Page 16 - Hekimce Bakış dergisi 89. Sayı

Tablo 1.Hastanelerin kurumlara göre dağılımı (2014)
üzerinde olan yalnızca 4 hastane söz
konusudur. Bunlardan 1 tanesi A2 Dal
hastanesi, 3 tanesi C grubu, geriye
kalanlar ise D ve E grubu hastanelerdir.
Bu veriden de anlaşılacağı gibi,
Türkiye’de icap nöbeti ile ilgili sorunlar
büyük ölçüde, yatak sayısı az olan D ve
E grubu küçük ölçekli hastaneler için
Sağlık Bakanlığı hastanelerinin %62,6’sının (C, D, E1, geçerlidir.
E2 ve E3 grubu 547 hastane) yatak sayısı ortalama Sağlık Bakanlığı mevzuatına göre, ana dal ve
olarak 67 ve daha az (Tablo 2); 330 hastanenin yan dal branşlarından uzman tabip mevcudu 1
yatak sayısı ise 50’den azdır (%37,8). Bir örnek (bir) olan branşlar acil branş nöbetlerine dahil
olarak incelemek gerekirse, ABD’de 2011 yılında 50 edilmemekte; ancak ihtiyaç hâlinde çağrı yöntemi
yatağın altındaki hastanelerin oranı %28,3’tür (CDC, ile sağlık tesisine davet edilmek üzere icap nöbeti
2015). Türkiye’de kamu hastaneleri içerisinde küçük tutturulmaktadır. Müstakil acil branş nöbeti ile
hastanelerin oranı yüksektir. yükümlendirilen uzman tabipler ayrıca icap

Tablo 2. Sağlık Bakanlığı hastanelerinin rollere göre dağılımı nöbetine dahil edilmemekte; dahili ve cerrahi acil
ROLÜ HASTANE TOPLAM ORTALAMA YATAK branş havuz nöbetine dahil edilen uzman tabiplere,
SAYISI YATAK YATAK DOLULUK ayrıca icap nöbeti tutturulabilmektedir. Hangi
SAYISI SAYISI ORANI (%) branşlarda icap nöbeti düzenleneceğine, hizmetin
gereği ve personel mevcudu çerçevesinde baştabip
A1 48 30.386 633 79
karar vermektedir.
A1 DAL 26 9.457 364 79 Küçük ölçekli hastanelerde müstakil acil branş
A2 66 30.697 465 76 nöbeti tutulamaması, icap nöbetlerine zemin
A2 DAL 55 11.475 209 82 hazırlamakta; zaten uzman hekim sayısı az olduğu
B 132 23.543 178 68 için haftalık mesai süresinin üzerinde çalışmak
C 158 10.623 67 54 zorunda kalan uzman hekimler bir de icap nöbeti
D 126 4.037 32 39 tutmak zorunda kalmaktadır.
E1 90 1.722 19 27 Kamu hastanelerinde icap nöbetleri ile ilgili olarak,
E2 102 1.201 12 1 sağlık yönetimi bağlamında, küçük ölçekli hastane
E3 71 562 8 2 sayısının yüksekliğinin ardından değerlendirilmesi
TOPLAM 874 123.703 142 gereken ikinci konu, acil servislere başvuruda
gözlenen anormal artıştır.
Hastanelerdeki yatak sayısı, verimlilik açısından Türkiye’de Sağlıkta Dönüşüm Programına bağlı
çok önemli bir göstergedir. Genel olarak yatak çeşitli nedenlerle (Genel Sağlık Sigortası kapsamına
sayısı az olan (100 yataktan düşük) ve çok fazla alınamamak, prim borçlusu olmak, katkı payı
olan (600 yataktan yüksek) hastanelerin verimlilik ödeyememek, randevu alma sorunları vb.) rutin
açısından sorun yaşadıkları bilinmektedir. ABD’de sağlık hizmetlerine erişim sorunları yüzünden,
yapılan bir çalışma orta büyüklükteki (126-250 acil servislere başvuru sayısında büyük bir artış
yatak) hastanelerin diğer büyüklükteki hastanelere yaşanmaktadır. Son on yılda acil servislere başvuru
göre daha verimli olduğunu ortaya çıkarmıştır (Roh, sayısı yaklaşık olarak beş kat artmıştır.
2013). Danimarka’da kamu hastanelerinde yapılan Sağlık Bakanlığı hastanelerine 2014 yılında 87
bir çalışma, bir kamu hastanesi için en uygun yatak milyondan fazla (87.420.079) acil hasta başvurusu
sayısının 275 olduğunu ve yatak sayısı 230’dan gerçekleşmiş; acil muayenelerin toplam muayeneler
düşük olanların üretimlerini birleştirmenin uygun içerisinde oranı %30’a ulaşmıştır (TKHK, 2015).
olacağını göstermiştir (Kristensen, 2008). Nüfusu 2011 yılında 310 milyonun üzerinde olan
Sağlık Bakanlığı kayıtlarına göre toplam 261 ABD’de hastanelerin acil servislerine 136 milyon
hastanede icap nöbeti tutulmaktadır (Sağlık başvuru gerçekleşmiştir (CDC, 2015). Türkiye’de ise
Bakanlığı, 2010). Bu hastanelerin yatak sayısı 4 ile 2014 yılında tüm acil servislere yapılan başvuru 104
250 arasında değişmekle birlikte; yatak sayısı 67’nin milyonu geçmiştir.

Hekimce Bakış 21