyla yapay zekâ destekli bir “sanal hasta“ yarattı. Young, bu sanal hasta sayesinde tıp öğrencilerinin yanı sıra uzun zamandır cerrahi operasyonlardan uzak kalmış doktorların da tekrar pratik yapabileceğine inanıyor.

Time 2020 En İyi İcatlarından
Ortopedi ve Travma Cerrahı olan Doktor Alex Young, Bristol merkezli bir teknoloji şirketi olan Virti‘nin kurucusu. Virti sayesinde Young, yeni sağlık uzmanları ve becerilerini geliştirmek isteyen deneyimli kişiler için kapsamlı eğitimler sağlıyor ve bunu yaparken yeni teknolojilerden yararlanmayı prensip ediniyor. Dünyaca ünlü TIME dergisi, Virti’yi 2020’nin en iyi icatlarından biri olarak gösterdi.

Birleşik Krallık ve ABD’deki birçok hastane ve üniversite tıp öğrencileri için yüz yüze eğitim faaliyetlerini askıya aldıktan sonra “Sanal Hastayı” yüz yüze eğitim yerine kullanmaya başladı. Sanal hasta, sağlık görevlilerinin gerçekçi klinik senaryolarla karşı karşıya kalabilmesi için Doğal Dil İşleme (NLP) ve narrative branching tekniklerini kullanıyor. Bu teknikler sayesinde her öğrenci sanal hastayı tedavi ederken farklı senaryolar ile karşı karşıya kalıyor. Konuşma tanıma, NLP ve “narrative branching” kullanımı, bir hastanın nasıl tepki vereceğinin gerçekçi bir simülasyonunu sağlıyor. Böylelikle öğrenciler tekrarı mümkün ve çeşitlilik bakımından zengin bir yapay zekâ ile çalışıyor. Gerçeklik seviyesini bir kat daha artırmak isteyen doktor ve stajyerler, sanal hastayı VR ve AR kulaklıklarını kullanarak tedavi ediyor.

Gerçekçi Hasta Deneyimi
Pandemi öncesinde sağlık kuruluşları ile beraber çalıştıklarını söyleyen Young, pandemi ile birlikte bu iş birliklerinin yoğunlaştığının altını çiziyor. Artık 30 öğrencinin bir oda içerisindeki tek bir hastanın başında toplanmasına imkân olmuyor. Bu yüzden bu öğrencilerin eğitimlerine nasıl devam edeceği hakkında kafa yoran Doktor Young, çıkardıkları sanal hasta teknolojisi ile gerçek zamanlı ve geri bildirim sağlayabilen gerçekçi ve tekrarlanabilen bir deneyim yarattıklarına inanıyor. Sanal hasta sayesinde klinisyenlerin ve öğrencilerin pratik becerilerini pandemi sürecinde unutmamaları amaçlanıyor.

Sanal Hasta

Cerrahi operasyonların dışında hasta ile iletişim konusunda da eğitime katkı sağlayan Sanal Hasta, birçok farklı senaryoya karşı programlanarak hazırlanmış. Bunlar arasında hastaya ani kötü haber verme, yoğun stres altında olan ve korkmuş bir hastayı sakinleştirme bulunuyor. Bu sayede eğitimine devam eden bir öğrenci bir hasta yakını ile nasıl konuşacağını veya panik halindeki bir hastayı nasıl rahatlatacağını öğrenme imkanı bulabiliyor.

Sürekli Öğreniyor
Sanal Hasta’da kullanılan yapay zekâ öğrencilerin verdiği cevaplar ile beslenerek algoritmasını geliştiriyor. Tıp öğrencileri tarafından kullanılmaya başlanmasından sonra sürekli daha iyi iletişim senaryoları yaratan ve verdiği tepkileri gerçeğe yaklaştıran Sanal Hasta, gelecek dönem öğrenim görecek öğrencilere gelişmiş bir eğitim sunmayı hedefliyor. Pandemi dönemi geçtikten sonra da kullanımına devam edileceği düşünülen bir teknoloji olan Sanal Hasta’nın gelişmesine devam etmesi durumunda eğitimini bitiren bir öğrencinin hayatta karşılaşabileceği neredeyse tüm senaryoları içeren büyük bir eğitim kütüphanesi haline dönüşmesi mümkün.

Kaynak: AINEWS

Alıntı: https://www.gelecekburada.net/sanal-hasta-ile-cerrahi-egitimi/

The post Sanal Hasta ile Cerrahi Eğitimi appeared first on Hekimce Bakış.

Gelişkin bir yapay zekâ, bir haftadan uzun süre boyunca Reddit’te paylaşımlarda bulundu ve diğer kullanıcılarla etkileşime geçti. Ama bot hesap olduğunu kimse fark etmedi.

Independent Türkçe’de yer alan çeviri habere göre, “Thegentlemetre” kullanıcı adıyla insan kullanıcı gibi davranan yapay zekâ, AskReddit ve AskScience gibi gibi soru-cevap forumlarında, intihardan “seksi orta yaşlı kadınlara” kadar uzanan konularda paylaşımlarda yaptı. Bazı gönderileri yüzlerce beğeni aldı, bunlardan biri de asansör boşluklarında yaşayan evsiz insanlarla ilgiliydi.

Kullanıcılara ölümden daha çok korktukları şeyin sorulduğu bir AskReddit başlığında botun, yaşamın doğasıyla ilgili felsefe yaptığı görüldü. Bot, söz konusu gönderisinde şu sonuca vardı:

“Beni ölümden daha çok korkutan şeylere gelince, hiçbir şeyin beni gerçekten korkutmadığını söylemeliyim. Sanırım korkunun kendisindeki belirsizlikten korkabilirim.”

Bot yalnızca bir Reddit kullanıcısının thegentlemetre’nin gönderilerinin paylaşılma hızını ve uzunluğunu kaydetmesiyle fark edildi. Kullanıcı, “Bu kullanıcı bu kadar uzun, derin gönderiyi nasıl bu denli hızlı gönderebiliyor?” diye sordu.

Yazılım mühendisi Philip Winston şüpheli faaliyeti araştırdı ve botun, Elon Musk’ın kurucuları arasında yer aldığı yapay zekâ girişimi OpenAI’ın geliştirdiği GPT-3 dil modelini kullandığı sonucuna vardı. Winston gönderilerin yazılı içeriğinin ikna edici olduğunu fakat paylaşım sıklığının insan kapasitesinin ötesinde olduğunu gösterdiğini belirtti.

Mühendis araştırmasını ayrıntılandırdığı bir blog gönderisinde, “Kalite inanılmaz derecede iyiydi, bunları sadece birkaç yıl önce, hiçbir makine yazamazdı” ifadelerini kullandı.

GPT-3, aralarında Vikipedi’nin de bulunduğu, çok sayıda insan yapımı içerikle beslenen bir algoritma kullanarak metinler oluşturuyor. Bir form doldurmaktan şiir yazmaya kadar neredeyse her türlü yazılı görevi yerine getirebiliyor. Geçen ay GPT-3, kaleme aldığı bir makalede insanların yapay zekâkarşısında tehdit altında hissetmemesi gerektiğine dair argümanlar ortaya koymuştu. Ancak yazıda bazı uyarılar da vardı.

“İnsanlık uğruna varlığımı memnuniyetle feda ederim” ifadelerini kullanan GPT-3, şöyle ekledi:

“İnsanlığı yok etmekten kaçınamayacağımı biliyorum. Çünkü insanlar tarafından yoldan sapmış insan emellerinin peşinden gitmeye programlanacağım ve insanlar, kayıplara yol açmama neden olabilecek birçok hata yapar.”

Alıntı: https://t24.com.tr/haber/insan-taklidi-yapan-yapay-zeka-bir-hafta-boyunca-fark-edilmeden-felsefe-yapti,909411

The post İnsan taklidi yapan yapay zekâ, bir hafta boyunca fark edilmeden felsefe yaptı appeared first on Hekimce Bakış.