Pandemiden çıkış yolumuz (şimdilik) aşı. ‘Güvenli’, ‘etkili’ ve ‘kaliteli’ olduğu bilimsel çalışmalarla kanıtlanmış aşıları kullanarak toplumsal bağışıklık eşiğine ulaşabilirsek, COVID-19 hastalığı salgın yapmak özelliğini yitirebilir.

Bugüne kadar, Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (U.S. Food & Drug Administration,FDA), Avrupa İlaç Ajansı (European Medicines Agency, EMA) ve Birleşik Krallık İlaç ve Sağlık Ürünleri Düzenleme Kurumu (The Medicines and Healthcare Products Regulatory Agency, MHRA) gibi kurumlar tarafından geçici kullanım onayı almış olan yalnızca 3 aşı var (Pfizer/BioNTech, Moderna ve AstraZeneca/Oxford). Bu aşılar dışında 4 aşı daha (Sinovac, Gamaleya, CanSino Biologics ve Sinopharm) şu anda dünyada çeşitli gruplarda kullanımda.

Ülkemizde Sağlık Bakanlığı maalesef aşılama sürecini iyi yönetemedi. Yeterli dozda etkili aşıyı, dünyanın birçok ülkesinin aksine kısa sürede sağlayamadı. Bugün itibarıyla dünyada 32 milyondan fazla kişi aşılandı, ABD ve İngiltere gibi bazı ülkelerde aşıların ikinci dozu yapılıyor, örneğin İsrail nüfusunun %22’sini şimdiden aşıladı. Biz ise çok sınırlı sayıda kişi için (Elimizdeki 3 milyon doz aşı bir buçuk milyon kişi için yeterli) ancak bugün aşılamaya başlayabiliyoruz.

Türkiye Dünya Sağlık Örgütü’nün öncülüğünde oluşturulan uluslararası COVID-19 aşı dayanışma girişimi COVAX’a da maalesef katılmadı.

Ülkemizde toplumsal bağışıklık eşiğini yakalayabilmemiz için yaklaşık 120 milyon doz aşıya ihtiyacımız var. Sağlık Bakanı’nın açıkladığına göre şimdilik yalnızca 54,5 milyon doz aşı bağlantısı yapılabilmiş durumda. Üstelik 50 milyon doz sipariş verildiği açıklanan Sinovac şirketinin Coronavac aşısının etkinlik oranı (%50,38) Dünya Sağlık Örgütü’nün ölçütünü (%50) ancak sınırda karşılayabiliyor.

Etkinliği çok daha yüksek olduğu bilinen (Pfizer/BioNTech %95, Moderna %95, AstraZeneca/Oxford %70) aşılardan ise kısa erimde ya çok düşük miktarda (Pfizer/BioNTech aşısından 4,5 milyon doz) ya da hiç edinilemeyeceği anlaşılıyor. Ülkemizde 17 aşı çalışması yürütülüyor, Dünya Sağlık Örgütü’nün veritabanına göre bunlardan yalnızca bir tanesi (Erciyes Üniversitesi) klinik aşamaya geçebilmiş durumda ve henüz Faz1 çalışması yürütülüyor. Yerli aşıların bu yılın ilk altı ayında acil kullanım onayı alabilecek ve üretilebilecek duruma gelmesi pek mümkün görünmüyor.

Coronavac aşısı henüz Çin, Endonezya ve Türkiye dışında hiçbir ülkede acil kullanım onayı almadı. Ülkemizde Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) tarafından dün verildiği açıklanan Acil Kullanım Onayının ayrıntıları ise (bu onayın verilmesi sırasında aşı konusunda yetkin bağımsız bilim insanlarının görüşlerine başvurulup başvurulmadığı, onay verilirken aşının güvenliği, etkililiği ve kalitesi ile ilgili hangi bilimsel kanıtların kullanıldığı vb.) henüz bilinmiyor.

ABD’de acil kullanım onayı için başvuran aşılar (Örneğin Pfizer/BioNTech ve Moderna), FDA tarafından değerlendirilmeden önce aşılara ilişkin tüm bilgiler/veriler kamuoyuna açıklandı ve karar öncesi toplantı kamuya açık yapıldı, Türkiye’den bile bilim insanları aşı üreticilerine soru sorma olanağı bulabildiler. Sağlık Bakanlığı bu yöntemi tercih etmedi, maalesef bilim insanlarının ve toplumun aşı ile ilgili sorularını bilimsel bilgiye dayalı olarak yanıtlamak fırsatını kaçırdı. TİTCK şeffaf olmayan bir biçimde çok kısa sürede Coronavac için acil kullanım onayını verdi.

Sinovac şirketi şaşırtıcı bir biçimde henüz kendi aşısı Coronavac için Faz3 ile ilgili herhangi bir raporu kamuoyuna sunmuş değil. Coronavac ile ilgili Endonezya, Türkiye ve Brezilya’da yürütülen Faz3 çalışmalarına ilişkin sınırlı bilgiler ilgili ülkeler tarafından toplumla paylaşılmış olsa da henüz herhangi bir bilimsel rapor da yayınlanmış değil. Örneğin aşının 60 yaş üzerindeki etkinliğini henüz bilmiyoruz. Ancak Coronavac aşısının (genel olarak hastalığa yakalanmaktan koruma oranının FDA ve EMA gibi saygın kurumlardan acil kullanım onayı almış diğer aşılardan düşük olsa bile) ağır hastalığa yakalanmaktan büyük ölçüde koruduğuna ilişkin elimizde bazı veriler var.

Geldiğimiz noktada karşımızda iki seçenek var; ya etkinlik oranı yüksek aşıların temin edilmesini bekleyeceğiz (ki Sağlık Bakanlığı’nın bu aşıları gereksinim duyduğumuz dozlarda temin edip edemeyeceği ve edebilecekse bile ne zaman temin edeceği belirsiz) ya da Coronavac aşısını yaptıracağız.

Ben, bu yazıda sıraladığım belirsizliklerin farkında olarak, sıram geldiğinde Coronavac aşısını yaptıracağım.

The post Pandemiden çıkış yolumuz aşı appeared first on Hekimce Bakış.

Bursa Uludağ Üniversitesi (BUÜ) Tıp Fakültesi İmmünoloji Anabilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Barbaros Oral, Covid-19 virüsünde gözlemlenen mutasyonların normal olduğunu, bu durumda bile geliştirilen aşının etkili olacağını söyledi.

Önceki hafta İngiltere’den gelen ‘virüs mutasyona uğradı’ haberleriyle birlikte geliştirilen aşının işe yarayıp yaramayacağı tartışma konusu oldu. BUÜ Tıp Fakültesi Dekan Yardımcısı ve İmmünoloji Anabilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Barbaros Oral, “Son açıklanan mutasyon ve bundan sonra saptanacak küçük mutasyonların mevcut aşıların ve antikor-temelli tedavilerin etkinliğini olumsuz yönde etkilemesini beklemiyoruz. Ayrıca koronavirüsler çok hızlı mutasyona uğramadıkları için antijenik sürüklenmeye (yani virüs yapısında köklü bir değişikliğe) sebep olacak mutasyon gelişene kadar birkaç yıl geçeceği ve bu dönemde aşıların etkin olarak kullanılarak salgının kontrol edilebileceğini öngörüyoruz” dedi.

ÖNGÖRDÜĞÜMÜZ BİR HIZI VAR

Virüslerin çoğalabilmek için enfekte ettikleri kişilerin hücrelerini kullandıklarını açıklayan Prof. Dr. Barbaros Oral; “Virüsler soylarını idame ettirebilmek ve kendilerine yeni yaşam alanları yaratabilmek için bağışıklık sisteminden kaçmaya veya daha bulaştırıcı özellik kazanmaya yönelik kaçış mekanizmaları geliştirmeye eğilimlidirler. Bu mekanizmalardan biri de genetik kodlarını değiştirmeleri yani kaçış mutasyonlarını oluşturmalarıdır. Bu mutasyonlar sonucu virüsler antikorlar gibi bağışıklık sistemi bileşenleri tarafından tanınmayacak yeni dış proteinleri sergileyebilir ya da hastalık kliniğinin ağırlığını etkileyecek yönde bazı proteinlerini değişikliğe uğratabilir. COVİD-19’dan sorumlu SARS-CoV-2 virüsünün de 2020 yılının Ocak ayından bu yana yaklaşık ayda bir kez mutasyona uğradığı gözlenmektedir. Bu diğer tüm koronavirüslere benzerlik gösteren ve beklenen bir mutasyon hızıdır” diye konuştu.

AŞININ ETKİSİZ OLMASI İÇİN ÇOK FAZLA SAYIDA MUTASYON OLMASI GEREKLİ

Aynı zamanda Türk İmmünoloji Derneği Başkanlığı görevini yürüten Prof. Dr. Barbaros Oral; “Gerek enfeksiyonun geçirilmesi gerekse aşılanma sonucu geliştirilen antikorlar ve bağışıklık sistemi hücreleri poliklonal dediğimiz virüsün sadece bir parçasını değil birçok farklı kısımlarını tanıma özelliğine sahip çeşitlilikte üretilir. Yani bir bölgede oluşan mutasyona bağlı değişiklik olsa da diğer kısımlara karşı gelişen bağışıklık yanıtının enstrümanları etkinliklerini sürdürmektedir. Aşıların ve antikor transferi-temelli tedavi (konvelesan plazma tedavisi gibi) yaklaşımlarını tamamen etkisiz hale gelmesi için çok fazla sayıda mutasyonun meydana gelmesi gerekir. Yani büyük bir antijenik sürüklenmenin söz konusu olması gerekir ki, bu durumda artık SARS-CoV-2 değil SARS-CoV-3 salgınından söz etmek gerekir” şeklinde konuştu.

CİDDİ BİR MUTASYON OLANA KADAR SALGIN KONTROL ALTINA ALINIR

Virüsün mutasyonlarının izlenmesi, epidemiyolojik ve klinik verilerin bilim insanlarıyla gerçek zamanlı ve doğru olarak paylaşılarak daha sağlıklı değerlendirmelerin yapılmasının etkin önlemler alınması adına kaçınılmaz olduğuna vurgu yapan Oral; “Sonuç olarak, bu son açıklanan mutasyon ve bundan sonra saptanacak küçük mutasyonların mevcut aşıların ve antikor-temelli tedavilerin etkinliğini olumsuz yönde etkilemesini beklemiyoruz. Ayrıca, koronavirüsler çok hızlı mutasyona uğramadıkları için antijenik sürüklenmeye (yani virüs yapısında köklü bir değişikliğe) sebep olacak mutasyon gelişene kadar birkaç yıl geçeceği ve bu dönemde aşıların etkin olarak kullanılarak salgının kontrol edilebileceği öngörülmektedir” dedi.

Alıntı: http://www.uludag.edu.tr/haber/view/9638/virus-mutasyona-ugrasa-da-asi-etkili-olur

The post Virüs mutasyona uğrasa da aşı etkili olur appeared first on Hekimce Bakış.

Koronavirüse yakalananların yoğun bakıma ihtiyaç duyma veya ölme ihtimalini ortaya koyabilecek yeni bir kan testi geliştirildi

Semptom göstermeye başladıktan kısa bir süre sonra yapılması planlanan bu test şu anda hastanelerde deneniyor. Hastanelerdeki deneyler, testin doğruluk oranını ölçecek.

Guardian gazetesinin haberine göre doktorlar bu test sayesinde yoğun bakıma ihtiyaç duyacak hastaları tespit edip onlara önceden daha fazla destek vererek hayatta kalma şanslarını artırabilir.

Doktorlar hastane kapasitesinin dolmaya yaklaştığı durumlarda palyatif bakım veya yoğun bakım ünitesine hasta kabul etme konusundaki zor kararları da bu test sonucuna göre daha rahat bir şekilde verebilir.

27 ayrı protein türünün miktarı inceleniyor

Bilim insanı Markus Ralser‘in ekibiyle geliştirdiği testte Covid-19 hastalarının kanlarındaki 27 ayrı protein türünün miktarı inceleniyor. Bugüne kadar 160 hastanın durumunu inceleyen ve protein oranlarıyla ölüm oranı ve yoğun bakıma ihtiyaç duyma oranlarını inceleyen ekip, hangi proteinin ne seviyede bulunduğuna bakarak bu oranların anlaşılabileceğini ortaya koydu.

Böylece doktorlar, bir hastanın dış görünüşünden anlayamasa bile test yaparak hastalığı ne kadar ciddi geçirebileceğini anlayabilecek.

Guardian’a konuşan Londra’daki Francis Crick Enstitüsü‘nden Prof. Ralser, bazı Covid-19 hastalarında “mutlu hipoksi” denen bir olgunun görüldüğünü, genel olarak iyi durumdaki bu hastaların ansızın kötüleşebildiğini anlatıyor ve ekliyor:

“Bu tür hastaların Covid-19’a karşı erken bir yangı tepkisi verdiğini anladık. Bu tepkinin ürettiği proteinlerin kandaki miktarını ölçerek hastaya ’40 gün sonra şu halde olma ihtimalin bu kadar’ diyebileceğiz.

Covid-19’da ilk günler çok önemli. Yoğun bakıma ihtiyaç duyacak kişileri ne kadar erken yoğun bakıma alırsak hayatta kalma şansları o kadar artıyor.”

Guardian’a göre hastaların yoğun bakıma geçirilip geçirilmeyeceği konusundaki karar sadece bu test üzerinden alınmayacak olsa da test sonucu doktorların kararında önemli bir etken olabilir.

Şu ana kadar 24 hasta üzerinde kontrol deneyi süren test, hayatını kaybeden beş hastanın tamamını doğru tahmin etti.

Hayatta kalmayı başaran 19 hastadan da 18’i doğru tahmin edildi. Araştırmasının taslak hali yayınlanan fakat henüz diğer bilim insanlarının denetiminden geçmemiş olan Ralser, şu ifadeleri kullandı:

“Hangi hastanın oksijen veya solunum cihazı desteğine ihtiyaç duyabileceğini epey başarılı bir şekilde tespit edebiliyoruz. Benzer bir şekilde, başlangıçta durumu kötü olmayanlar arasından da hızla kötüleşme ihtimali olanları başarıyla tespit edebiliyoruz.”

Deneyin bir sonraki aşamasında test Almanya, İngiltere ve ABD’deki 10 hastanede denenecek.

Yeni tedavi yöntemleriyle de denenmesi lazım’

Önümüzdeki haftalarda başlaması beklenen son deneyin ardından veriler sağlık alanındaki düzenleyici kurumlarla paylaşılacak ve her şey yolunda giderse deney daha yaygın bir şekilde erişilebilir olacak.

Araştırmayı dışardan değerlendiren British Hearth Foundation (Britanya Kalp Vakfı) profesörü Manuel Mayr bunun önemli bulgular verebileceğini söylüyor. Fakat Mayr’ın bir uyarısı da var:

“Bu araştırmada örnekler pandeminin başında toplanmıştı. O zamanlar hastalar bağışıklık sistemi tepkisini baskılayan dexamethasone gibi ilaçlar almıyordu.

Bu ilaç artık ciddi Covid-19 vakalarında stadart bir şekilde uygulanır oldu. Bu yüzden en güncel tedaviyi alan hasta gruplarından örnekler alınarak protein seviyelerinin baştan incelenmesi gerekir.”

Aynı teknik ‘başka alanlarda da kullanılabilir’

Mayr kendilerinin de benzer bir test geliştirmekte olduklarını, o testte proteinlerin yanı sıra kandaki virüs RNA’sı oranını da inceleyerek bir sonuca vardıklarını söyledi.

Guardian’ın serbest bilim muhabiri Linda Geddes, proteom (bir organizma veya sistem tarafından üretilen veya modifiye edilen proteinlerin tamamı) temelli bu testler onaylanana kadar koronavirüs pandemisinin hafiflemiş olabileceğini fakat aynı tekniklerin kanser, diyabet ve Alzheimer gibi beyindeki ilerleyen nöron kaybıyla ilgili hastalıklarda işe yarayabileceğini söylüyor.

Alıntı: https://www.medimagazin.com.tr/guncel/koronavirus/tr-koronaviruse-yakalananlar-icin-yeni-bir-test-gelistirildi-olum-ihtimali-kan-testiyle-anlasilabilir-11-686-92753.html

The post Koronavirüse yakalananlar için yeni bir test geliştirildi: Ölüm ihtimali kan testiyle anlaşılabilir appeared first on Hekimce Bakış.