Pittsburgh Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde yapılan yeni araştırmaya göre yineleyen bir evrim kalıbı sergileyen SARS-CoV-2, genetik diziliminin ufak parçalarını seçici biçimde silerek bağışık yanıtlarından kaçıyor.

Araştırmacıların dün Science bülteninde aktardığına göre bu silme işlemleri, diken proteininin şeklini kodlayan dizilimin bir bölümünde meydana geldiğinden; virüsü daha önce etkisiz hale getiren antikorlar virüsü tutamıyor. Genelde SARS-CoV-2’nin çoğalması sırasında oluşan hataları yakalayan moleküler “düzelticiler”, bu silme işlemlerini “görüp” düzeltemediğinden; yeni virüs çeşidinin genetik maddesine kaynaşıyorlar.

Çalışmanın yazarlarından Pittsburgh Üniversitesi Aşı Araştırma Merkezi müdürü Paul Duprex, “Orada olmayan bir şeyi düzeltemezsiniz” diyor. “Bir kez gitti mi gidiyor ve eğer virüste, antikorun ‘gördüğü’ önemli parçadan gidiyorsa, temelli gitmiş oluyor.”

Araştırmacılar, makale ilk olarak Kasım ayında baskı öncesi şeklinde sunulduktan bu yana, söz konusu kalıbın dünya çapında hızla yayılan birkaç virüs çeşidinde vuku bulmasını izlemişler. İngiltere ve Güney Afrika’da belirlenen ilk çeşitlerde bu dizilim silme işlemleri görülmüş.

Pittsburgh Üniversitesi. Ç: O.

Alıntı: https://popsci.com.tr/sars-cov-2-evrimleserek-antikorlarin-baglanmasindan-nasil-kaciyor/

The post SARS-CoV-2 Evrimleşerek Antikorların Bağlanmasından Nasıl Kaçıyor? appeared first on Hekimce Bakış.

 

Sağlık Bakanı Koca, “Ülkemizde mutasyonlu virüs tespit edilen vatandaş sayısı 128’e yükselmiştir. 17 şehrimizde İngiltere varyantı görüldü” açıklamasını yaptı.

Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, Twitter hesabından mutasyonlu virüsle ilgili açıklama yaptı. Bakan Koca, mutasyon tehdidine karşı dikkatli olunması gerektiğini söyledi.

Türkiye’de mutasyonlu virüs tespit edilen vatandaş sayısının 128’e yükseldiğini açıklayan Koca, “17 şehrimizde İngiltere varyantı görüldü” bilgisini verdi.

Mutasyon tehdidine karşı dikkatli olmalıyız. Avrupa’daki vaka artışlarının arkasındaki etmenlerden biri virüsün mutasyonlu varyantı. Ülkemizde mutasyonlu virüs tespit edilen vatandaş sayısı 128’e yükselmiştir. 17 şehrimizde İngiltere varyantı görüldü.

— Dr. Fahrettin Koca (@drfahrettinkoca) January 29, 2021

Bakan Koca, virüsün mutasyona uğramış olmasının şimdilik aşı çalışmalarını etkilemediğini açıkadı, “Ancak yeni mutasyonlar aşı çalışmalarını da zorlayabilir” dedi.

“Mutasyonla ilgili bazı olumsuz gelişmeler var”
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, cuma namazı sonrası gazetecilerin sorularını cevaplamıştı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, yaptığı açıklamada, “Bilim Kurulunun açıklamaları benim için önem arz ediyor. Vefat sayılarındaki düşüş beni ciddi manada ümitlendiriyor. Mutasyonla ilgili bazı olumsuz gelişmeler var doğru, fakat onu da inşallah aşacağımıza inanıyorum” demişti.

Alıntı: https://www.trthaber.com/haber/gundem/17-ilde-mutasyona-ugramis-virus-goruldu-552000.html

The post 17 ilde mutasyona uğramış virüs görüldü appeared first on Hekimce Bakış.

Şili Sağlık Bakanlığı Müsteşarı Paula Daza, yaptığı basın açıklamasında mutasyona uğramış koronavirüse rastlandığını duyurdu.

Şili Sağlık Bakanlığı Müsteşarı Paula Daza, basına yaptığı açıklamada, 22 Aralık’ta Madrid’den Şili’ye gelen ve daha önce Londra’da bir hafta bulunan Şili vatandaşı bir kadında Covid-19’un hızlı bulaşan türünün görüldüğünü söyledi.

Daza, ülkenin güneyinde ikamet eden kadının, durumunun iyi olduğunu ve yakın temasta bulunduğu kişilerle birlikte tedbir amaçlı hastanede gözlem altına alındığını söyledi.

Kadının İspanya’dan Şili’ye ve ülkenin başkenti Santiago’dan Temuco bölgesine seyahat ettiği uçuş bilgilerini paylaşan Daza, bu uçuşta bulunan kişilerin bulundukları yerlerdeki sağlık birimleriyle iletişime geçmesi talebinde bulundu.

Ayrıca Daza, 31 Aralık’tan itibaren Şili vatandaşları da dahil, ülkeye giriş yapan herkesin 10 gün karantina uygulamak zorunda olduğunu sözlerine ekledi.

Alıntı: https://tele1.com.tr/mutastonlu-virus-yayiliyor-bir-ulkede-daha-goruldu-297582/

The post Mutastonlu virüs yayılıyor: Bir ülkede daha görüldü! appeared first on Hekimce Bakış.

Rusya İnsan Sağlığı ve Tüketiciyi Koruma Kurumu Başkanı Popova, dünya genelinde Kovid-19’a ikinci kez yakalananların sayısının 50’yi geçmediğini ifade etti.

Rusya İnsan Sağlığı ve Tüketiciyi Koruma Kurumu (Rospotrebnadzor) Başkanı Anna Popova, yeni tip koronavirüsü (Kovid-19) atlatan kişilerin tekrar hastalanmasının ancak bağışıklık sistemlerinde büyük bozuklukların meydana gelmesi durumunda mümkün olduğunu söyledi.

Rossiya-1 televizyonuna konuşan Popova, dünya genelinde tekrar Kovid-19’e yakalanan kişi sayısının 50’yi geçmediğini kaydetti.

Popova, açıklamasında “Bağışıklık sisteminin önemli ölçüde bozulması durumunda, insan tekrar hastalanabilir. Dünyada tekrar hastalanan kişi sayısı bugün 50’yi geçmiyor” ifadelerini kullandı.

Alıntı: https://tr.sputniknews.com/koronavirus-salgini/202012311043489957-dunya-genelinde-ikinci-kez-kovid-19a-yakalanan-kisi-sayisi-50yi-gecmiyor/

The post Dünya genelinde ikinci kez Kovid-19’a yakalanan kişi sayısı 50’yi geçmiyor appeared first on Hekimce Bakış.

“Devlet hastanelerinde kürtaj yapılıyor mu?”, “İsteğe bağlı kürtaj yasak mı?” sorularına çeşitli yanıtlar getiren “Yasal Ancak Ulaşılabilir Değil: Türkiye’deki Kamu Hastanelerinde Kürtaj Hizmetleri Araştırması” 2020 yılı sonuçları açıklandı.

Kadir Has Üniversitesi, Toplumsal Cinsiyet ve Kadın Çalışmaları Merkezi tarafından yapılan “Yasal Ancak Ulaşılabilir Değil: Türkiye’deki Kamu Hastanelerinde Kürtaj Hizmetleri Araştırması”nın 2020 yılı sonuçları açıklandı. Kadir Has Üniversitesi, Toplumsal Cinsiyet ve Kadın Çalışmaları Merkezi Müdürü Prof. Dr. Mary Lou O’Neil ve Kadir Has Üniversitesi Proje ve Etkinlik Koordinatörü Deniz Altuntaş’ın katılımıyla 29 Aralık günü gerçekleşen online basın toplantısında araştırma sonuçları paylaşıldı.

Araştırmada, Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü’ne bağlı olan ve MHRS (Merkezi Hekim Randevu Sistemi)’ne göre Kadın Hastalıkları ve Doğum Bölümü bulunan 504 kamu hastanesi ve 14 şehir hastanesi olmak üzere toplam 518 hastane ile iletişime geçilerek gizli müşteri telefon anketi uygulandı. 223 hastaneye telefonlara cevap vermemesi nedeniyle ulaşılamadığı bildirildi.

İsteğe bağlı kürtaj hizmetinde son durum

Toplam 295 kamu hastanesi ile görüşülen 2020 araştırmasına göre sadece 10 hastanede isteğe bağlı kürtaj hizmeti herhangi bir şart gösterilmeden sağlanıyor. İsteğe bağlı kürtaj hizmeti sağlamayan veya net bir bilgi vermeyen kamu hastanelerinden alınan yanıtlar kapsamında; araştırmacılar tarafından verilen bilgiye göre hastenelerden 55’i gerekçe olarak ‘yasak veya yasal değil’, 28’i ‘yapılmaması doktorun tercihi’, 11’i ‘devlette yasak’, 36’sı ‘devlette yapılmıyor’, 4’ü ‘prosedür/kural böyle’, 4’ü ‘üst merci tarafından onaylanmıyor’, 2’si ‘özelde de yaptıramazsın’, 1’i ‘günah’, 8’i ‘korona yüzünden yapılmıyor’, 3’ü ‘ekipman yok’, 9’u ‘anestezi uzmanı yok’, 7’si ‘ameliyathane kapalı’ açıklamasında bulundu. 63 kamu hastanesi başka hastaneye yönlendirirken, 14 hastane ise telefonu araştırmacıların yüzüne kapattı.

Hastanelerin yüzde 54’ünde isteğe bağlı kürtaj hizmeti sağlanmıyor

Araştırmaya göre, Kadın Hastalıkları ve Doğum bölümü bulunan kamu hastanelerinin yalnızca yüzde 3’ünde isteğe bağlı kürtaj hizmeti veriliyor. Yüzde 5’inde kürtaj hizmeti ‘isteğe bağlı şartlı bir şekilde’ sağlanırken, yüzde 54’ünde ise isteğe bağlı yapılmıyor. Yüzde 14’ü sadece tıbbi zorunluluk durumunda hizmet verdiğini ifade eden hastanelerden yüzde 5’i ise bilgi vermezken, yüzde 19’u bölüm ya da doktorun olmadığını belirtti.

İstanbul’da isteğe bağlı kürtaj hizmeti veriliyor mu?

Türkiye’deki Kamu Hastanelerinde Kürtaj Hizmetleri Araştırması sonuçlarına göre; Batı Marmara’da 2, Batı Anadolu’da 2, Akdeniz’de 1, Batı Karadeniz’de 1, Kuzeydoğu Anadolu’da 1, Ortadoğu Anadolu’da 2, Güneydoğu Anadolu’da 1 olmak üzere toplam 10 hastanede isteğe bağlı kürtaj hizmeti veriliyor.

Ege, Doğu Marmara, Orta Anadolu ve Doğu Karadeniz’de isteğe bağlı hizmet verilmezken, ayrıca merceğe alınan İstanbul’da da ise isteğe bağlı hizmet veren hastane bulunmaması dikkat çekiyor.

56 ilde isteğe bağlı hizmet bulunmuyor.

Araştırmaya göre; Adana, Afyonkarahisar, Antalya, Ardahan, Artvin, Aydın, Balıkesir, Bartın, Batman, Bilecik, Bingöl, Bitlis, Bolu, Bursa, Çanakkale, Çankırı, Çorum, Denizli, Diyarbakır, Elazığ, Erzurum, Eskişehir, Gaziantep, Giresun, Gümüşhane, Hatay, Isparta, İstanbul, İzmir, Kahramanmaraş, Karaman, Kastamonu, Kayseri, Kırklareli, Kırşehir, Kocaeli, Konya, Kütahya, Manisa, Mardin, Mersin, Muğla, Muş, Nevşehir, Ordu, Osmaniye, Rize, Samsun, Sinop, Sivas, Tokat, Trabzon, Uşak, Van, Yozgat ve Zonguldak olmak üzere 56 ilde isteğe bağlı kürtaj hizmeti veren devlet hastanesi bulunmuyor.

Alıntı: https://hthayat.haberturk.com/kamu-hastanelerinde-kurtaj-hizmetleri-arastirmasi-sonuclandi-1075738

The post Kamu hastanelerinde kürtaj hizmetleri araştırması sonuçlandı appeared first on Hekimce Bakış.

Bursa Uludağ Üniversitesi (BUÜ) Tıp Fakültesi İmmünoloji Anabilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Barbaros Oral, Covid-19 virüsünde gözlemlenen mutasyonların normal olduğunu, bu durumda bile geliştirilen aşının etkili olacağını söyledi.

Önceki hafta İngiltere’den gelen ‘virüs mutasyona uğradı’ haberleriyle birlikte geliştirilen aşının işe yarayıp yaramayacağı tartışma konusu oldu. BUÜ Tıp Fakültesi Dekan Yardımcısı ve İmmünoloji Anabilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Barbaros Oral, “Son açıklanan mutasyon ve bundan sonra saptanacak küçük mutasyonların mevcut aşıların ve antikor-temelli tedavilerin etkinliğini olumsuz yönde etkilemesini beklemiyoruz. Ayrıca koronavirüsler çok hızlı mutasyona uğramadıkları için antijenik sürüklenmeye (yani virüs yapısında köklü bir değişikliğe) sebep olacak mutasyon gelişene kadar birkaç yıl geçeceği ve bu dönemde aşıların etkin olarak kullanılarak salgının kontrol edilebileceğini öngörüyoruz” dedi.

ÖNGÖRDÜĞÜMÜZ BİR HIZI VAR

Virüslerin çoğalabilmek için enfekte ettikleri kişilerin hücrelerini kullandıklarını açıklayan Prof. Dr. Barbaros Oral; “Virüsler soylarını idame ettirebilmek ve kendilerine yeni yaşam alanları yaratabilmek için bağışıklık sisteminden kaçmaya veya daha bulaştırıcı özellik kazanmaya yönelik kaçış mekanizmaları geliştirmeye eğilimlidirler. Bu mekanizmalardan biri de genetik kodlarını değiştirmeleri yani kaçış mutasyonlarını oluşturmalarıdır. Bu mutasyonlar sonucu virüsler antikorlar gibi bağışıklık sistemi bileşenleri tarafından tanınmayacak yeni dış proteinleri sergileyebilir ya da hastalık kliniğinin ağırlığını etkileyecek yönde bazı proteinlerini değişikliğe uğratabilir. COVİD-19’dan sorumlu SARS-CoV-2 virüsünün de 2020 yılının Ocak ayından bu yana yaklaşık ayda bir kez mutasyona uğradığı gözlenmektedir. Bu diğer tüm koronavirüslere benzerlik gösteren ve beklenen bir mutasyon hızıdır” diye konuştu.

AŞININ ETKİSİZ OLMASI İÇİN ÇOK FAZLA SAYIDA MUTASYON OLMASI GEREKLİ

Aynı zamanda Türk İmmünoloji Derneği Başkanlığı görevini yürüten Prof. Dr. Barbaros Oral; “Gerek enfeksiyonun geçirilmesi gerekse aşılanma sonucu geliştirilen antikorlar ve bağışıklık sistemi hücreleri poliklonal dediğimiz virüsün sadece bir parçasını değil birçok farklı kısımlarını tanıma özelliğine sahip çeşitlilikte üretilir. Yani bir bölgede oluşan mutasyona bağlı değişiklik olsa da diğer kısımlara karşı gelişen bağışıklık yanıtının enstrümanları etkinliklerini sürdürmektedir. Aşıların ve antikor transferi-temelli tedavi (konvelesan plazma tedavisi gibi) yaklaşımlarını tamamen etkisiz hale gelmesi için çok fazla sayıda mutasyonun meydana gelmesi gerekir. Yani büyük bir antijenik sürüklenmenin söz konusu olması gerekir ki, bu durumda artık SARS-CoV-2 değil SARS-CoV-3 salgınından söz etmek gerekir” şeklinde konuştu.

CİDDİ BİR MUTASYON OLANA KADAR SALGIN KONTROL ALTINA ALINIR

Virüsün mutasyonlarının izlenmesi, epidemiyolojik ve klinik verilerin bilim insanlarıyla gerçek zamanlı ve doğru olarak paylaşılarak daha sağlıklı değerlendirmelerin yapılmasının etkin önlemler alınması adına kaçınılmaz olduğuna vurgu yapan Oral; “Sonuç olarak, bu son açıklanan mutasyon ve bundan sonra saptanacak küçük mutasyonların mevcut aşıların ve antikor-temelli tedavilerin etkinliğini olumsuz yönde etkilemesini beklemiyoruz. Ayrıca, koronavirüsler çok hızlı mutasyona uğramadıkları için antijenik sürüklenmeye (yani virüs yapısında köklü bir değişikliğe) sebep olacak mutasyon gelişene kadar birkaç yıl geçeceği ve bu dönemde aşıların etkin olarak kullanılarak salgının kontrol edilebileceği öngörülmektedir” dedi.

Alıntı: http://www.uludag.edu.tr/haber/view/9638/virus-mutasyona-ugrasa-da-asi-etkili-olur

The post Virüs mutasyona uğrasa da aşı etkili olur appeared first on Hekimce Bakış.

Koronavirüse yakalananların yoğun bakıma ihtiyaç duyma veya ölme ihtimalini ortaya koyabilecek yeni bir kan testi geliştirildi

Semptom göstermeye başladıktan kısa bir süre sonra yapılması planlanan bu test şu anda hastanelerde deneniyor. Hastanelerdeki deneyler, testin doğruluk oranını ölçecek.

Guardian gazetesinin haberine göre doktorlar bu test sayesinde yoğun bakıma ihtiyaç duyacak hastaları tespit edip onlara önceden daha fazla destek vererek hayatta kalma şanslarını artırabilir.

Doktorlar hastane kapasitesinin dolmaya yaklaştığı durumlarda palyatif bakım veya yoğun bakım ünitesine hasta kabul etme konusundaki zor kararları da bu test sonucuna göre daha rahat bir şekilde verebilir.

27 ayrı protein türünün miktarı inceleniyor

Bilim insanı Markus Ralser‘in ekibiyle geliştirdiği testte Covid-19 hastalarının kanlarındaki 27 ayrı protein türünün miktarı inceleniyor. Bugüne kadar 160 hastanın durumunu inceleyen ve protein oranlarıyla ölüm oranı ve yoğun bakıma ihtiyaç duyma oranlarını inceleyen ekip, hangi proteinin ne seviyede bulunduğuna bakarak bu oranların anlaşılabileceğini ortaya koydu.

Böylece doktorlar, bir hastanın dış görünüşünden anlayamasa bile test yaparak hastalığı ne kadar ciddi geçirebileceğini anlayabilecek.

Guardian’a konuşan Londra’daki Francis Crick Enstitüsü‘nden Prof. Ralser, bazı Covid-19 hastalarında “mutlu hipoksi” denen bir olgunun görüldüğünü, genel olarak iyi durumdaki bu hastaların ansızın kötüleşebildiğini anlatıyor ve ekliyor:

“Bu tür hastaların Covid-19’a karşı erken bir yangı tepkisi verdiğini anladık. Bu tepkinin ürettiği proteinlerin kandaki miktarını ölçerek hastaya ’40 gün sonra şu halde olma ihtimalin bu kadar’ diyebileceğiz.

Covid-19’da ilk günler çok önemli. Yoğun bakıma ihtiyaç duyacak kişileri ne kadar erken yoğun bakıma alırsak hayatta kalma şansları o kadar artıyor.”

Guardian’a göre hastaların yoğun bakıma geçirilip geçirilmeyeceği konusundaki karar sadece bu test üzerinden alınmayacak olsa da test sonucu doktorların kararında önemli bir etken olabilir.

Şu ana kadar 24 hasta üzerinde kontrol deneyi süren test, hayatını kaybeden beş hastanın tamamını doğru tahmin etti.

Hayatta kalmayı başaran 19 hastadan da 18’i doğru tahmin edildi. Araştırmasının taslak hali yayınlanan fakat henüz diğer bilim insanlarının denetiminden geçmemiş olan Ralser, şu ifadeleri kullandı:

“Hangi hastanın oksijen veya solunum cihazı desteğine ihtiyaç duyabileceğini epey başarılı bir şekilde tespit edebiliyoruz. Benzer bir şekilde, başlangıçta durumu kötü olmayanlar arasından da hızla kötüleşme ihtimali olanları başarıyla tespit edebiliyoruz.”

Deneyin bir sonraki aşamasında test Almanya, İngiltere ve ABD’deki 10 hastanede denenecek.

Yeni tedavi yöntemleriyle de denenmesi lazım’

Önümüzdeki haftalarda başlaması beklenen son deneyin ardından veriler sağlık alanındaki düzenleyici kurumlarla paylaşılacak ve her şey yolunda giderse deney daha yaygın bir şekilde erişilebilir olacak.

Araştırmayı dışardan değerlendiren British Hearth Foundation (Britanya Kalp Vakfı) profesörü Manuel Mayr bunun önemli bulgular verebileceğini söylüyor. Fakat Mayr’ın bir uyarısı da var:

“Bu araştırmada örnekler pandeminin başında toplanmıştı. O zamanlar hastalar bağışıklık sistemi tepkisini baskılayan dexamethasone gibi ilaçlar almıyordu.

Bu ilaç artık ciddi Covid-19 vakalarında stadart bir şekilde uygulanır oldu. Bu yüzden en güncel tedaviyi alan hasta gruplarından örnekler alınarak protein seviyelerinin baştan incelenmesi gerekir.”

Aynı teknik ‘başka alanlarda da kullanılabilir’

Mayr kendilerinin de benzer bir test geliştirmekte olduklarını, o testte proteinlerin yanı sıra kandaki virüs RNA’sı oranını da inceleyerek bir sonuca vardıklarını söyledi.

Guardian’ın serbest bilim muhabiri Linda Geddes, proteom (bir organizma veya sistem tarafından üretilen veya modifiye edilen proteinlerin tamamı) temelli bu testler onaylanana kadar koronavirüs pandemisinin hafiflemiş olabileceğini fakat aynı tekniklerin kanser, diyabet ve Alzheimer gibi beyindeki ilerleyen nöron kaybıyla ilgili hastalıklarda işe yarayabileceğini söylüyor.

Alıntı: https://www.medimagazin.com.tr/guncel/koronavirus/tr-koronaviruse-yakalananlar-icin-yeni-bir-test-gelistirildi-olum-ihtimali-kan-testiyle-anlasilabilir-11-686-92753.html

The post Koronavirüse yakalananlar için yeni bir test geliştirildi: Ölüm ihtimali kan testiyle anlaşılabilir appeared first on Hekimce Bakış.

Bursa Tabip Odası’nın çıkardığı Multidisipliner COVID-19 Sürekli Tıp Eğitimi Pandemi Kitabı’na SARS-CoV-2 Özellikleri ve Laboratuvar Tanısı başlıklı bölüm ile büyük katkı sağlayan Doç. Dr. İmran Sağlık, kitabı ve meslek hayatını anlattı.

Koronavirüslerin kökeni, SARS-CoV-2’nin kaynağı, genom yapısı ve antikor testleri gibi birçok konuda edindiği bilgileri meslektaşlarına ve kamuoyuna sunan Doç. Dr. Sağlık, sorularımızı yanıtladı.

Merhaba İmran Hanım. Öncelikle bize kendinizi tanıtabilir misiniz?

9 Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunuyum. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi’nde Mikrobiyoloji ihtisası yaptım. Ardından Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde Viroloji Bilim Dalı’nda Viroloji ihtisasımı yaptım. 9 yıl kadar orada çalıştım. 3 yıl önce de öğretim üyesi olarak Uludağ Üniversitesi’nde çalışmaya başladım. Tıp fakültesine gittiğimde, doğrusunu söylemek gerekirse, ailemde hiç doktor yoktu. Babam öğretmendi, bu durumun getirdiği bir yönlendirme de vardı tıp okumam için… 9 Eylül’e ilk gittiğimde yeni bir amfi binası yapılmıştı. Tıp bilimi tarihinde ünlü olan resimler bulunuyordu duvarlarında. Orası benim için çok etkileyiciydi. O amfiye ilk girdiğim zaman çok büyülenmiştim, çok mutluydum. “Doğru yerdeyim” hissiyatını yaşamıştım. O günden bugüne işimi severek, özveriyle yapıyorum.

Tıp içerisinde virolojiye yönelmeniz nasıl oldu?

Ben mikrobiyoloji içinde virolojiyi seçtim. Bunun dışında Mikrobiyoloji alanında 4 farklı dal bulunuyor. Bakteriyoloji, Parazitoloji, Viroloji ve Mikoloji  bölümleri var. Bakteriyoloji temel alanımız. Tıp içerisinde, rutin hasta hizmetinden  ziyade, bilimsel alanda emek harcamak istedim. Yani bilgi üretmek ve paylaşmak istedim. Alan seçimi yaptığım zamanlarda laboratuvarda bu şansımın daha fazla olacağını düşündüm. Araştırıp yeni bulgulara ulaşmak ve bunları insanlık ile paylaşmak büyük bir tatmin duygusu veriyor insana.

Uludağ Üniversitesi’ndeki bu laboratuvarda ne tür çalışmalarınız var?

Uludağ Üniversitesi’nde, normalde daha önce de yürüttüğümüz virolojik test çalışmaları var. Hepatit, HIV gibi virüslerin tanısı… Organ nakli yapılan hastalarda ve çocuklardaki viral enfeksiyonlarda virüslerin varlığını saptayan testleri yapıyorduk. Pandeminin başlamasıyla birlikte pek çok merkezde COVID-19 testi yapılmaya başlandı. Bursa’nın büyük bir şehir olması nedeniyle, talep çok fazla, yapılan test sayısı çok fazla. Ben bu konuda, bu testlerle ilgili 10 yıllık tecrübem olduğun için Bursa’daki 4 laboratuvarda COVID-19 testinin kurulumunu ve işler hale getirilmesini koordine ettim. Bunu tek başıma yapmadım tabii ki. Çok sayıda uzman ve teknisyen arkadaşımızla birlikte gece gündüz demeden emek yoğun şekilde bir ekip ruhuyla çalıştık, hepsine minnettarım.

Önce test çalışmaya Halk Sağlığı Laboratuvarı’nda başlandı, sonra Şehir Hastanesi, ardından Yüksek İhtisas Hastanesi başladı. Dördüncü kamu laboratuvarı da Üniversitemizde bulunuyor. Burada laboratuvarımızda testin çalışılmasında Doç.Dr.Harun Ağca, Prof.Dr.Beyza Ener ve Prof.Dr. Cüneyt Özakın hocalarımla birlikte özveriyle çalışıyoruz.

COVID-19 pandemisi ile ilgili değerlendirmeniz nedir?

Pandemi Çin’de ilk olarak ocak ayında başladığında enfeksiyonla ilgili çalışan bilim insanları çeşitli zamanlarda Çin’den viral hastalıklar, salgınlar ortaya çıktığını bildiklerinden çok şaşırmadılar. Daha önce de oldu bu tür salgınlar. İnfluenza virüse bağlı kuş gribi, domuz gribi gibi salgınlar hep Çin’de başladı. Bir tek MERS Ortadoğu’da başladı. SARS yine Çin’de başladı. COVID-19 ilk başladığında olayın ne boyuta geleceğini, hiç kimse tam olarak anlayamadığı için, biz de halkla birlikte bir endişe yaşadık. İlk gelen resmi veriler ile el altından gelen görüntüler arasında fark vardı. İlk zamanlar hangisinin gerçek olduğunu anlamakta zorlandık. “Acaba Çin hükümeti bazı şeyleri saklıyor mu?” diye sorduk. Çünkü SARS’ta böyle olmuştu. Bu endişelerle başlangıçta olayın boyutunu hiç kimse tahmin edemedi. Ama sonrasında bana sorarsanız, Bakanlık bence iyi refleks göstererek, ilk planlamayı iyi yaptı. Bilim kurullarının oluşturulması, yurtdışı uçuşlarının yasaklanması vs. doğru kararlardı. Ancak sonrasında dünyada bir çok ülkede olduğu gibi salgın yayıldı. Çünkü artık çok daha fazla kalabalık şehirlerde yaşıyoruz, sürekli seyahat ediyoruz. Bu kadar hastalık bulaş riski varken bile pek çok insan tatil amaçlı seyahat ediyor. 

Dünyanın bir ay boyunca kapatılması, karantina uygulanması fikrini nasıl değerlendirirsiniz?

İnsanlara artık siz ne kadar sınır koyarsanız koyun, mümkün değil tutamıyorsunuz. Devletlerin bunu kontrol edebilmesi için demokrasiden ödün vermesi gereken bir noktaya geldik. Hastalık var diyorsunuz, risk sürüyor diyorsunuz ama seyahatler sürüyor. Hükümetin bunları tutabilmesi için çok katı kurallar koyması lazım. Bu da gerekli mi? Bu işe yarar mı? Bunlar da bir soru işareti. Gerçekçi olmamız gerekiyor. Söylediğim koşullarda insanların hasta olmasını önleyemezsiniz. Globalleşmenin giderek arttığı günümüz dünyasında en fazla geciktirebilirsiniz. Siz çok katı kurallar koydunuz ve herkesi eve kapattınız; insanların hasta olmasını engellediniz diyelim. Peki bu katı yasaklar ne kadar sürecek? Bir ay? Bir yıl? İki yıl? Mümkün değil bunu gerçekleştirmek. Hastalığın aşısı bulunmadığı sürece virüs, tehlike yaratmaya devam edecek. Salgınla mücadele ederken enfeksiyonu yani virüsü tamamen ortadan kaldırmayı hedeflemek güzel bir hedef ama çok gerçekçi değil. Hastalıktan korunmak gerçekçi olabilir ama yüzde 100 hiç kimse hastalanmayacak demek gerçekçi değil. Mesela bir yandan salgınla mücadele etmeliyiz ama diğer yandan bir şekilde eğitim devam etmeli. Yani önlemlerin alınmasında göz önüne alınması gereken çok fazla parametre var.

Testlerin güvenilirliği ile ilgili bir araştırmanız oldu mu?

Basında pek çok haber çıktı ama ben testlerle ilgili, ayrıntılı, tarafsız bir çalışma görmedim. Biz de testi uyguluyoruz ve şehrimizde kurulumunda rol aldık ama testin duyarlılığı ile ilgili bizim bir çalışmamız olmadı. Bu yüzden testin duyarlılığı ile ilgili bir yorum yapmam çok da doğru olmaz.  Ancak açıklanan dış kalite kontrol çalışmalarında duyarlılığın çok iyi çıktığı duyuruldu.  Bazı basın kuruluşlarında yer alan yüzde 40’lık duyarlılık oranını da gerçekçi bulmuyorum. Şunu unutmamak lazım; test sonuçları örneğin alınma şeklinden, taşınma koşullarından ve çalışma koşullarından etkilenebilir. Ama laboratuvarda çalışan tüm arkadaşlarımın büyük bir hassasiyet ve titizlikle çalıştığını biliyorum. Ben test sonuçlarımıza güveniyorum.

Bursa’daki dört laboratuvar yeterli mi peki?

Şu an itibarıyla gayet yeterli. İhtiyaca göre kapasiteler artırılıyor zaten, ama şu an yeterli. Yeterince yetişmiş eleman ve ekipman var. Test ihtiyacı arttığında Bursa’ya hizmet verecek kapasitede laboratuvar sistemi mevcut.

Testin çalışma prensibi nedir peki? Virüs nasıl tespit ediliyor.

PCR’ın Türkçe açılımı Polimeraz Zincir Reaksiyonu. Yani zincirleme bir çoğaltma reaksiyonu anlamına geliyor. Virüsler hücre içinde yaşıyorlar. Dolayısıyla önce bu hücreleri parçalamak ve viral RNA’yı serbest bırakmamız lazım. Epitel hücrelerini ve virüsün kapsid yapısını ekstraksiyon dediğimiz bir işlemle parçalıyoruz ve virüsün RNA’sının serbest kalmasını sağlıyoruz. Ardından bir karışım hazırlıyoruz. Bu karışımda bulunan enzimler ve yapı taşları sayesinde virüsün RNA’sının bir kısmının binlerce kopya olacak şekilde çoğalmasını sağlıyoruz. Aynı zaman bu çoğaltma sırasında floresan ışıma yapan madde ile çoğalttığınız RNA parçasını etiketliyorsunuz. Bu işlemler numuneden yayılan ışımayı sürekli ölçerek bir grafiğe döken cihazlarda yapılıyor. Çoğalan RNA parçası belli bir yoğunluğa ulaştığında ölçülen ışıma belli bir eşik değeri aşıyor ve bir grafik oluşturuyor. Bu grafikler laboratuvarda görevli mikrobiyoloji uzmanı tarafından analiz edilerek yorumlanıyor. 

Multidisipliner COVID-19 çok önemli bir kitap. Siz de bu yayında yer alıyorsunuz. Neler söylemek istersiniz?

Kitabın en büyük özelliği multidisipliner olması tabi. Son yıllarda bilimin bu kadar özelleşmesi, her bilimin kendi alanında derinleşmesi çok güzel ancak bunun sonucu olarak bilimler arasında koordinasyon kopukluğu oldu. Ama insan vücudu öyle bir sistem değil. Tüm organ ve sistemlerimiz birbiri ile etkileşim halinde. COVID-19 salgını bize bunu bir kez daha kanıtladı. Bir solunum yolu virüsü olmasına rağmen pek çok organı etkileyebiliyor. Dolayısıyla böyle multidisipliner yaklaşımların yapılması lazım. Bu kitabın en önemli özelliği bu oldu. Daha önce çıkan kitaplarla kıyaslandığında bu özelliği ile öne çıktığını düşünüyorum.

Diğer önemli yanı da gündemi yakalayan bir kitap oldu. Çünkü bilimsel çalışmalarda biz genellik şöyle bir hata yapıyoruz; mükemmel olsun, çok iyi olsun, çok düzgün olsun diyerek erteliyoruz, araya başka işler alıyoruz ve çıkardığımız ürünler bazen o kadar geç  çıkıyor ki değerini kaybetmiş oluyor. Başladığımız andaki değer ile bitirdiğimiz zamandaki değer birbirinin aynı olmayabiliyor.

Tüm yazarlar bir sürü önceliğini değiştirerek bu kitaba büyük önem verdiler ve güncel bir eser olarak ortaya çıktı. Zamanlaması için Dr. Cem Heper çok çaba harcadı. Ona da teşekkürümü iletiyorum buradan.

İnsanlar sağlık çalışanlarına minnettar olmalılar!

Sağlık çalışanlarına herkes bu dönemde minnettar olmalı. Ben kendim hem bir sağlık çalışanı olarak, hem de zaman zaman hasta olarak onlara minnettar olmamız gerektiğini düşünüyorum. Bu dönemde büyük bir özveriyle çalışıyorlar. Herkesin bu süreçte fiziksel mesafeye dikkat etmesi ve maske kullanımını aksatmaması büyük önem taşıyor. Son yıllarda yaşanılan bir şiddet problemi var ki en büyük sorunlardan biridir bu. En azından bu pandeminin, sağlık çalışanlarının halkın gözünde hak ettikleri yere gelmesini ve bu şiddet olaylarının azalmasını sağlamasını bekliyorum.

Kitabı okumak için tıklayınız

The post Multidisipliner COVID-19 kitabı tam zamanında çıktı appeared first on Hekimce Bakış.

CDC Direktörü Redfield, “Maskenin işe yaradığına ilişkin çok net bilimsel kanıtlarımız var, hatta şunu bile söyleyebilirim, yüz maskesi aşıdan daha garantili.” dedi.

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC) Direktörü Robert Redfield, “Maskenin işe yaradığına ilişkin çok net bilimsel kanıtlarımız var, hatta şunu bile söyleyebilirim, yüz maskesi Kovid-19’a karşı korunmamız noktasında aşıdan daha garantili.” dedi.

ABD Kongresinde yapılan oturuma katılan CDC Direktörü Redfield, ABD’nin yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınına karşı son dönemde geldiği noktayı değerlendirdi.

Salgının ABD genelinde halen etkisini sürdürdüğünü ve aşı bulunsa bile bunun bir gecede salgını bitirmeyeceğini anlatan Redfield, virüsün bulaşmasını önleyici tedbirlerin önemine işaret etti.

Redfield, yüz maskelerinin son derece önemli olduğuna vurgu yaparak, “Maskenin işe yaradığına ilişkin çok net bilimsel kanıtlarımız var, hatta şunu bile söyleyebilirim, yüz maskesi Kovid-19’a karşı korunma noktasında aşıdan daha garantili.” ifadesini kullandı.

Aşının herkeste aynı oranda işe yaramayabileceğine dikkati çeken Redfield, maskenin ise doğru kullanan herkesi büyük oranda koruyacağını belirtti.

CDC Direktörü, “Bu yüz maskeleri şu an elimizdeki en önemli ve güçlü kamu sağlığı aracı ve tüm Amerikalıların bu maskeleri kullanmalarını şiddetle tavsiye etmeye devam edeceğiz.” değerlendirmesini yaptı.

ABD, 200 binden fazla can kaybıyla Kovid-19’a en fazla kurban veren ülkeler sıralamasında en üstte yer alıyor. Ülkedeki vaka sayısı ise 6 milyon 815’in üzerinde seyrediyor.

Alıntı: https://www.aa.com.tr/tr/koronavirus/abd-hastalik-kontrol-ve-onleme-merkezi-maske-kovid-19a-karsi-asidan-daha-garantili/1975902

The post ABD Hastalık Kontrol Ve Önleme Merkezi: Maske, Kovid-19’a Karşı Aşıdan Daha Garantili appeared first on Hekimce Bakış.

Aralık 2019 ‘da  Çin’ de ortaya çıkan COVID-19 enfeksiyonu 2020 Ocak ayı itibarıyla diğer ülkelere yayılmaya başladı ve 11 Mart 2020 tarihinde Sağlık Bakanlığı, Türkiye’de ilk  COVID-19 vakasının görüldüğünü açıkladı.

Türkiye ‘deki kamu ve özel sağlık kurumları COVID-19 şüphesiyle başvuran hastalara mart ayı itibarıyla  hizmet vermeye başlamıştı. COVID-19 testi yapılarak test sonucu pozitif saptanan ve evde takip-tedavi altına alınan hastalar ile COVID-19 testi negatif çıkan ancak 14 gün evde izolasyonda olması gereken hastalar, Aile Sağlığı Merkezi (ASM) bilgi sistemi üzerinden hekimlerine bildirilmeye başlandı. Aile hekimleri kendilerine bildirilen bu kişileri (sayılar günlük olarak değişebilmekte bazen 30-40 ‘ları geçebilmekteydi) her gün  telefonla arayıp, semptom ve genel durum sorgulaması yaparak aile hekimliği bilgi sistemine girişlerini yapmaktadır. Haftanın 7 günü  yapılan bu izlemlerde telefonla aranan kişilerin ateş, öksürük, nefes darlığı, baş ağrısı, kas ağrısı, ishal, tat ve koku kaybı gibi yakınmaları sorgulanmakta, şikâyeti olan hastalar gerek duyulması halinde 112’yi arayarak hastaneye gitmeleri konusunda bilgilendirilmektedir. (Bu yazı yazılırken COVID-19 hastası, temaslısı veya semptomlu negatif kişilerin evde izlemleri 1-4-7-14’üncü günler olacak şekilde yeniden düzenlenmiştir) Ayrıca İl Sağlık Müdürlüğü yakınması olan her hastanın, aile hekimince İlçe Sağlık Müdürlüğü’nün bulaşıcı hastalıklar birimine de bildiriminin yapılmasını istemektedir. Aile hekimlerine telefonla yaptıkları takiplerde kişilere ‘ gerektiği kadar ‘ istirahat raporu düzenlemek gibi görevler de yüklenmişlerdir. Salgın öncesinde zaten yoğun çalışan ASM ‘lerin iş yükleri COVID-19 salgınıyla birlikte üstesinden gelinemez hale gelmiştir. Hekimler COVID-19 hastalığıyla ilgili kendilerine bildirilen izlem listesi dışında herhangi bir veriye (ASM ‘nin hizmet bölgesindeki  aktif, iyileşen, temaslı, şüpheli veya hastanede yatarak tedavi gören hasta sayısı gibi ) ulaşamadıklarından çalıştıkları bölgenin COVID-19 hastalığı risk durumunu kesin olarak bilememektedir. Sağlık çalışanları bu belirsizlik içinde  hem kendi sağlıklarını hem de hizmet verdikleri nüfusun sağlığını korumaya çalışmaktadır .

    Aile Sağlığı Merkezlerinde hizmet sunumunda COVID-19 salgını nedeniyle karşılaşılan sorunların ve önerilerin bazıları şöyle sıralanabilir :

• Hastanın ASM’ye başvurusu ile ASM’den ayrılışı arasındaki sürenin uzunluğu bulaş riskini arttırabilir.  Hastaların ASM ‘de yoğunluk oluşturmalarını önlemek için randevu sistemiyle hasta kabulü yapılabilir. Ancak özellikle yaşlı, okuma yazması olmayan, telefonla randevu alabilecek bilişsel becerisi olmayan hastaların durumu ne olacak ?
• ASM kapısı dışında yapılan triajda COVID-19 yakınması olan hasta hangi odaya alınacak ve şüpheli kişi hangi ulaşım yoluyla hastaneye gönderilecek? Çoğu ASM’de şüpheli hastayı izole etmek için ayrı bir oda bulunmamaktadır. Yüksek COVID-19 şüphesi olan hasta 112 ambulansı ile hastaneye gönderilmektedir ancak her semptomu olan hasta için 112’yi aramak diğer acil hallerdeki hastaların ambulansa ulaşmasını engelleyecektir.
• İzolasyonda olan ve aile hekimi tarafından aranan hastanın ev dışında tespit edilmesi halinde (telefonda toplu taşıma anons sesinin duyulması gibi) bu durum nereye bildirilecek ve yaptırımı ne olacaktır?
• Evde izolasyonda olan ve izlem süresi içinde izlemi sıfırlanıp başa dönen (gerekçe olmadan; test yapılmadan, yeni temas olmadan), izleminin bitmesine rağmen listeden düşmeyen  ve  aile hekiminin izlemi bitirmesine izin verilmeyen hastalar için hangi kurumla iletişim kurulacaktır? İhtiyaç halinde  sağlık müdürlüğüne telefonla ulaşmak çoğu zaman pek mümkün olmamaktadır.
• ASM’lere  gebelik, bebek ve çocuk izlemi ile aşılama gibi koruyucu sağlık hizmeti almak için gelenlerle, poliklinik hizmeti almaya gelenlerin teması engellenmelidir. Böylece enfeksiyon açısından riskli olan gebeleri ve diğer risk gruplarına virüsü taşıyabilecek olan çocukları koruyabiliriz.
• Sürücü belgesi, okul veya yurt kaydı için sağlık raporu almaya  ASM’ye başvuran hastaların sayısı artmaktadır. Bekleme odalarında alınan önlemlere rağmen (kişi sayısı kısıtlaması, sosyal mesafeli bekleme) aynı ortamı (COVID-19 virüsü dış yüzeylerde belli bir süre aktif kalabilir) paylaşan kişi sayısı arttıkça bulaş riski artacaktır. Mutlak gereklilik taşımayan sağlık raporlarının verilmesinin bir süre ertelenmesi uygun olacaktır.
• ASM çalışanları arasındaki bulaşı önlemek için planlanan esnek mesai uygulamasının, amacına ulaşabilmesi için esnek mesai yapan grupların birbiriyle temasının hiç olmaması gerekir. Yani esnek mesai yaparken birlikte çalışılan günlerin ya da ortak çalışılan personelin olması (hizmetli gibi)  bu uygulamanın amacını engeller. Esnek mesai uygulaması yaparken bunu göz önünde bulundurmak gerekir.
• Salgının ilk haftalarında sağlık personeline dağıtılan kişisel koruyucu ekipmanların çeşidi ve sayısı azalmış, son haftalarda yetersiz sayıda sadece tıbbi maske verilmiştir. Koruyucu malzemelerin dağıtımına devam edilip edilmeyeceği belirsizliğini korumaktadır.
• Sonbahar mevsimi yaklaşırken mevsimsel grip ve zatürre hastalığı ASM’lerde grip ve konjuge pnömokok aşıları 65 yaş üstü risk grubunda bulanan kişilere yapılmaktadır. Ancak yapılan aşılamanın tamamlanması için gerekli olan polisakkarit pnömokok aşısı eczanelerde bulunamamaktadır. Geçen sene 1 doz konjuge pnömokok aşısı yapılan hastalara bu sene polisakkarit aşı yapılma zamanı gelmesine rağmen yapılamamıştır. Ayrıca 2019 sonbaharında mevsimsel grip aşısına ulaşmada yaşanan sıkıntıların benzerlerinin  2020 sonbaharında da yaşanacağı endişesi bulunmaktadır.

Bitirirken salgının uzun süreli olacağı ve buna göre uzun erimli plana ihtiyaç duyulacağını unutmamalıyız. Özellikle salgını izlemenin en iyi yolu pozitif vaka/test oranını arttırmaktan geçmektedir. Mutlaka başta sağlıkçılar olmak üzere risk gruplarına periyodik testler yapılmalıdır ve sonuçlar tüm şeffaflığıyla paylaşılmalıdır. Bu salgını ancak bütünlüğümüzü koruyarak, yerel sağlık aktörleri olan tabip odaları ve sağlık müdürlüklerinin koordinasyonuyla aşabileceğimizi atlamamalıyız.

Ayşenur Aydoğan
Bursa Tabip Odası Yönetim Kurulu Üyesi

The post Salgın Ortasında Aile Hekimliği appeared first on Hekimce Bakış.